Desmond Morris
.jpg)
Desmond John MORRIS (n. la 24-an de januaro 1928 en Purton apud Swindon, Wiltshire, Anglio; m. la 19-an de aprilo 2026) estis brita zoologo kaj etologo, kondutisma sciencisto, publicisto kaj artisto, kiu verkis multajn popularsciencajn librojn pri besta konduto kaj evoluigis novajn teoriojn en la kampo. Morris ankaŭ produktis plurajn televidseriojn kaj estis amatora superrealista pentristo.
Morris famiĝis internacie per sia furorlibro The Naked Ape (La Nuda Simio). Sekvis diversaj libroj pri homa kaj besta korplingvo, inkluzive de "Korpobservado/Korposignaloj", "Beboobservado", "Katobservado", "Hundobservado" kaj "Ĉevalobservado".
Vivo
[redakti | redakti fonton]Morris kreskis en la urbo Swindon, kie li loĝis ĝis 1951. Dum ĉi tiu tempo li komencis evoluigi fortan intereson pri naturhistorio kaj verkado. Dum li estis en la lernejo sur Salisbury Plain en Wiltshire, li evoluigis pasion por zoologio kaj moderna arto. En 1946 li estis vokita por dujara servo en la armeo kaj dum ĉi tiu tempo li servis kiel instruisto pri arto ĉe Chiseldon Army College. Estis tiam, ke li ankaŭ komencis pentri serioze. Post malmobilizado li okazigis sian unuan solan ekspozicion ĉe la Swindon Arts Centre en 1948.
Post diplomiĝo de la Universitato de Birmingham kun Unua Klaso Honora Grado en Zoologio, Morris translokiĝis al Universitato de Oksfordo en 1951 por komenci sian esploradon pri besta konduto, precipe reprodukta komunikado, por sia doktoreco. En 1954 li ricevis sian doktorecon pro disertacio pri la pariĝa konduto de la histriko. [1][2]
Lia esploro
[redakti | redakti fonton]En 1962, li publikigis studon, kiun li faris, en la libro "The Biology of Art; A Study of the Image-Making Behavior of Great Apes and Its Relation to Human Art" (La Biologio de Arto; Studo pri la Bildkreada Konduto de Grandaj Simioj kaj Ĝia Rilato al Homa Arto). La studo ekzamenis la disvolviĝon de desegnokapablo ĉe infanoj, kaj trovis, ke infanoj en aĝo de tri aŭ kvar jaroj atingas punkton, kiu kondukas ilin rekte al la kapablo desegni homan vizaĝon. Kelkaj ĉimpanzoj, kiuj ricevis desegnilojn, ankaŭ plibonigis siajn verkojn dum ilia sperto pliiĝis, kaj iliaj komencaj stadioj de progreso estis preskaŭ identaj al tiuj de infano, sed oni trovis, ke ilia pinta desegnokapablo estis nur desegni cirklon.
En sia libro *The Naked Ape* (La Nuda Simio) de 1967, Morris ekzamenas homojn kiel specion en la natura mondo kaj komparas ilin kun aliaj bestoj. La libro estas tiel nomita pro la 193 specioj de homsimioj kaj hominidoj, nur homoj (*Homo sapiens sapiens *) ne estas kovritaj de haroj. La libro traktas plurajn areojn: kiel nutradon, dormon, sekson, bataladon kaj ida edukadon. La daŭrigo, La t.n. Homa Zoo, ekzamenas la konduton de homoj en urboj. Morris trovas rimarkindajn paralelojn inter kaptitaj bestoj en zooj kaj la agresema, seksa kaj gepatra konduto de la homa specio, sub la premoj kaj stresoj de urba vivo.
Lia libro "Intima Konduto" estas resumo de esplorado, kiun li faris, ekzamenante bestan konduton kaj provante esplori homan konduton, dum liaj du antaŭaj libroj ("La Nuda Simio" kaj "La Homa Zoo") pli zorgis pri ekzamenado de la bestaj aspektoj de homoj. En ĉi tiu esplorado, li fokusiĝis al la esenco de la agoj, kiujn li ĝenerale grupigis sub la termino intimeco, inkluzive de seksa intimeco, socia intimeco, profesia intimeco kaj mem-intimeco. Per la termino "memintimeco", Morris provas klarigi diversajn homajn movojn, kiel ekzemple meti la manon sur la vizaĝon kaj kapon.
En 1981, lia libro "The Football Tribe" (La Piedpilka Tribo) estis publikigita, kiu baziĝis sur esplorado, kiun li verkis pri la ludo de futbalo kaj siaj spertoj kiel direktoro de la futbalteamo Oxford United. La libro esploras la tribajn elementojn de futbalo, de la vivo de la teamo, ludantoj kaj ŝatantoj ĝis ĝiaj simboloj, ritoj kaj reguloj. La libro estas dividita en kvardek kvar mallongajn ĉapitrojn, ĉiu ekzamenante esencan aspekton de la vivoj de la membroj de la "futbala tribo". Inkluzive de: ritoj (la tabuoj kaj punoj, goloj kaj strategioj); herooj (iliaj kapabloj kaj superstiĉoj, venkoj kaj malvenkoj); ornamaĵoj (pilkoj, kostumoj, standardoj kaj insignoj, trofeoj kaj medaloj); "pliaĝuloj de la tribo" (direktoroj kaj arbitraciistoj, manaĝeroj kaj trejnistoj); ŝatantoj (maljunuloj kaj junuloj, famuloj kaj admirantoj); kaj la lingvo de la tribo (kantoj kaj sloganoj, huraoj kaj malbenoj).
En 2004, li publikigis sian libron "La Nuda Virino - Studo pri la Ina Korpo", kiu revizias la evoluon de la ina homa korpo el evolua perspektivo. La libro inkluzivas 22 ĉapitrojn, kiuj mapas la inan korpareon laŭ areo, inkluzive de: haroj, brovoj, oreloj, manoj, piedoj, mamoj, abdomeno, femuroj, vulvo kaj la U-forma punkto. Ekzemple, Morris asertas, ke la inaj vulvaj lipoj evoluis kiel ia "eĥo" de la inaj genitaloj kaj ke ili similas al ĝi laŭ sento, koloro kaj aspekto. [3]
Referencoj
[redakti | redakti fonton]- ↑ Williams, D. Desmond Morris Biography. Desmond-morris.com. Arkivita el la originalo je 22 February 2012. Alirita 28 November 2012 .
- ↑ A lost film took Brum's surrealist past with it. Could it be found? (3 May 2025). Alirita 4 May 2025 .
- ↑ . The Naked Ape at 50 (24 September 2017). Arkivita el la originalo je 2 November 2017. Alirita 19 July 2019 .