Dorse kontraŭ la muro
| Dorse kontraŭ la muro | |
|---|---|
| Aŭtoroj | |
| Aŭtoro | P. Wybenga (Pieter Wijbenga) |
| Lingvoj | |
| Eldonado | |
| Eldondato | 1966 |
| Loko | Ljouwert |
| Eldoninto | Fryske Academy |
| Trajtoj | |
| Paĝoj | 166 |
Dorse kontraŭ la muro (frise Mei de rüch tsjin de muurre) estas verko de la nederlanda rezistmovadano P. Wybenga, redaktita de Sipke Stuit. La traduko aperis en 1966. Tiu ne estas unu kontinua romano, sed antologio de veraj rakontoj el la rezistmovado en Frislando dum la Dua Mondmilito, celanta montri la heroecon de ordinaraj homoj kontraŭ naziismo. Ĉiu ĉapitro priskribas specifan aspekton de la rezistado, kiel la kaŝadon de judoj, armiltransportadon kaj la riskon de perfido.
La verko detaligas la danĝeran vivon sub la nazia okupado kaj la rezistadon de lokuloj kontraŭ la persekutado kaj perfido. Ĝi ankaŭ emfazas, ke la frisa rezistado estis forte influita de Kalvinismo, kie homoj sentis religian devon helpi la proksimulojn kontraŭ la "pagana" naziismo.
La verko estas dediĉita al Sibe Sipke de Jong, frisa esperantisto, kiu komencis la traduklaboron sed forpasis antaŭ la publikigo.
Enhavo
[redakti | redakti fonton]- ENKONDUKE (de Sipke Stuit)
- KLARIGA NOTO (de P. Wybenga)
- JUDOJ ĈASATAJ
- Rakonto pri la familio De Haas (Sally, Jakob, Ina kaj Henk) kaj ilia kaŝiĝo en Frislando kun helpo de Durk de Graaf kaj la rezistmovado.
- NOBLA VIRO MORTPAFITA
- La tragika historio de Andries Lok, lernejestro kaj biologo en Ravenswâld, kiun nederlandaj nazioj murdis antaŭ lia domo kiel reprezalion.
- NOKTO DE SANGO
- Detala priskribo de la reprezalioj en Sneek post la atako kontraŭ la NSKK-ano Geale van der Kooy, gvidata de la kruela Jan Ale Visser.
- ĈU PERFIDO?
- La aventuroj kaj danĝeroj de la sekretaj agentoj paraŝutitaj el Londono (kiel "Margarino" kaj "Lumturo") kaj la suspektoj pri spionado kaj perfido.
- ARMILTRANSPORTO PER BOATO
- Rakonto pri la heroa kaj streĉa vojaĝo de Piet Kramer kaj lia teamo, kiuj transportis grandan kvanton da armiloj el Drente al Frislando per policboato.
La ĉefaj temoj estas:
- Protektado de judoj: Multaj rakontoj priskribas kiel frisaj farmistoj kaj civitanoj kaŝis persekutitajn judojn, ofte pro kristana konvinko kaj humaneco.
- Nazia teroro kaj reprezalioj: La verko dokumentas la kruelaĵojn de la germana okupanto kaj iliaj nederlandaj kunlaborantoj (NSB), inkluzive de la tiel nomata "Nokto de Sango" en Sneek.
- Sekretaj agentoj kaj spionado: Priskribo de agentoj paraŝutitaj el Londono por kunlabori kun la loka rezistmovado kaj la konstanta danĝero de perfido.
- Logistiko de rezistado: Rakontoj pri la transporto de armiloj per boatoj kaj la organizado de nutraĵkuponoj por kaŝitoj.
Rolularo
[redakti | redakti fonton]Jen la plej gravaj personoj menciitaj en la diversaj rakontoj:
Rezistuloj kaj civiluloj
[redakti | redakti fonton]- Sally (Arend) kaj Jakob (Wim) de Haas: Judaj fratoj kiuj fuĝis el Vriezenveen kaj trovis kaŝejon en Frislando. Ili supervivis kaj poste elmigris al Israelo.
- Durk de Graaf: Farmisto apud Drachten kiu heroe kaŝis la fratojn De Haas en sia farmo.
- Andries Lok: Biologo kaj lernejestro en Ravenswâld. Li estis loka rezistgvidanto kiu estis murdita de nederlandaj nazioj antaŭ sia familio.
- L. Rasterhof: Komunuma sekretario de Sneek. Li mirakle supervivis pafon en la kapon dum la "Nokto de Sango" kaj fariĝis urbestro post la milito.
- G. L. Ensink ("Margarino"): Sekreta agento sendita el Londono kun radio-sendaparato por spioni la germanojn.
- "Erres": Rezistulo en Leeuwarden kiu kaŝis la agenton "Margarino" en sia hejmo malgraŭ la ekstrema risko.
- Piet Kramer: Kuraĝa rezistulo kiu gvidis la danĝeran transporton de du mil kilogramoj da armiloj per policboato tra frisaj kanaloj.
Kunlaborantoj kaj malamikoj
[redakti | redakti fonton]- Jan Ale Visser: Kruelega nederlanda SD-kunlaboranto (medicina studento), respondeca pri pluraj murdoj dum la "Nokto de Sango".
- "Lumturo": Alia agento el Londono, kiu estis suspektita pri perfido post kiam li estis arestita de la germanoj.
- Geale van der Kooy: NSKK-ano (nazi-partizano) en Sneek, kies pafvundigo fare de la rezistmovado kaŭzis la sangajn reprezaliojn en la urbo.
