Eksperimento pri lingva senigo
Eksperimentoj pri lingvosenigo estas eksperimentoj faritaj plurfoje tra la historio, izolante bebojn de la natura medio de parolata lingvo aŭ signolingvo, por malkovri la fundamentan naturon de homa naturo aŭ la originon de lingvo .
La usona literatura akademiulo Roger Shattuck nomis ĉi tiun specon de esplorado "la malpermesita eksperimento ", ĉar ĝi postulas eksterordinaran senigon de homa kontakto. [1] Similaj eksperimentoj sur simioj, kiuj implikis kompletan izoladon de socia kontakto (kvankam ne destinitaj por testi lingvajn kapablojn), rezultis al psikozo.
Historio
[redakti | redakti fonton]Antikvaj dokumentoj indikas, ke tiaj eksperimentoj estis faritaj de tempo al tempo, sed la aŭtenteco de la dokumentado ne estas konata kun certeco. Frua registro de tia eksperimento troveblas en la Historioj de Herodoto ; laŭ Herodoto, la egipta reĝo Psamtiko la 1-a faris tian eksperimenton, kaj konkludis, ke la frigia popolo antaŭis la egiptan popolon, ĉar la unua vorto parolita de la bebo estis simila al la frigia vorto "bekos", signifanta pano. [2]
Laŭ legendo, en la 13-a jarcento, Frederiko la 2-a faris eksperimenton sur beboj sen homa kontakto por vidi ĉu ili parolus naturan lingvon kiam ili estus sufiĉe aĝaj por paroli. Oni asertas, ke li faris tion por spuri la lingvon, kiun Adamo kaj Evo ricevis de Dio en la Ĝardeno de Edeno. La eksperimentoj estis registritaj en la "Kronikoj" verkitaj de la monaĥo Salimbene de Adam . Laŭ li, Frederiko ordonis "al la vartistinoj kaj nutristinoj purigi kaj bani la infanojn kaj prizorgi ilin, sed neniel babili aŭ paroli kun ili; ĉar li volis ekscii ĉu ili parolus la hebrea, aŭ la greka, aŭ la latina, aŭ la araba, aŭ ĉu ili parolus la lingvon de la gepatroj, kiuj alportis ilin en la mondon. Sed ĉiuj liaj klopodoj estis vanaj, ĉar la infanoj ne povis vivi sen aplaŭdado, grimacado, gaja ludo kaj ama parolo." [3]
Plurajn jarcentojn post la eksperimento de Frederiko la 2-a, Jakobo la 4-a de Skotlando laŭdire sendis du infanojn por esti kreskigitaj de muta virino loĝanta en izolita areo sur la insulo Inchkeith, por provi vidi ĉu la lingvo estis denaska aŭ lernita. [4] Lokuloj raportis, ke la infanoj parolis bone la hebrean, sed historiistoj estis skeptikaj pri tio (kaj laŭ ilia scio la infanoj faris sonojn, kiuj ne estis lingvo). [5][6] La eksperimenton poste ripetis Akbar, la mogola imperiestro, kiu teoriis, ke la kapablo paroli disvolviĝis el aŭdado, do infanoj, kiuj ne aŭdus lingvon ĉirkaŭ si, estus mutaj. [7][8]
Referencoj
[redakti | redakti fonton]- ↑ Shattuck, Roger. [1980] (1994) The Forbidden Experiment: The Story of the Wild Boy of Aveyron. Kodansha International. ISBN 1-56836-048-7.
- ↑ Herodotus, History II:2, found in "An Account of Egypt".
- ↑ Medieval Sourcebook: Salimbene: On Frederick II, 13th Century
- ↑ First Language Acquisition. Western Washington University. Arkivita el la originalo je 2017-07-20. Alirita 2007-02-03 .
- ↑ Dalyell, John Graham, ed. (1814), The Chronicles of Scotland by Robert Lindsay of Pitscottie, vol. 1, Edinburgh, pp. 249–250.
- ↑ Davidson, J. P.. (2011) Planet Word. London: Michael Joseph. ISBN 9780141968933.
- ↑ M. Miles, Sign, Gesture & Deafness in South Asian & South-west Asian Histories: a bibliography with annotation and excerpts from India; also from Afghanistan, Bangladesh, Burma/Myanmar, Iraq, Nepal, Pakistan, Persia/Iran, & Sri Lanka, c1200-1750. Arkivigite je 2008-02-22 per la retarkivo Wayback Machine
- ↑ Steel, Karl. (2019) How Not to Make a Human: Pets, Feral Children, Worms, Sky Burial, Oysters. University of Minnesota Press.
Vidu ankaŭ
[redakti | redakti fonton]- Lingvo de Adamo
- hipotezo pri la kritika periodo
- Sovaĝinfano
- Lingva senigo (Q16154639)
- Kaspar Hauser