Émile Borel

Émile Borel
Persona informo
Émile Borel
Naskonomo	Félix Edouard Justin Émile Borel
Naskiĝo	7-an de januaro 1871 (1871-01-07) en Saint-Affrique
Morto	3-an de februaro 1956 (1956-02-03) (85-jaraĝa) en 14-a arondismento de Parizo
Tombo	cimetière de Saint-Affrique (fr) 43.962215 °N, 2.8880831 °O / 43.962215; 2.8880831 (mapo) vd
Lingvoj	franca • Esperanto vd
Ŝtataneco	Francio vd
Alma mater	Supera normala lernejo de Parizo liceo Louis-le-Grand vd
Partio	Parti républicain, radical et radical-socialiste vd
Familio
Edz(in)o	Camille Marbo vd
Parencoj	Paul Appell (mul) (bopatro) Pierre Appell (en) (bofrato) vd
Profesio
Okupo	matematikisto • esperantisto • scienca esploristo • membro de Franca rezistado • politikisto • universitata instruisto • fizikisto vd
Laborkampo	probabloteorio • matematiko • mezurteorio • ludoteorio • politiko vd
Aktiva en	Parizo vd
Doktoreca konsilisto	Jean Gaston Darboux vd
Verkado
Verkoj	teoremo de Heine-Borel ❦ alĝebro de Borel ❦ sumado de Borel ❦ lemo de Borel-Cantelli ❦ mezuro de Borel ❦ hierarkio de Borel ❦ Borel–Kolmogorov paradox ❦ teoremo de Borel-Carathéodory ❦ konjekto de Borel ❦ subgrupo de Borel ❦ Borel distribution ❦ Borel isomorphism vd
Postenoj Postenoj prezidanto de la Franca Akademio de Sciencoj (1934–1934) prezidanto (1932–1936) Minister of the French Navy (en) député de l'Aveyron (fr) vd
Honorigoj Honorigoj (1954)  Ora medalo de CNRS (1901)  Premio Poncelet (1899)  kurso Peccot (1898)  Grand prix des sciences mathématiques (en)  Granda Kruco de la Honora Legio  Honora Membro de UEA  Medalo de Rezistado  Militkruco 1939-1945  honora doktoro de la Universitato de Sofio vd
Membrecoj Membrecoj Accademia delle Scienze di Torino (1922–) Nacia Akademio de la Linkoj (socio straniero (it) ) (1918–) Rusia Akademio de Sciencoj Rumana Akademio Peterburga Akademio de Sciencoj Reĝa Sveda Akademio de Sciencoj Akademio de Sciencoj de Francio vd
vd	Fonto: Vikidatumoj

Felix Edouard Justin Émile BOREL (n. la 7-an de‏ januaro 1871 - m. la 3-an de februaro 1956) estis franca ŝtatisto kaj matematikisto. Li estis honora membro de UEA.

Borel estis edukita ĉe la Supera Normala Lernejo en Liono, kie li poste funkciis kiel instruisto kaj rektoro de 1897 ĝis 1909, kiam li estis nomumita profesoro pri matematiko ĉe la Sorbonne. Jam antaŭ la jaro 1904, kiam fondiĝis la unua urba Esperanto-grupo Amikaro Esperantista de Lyon, en la urbo estis radiostacio kun konstantaj esperantaj disaŭdigoj per laboro de Émile Borel, kiuj impresis interalie la tiutempan urbestron Herriot, kiu iĝis valora idea subtenanto de Esperanto kaj de la loka grupo. En 1921 Émile Borel estis elektita al la Franca Akademio de Sciencoj.

Borel estis membro de la francaj socialisma kaj radikal-socialisma partioj. Kiel aktiva membro de tiuj partioj li estis elektita al la Ĉambro de Deputitoj en 1924, kaj en 1925 estis nomumita Ministro de la Mararmeo de la Franca Registaro. Dum la Dua Mondmilito Borel estis membro de la franca rezistado ĝis sia aresto en 1941 fare de la okupanta germana armeo.

Kiel matematikisto, Borel iĝis fama ĉefe pro siaj kontribuoj al la teorio de mezuro kaj probablokalkulo. Inter 1921 kaj 1927 Borel publikigis kvar artikolojn pri ludoteorio.

En 1940, kune kun la ŝakisto André Chéron, li verkis libron pri la matematika teorio de la ludo de Briĝo. La libro nomiĝas: Théorie Mathématique du Bridge. La libro traktas probablecojn en briĝo.

Unu el la krateroj sur la luno estas nomita laŭ li.

Konceptoj nomitaj laŭ li

• Sumado de Borel
• Borel-Cantley-lemo
• La lemo de Borel
• Borel Grupo
• Heine-Borel-teoremo
• La paradokso de Borel-Kolmogorov
• La kvanto de Borel

Vidu ankaŭ

• Andre Ŝaron
• La tajpa simio frazo