Fosforila fluorido

El Vikipedio, la libera enciklopedio
Salti al navigilo Salti al serĉilo
Fosforila fluorido
Phosphoryl fluoride.svg
Plata kemia strukturo de la Fosforila fluorido
Phosphoryl-fluoride-3D-balls.png
Tridimensia kemia strukturo de la Fosforila fluorido
Alternativa(j) nomo(j)
  • Fosforila trifluorido
  • Fosfora-oksido trifluorido
  • Trifluorofosfina oksido
  • Trifluorofosfora oksido
Kemia formulo
POF3
CAS-numero-kodo 13478-20-1
ChemSpider kodo 75351
PubChem-kodo 83516
Fizikaj proprecoj
Aspekto senkolora, venena, koroda gaso
Molmaso 103,968 g·mol-1
Denseco 4,25g cm−3[1]
Fandpunkto -68°C
Bolpunkto -39,7°C
Solvebleco Akvo:reakcias
Mortiga dozo (LD50) 5 mg/kg (buŝe)
Sekurecaj Indikoj
Riskoj R14 R34 R36/37/38 [2]
Sekureco S1/2 S7/9 S26 S36/37/39 S45
Pridanĝeraj indikoj
Danĝero
GHS Damaĝo Piktogramo
05 – Koroda substanco 06 – Venena substanco
GHS Signalvorto Damaĝa
GHS Deklaroj pri damaĝoj H290, H300, H302, H311, H314, H318, H330, H372
GHS Deklaroj pri antaŭgardoj P234, P260, P264, P270, P271, P280, P284, P301+310, P301+312, P301+330+331, P302+352, P303+361+353, P304+340, P305+351+338, P310, P314, P320, P321, P330, P361, P363, P403+233, P404, P405, P501
Escepte kiam indikitaj, datumoj estas prezentataj laŭ iliaj normaj kondiĉoj pri temperaturo kaj premo
(25 °C kaj 100 kPa)

Fosforila fluoridoPOF3 estas neorganika fosfora kombinaĵo, senkolora, venena, koroda gaso, analogaĵo de la fosforila klorido kaj fosforila bromido, uzata kiel kemia reakcianto en industriaj kaj laboratoriaj sintezoj. Ĝi reakcias kun akvo formante fluoridan acidon kaj fosfatan acidon.

Ekzistas multaj manieroj por produkti ĉi-substancon. Thomas Edward Thorpe (1845-1925) kaj F. J. Hambly uzis la reakcion de kriolito kaj fosfora kvinoksido kaj helpis determini ĝian molekulan mason. La belga kemiisto Frédéric Swarts (1866-1940) studis la konvertadon de kloridoj en fluoridojn, Oskar Glemser (1911-2005) plenumis sennombrajn esplorojn pri fluoroderivaĵoj kaj malkovris la Freon-12. En 1886, Henri Moissan (1852-1907) reakciigis 2 partojn de maldike dividitan krioliton kun tri partoj de fosfora kvinoksido. Joseph Louis Gay-Lussac (1778-1850) interesiĝis pri la origino de la fluoro en homaj ostoj kaj priskribis plurajn fluoridojn. Louis-Jacques Thénard (1777-1857) studis la agadon de la kloro sur fosforo, ktp.

Krom tio, per fosforila trifluorido oni povas sintezi sennombrajn kemiaĵojn tiaj kiaj fluorosulfata acido (reacio 12), dumetilamino-fosforil-fluorido (reakcio 1), fosfata acido (reacioj 2, 3, 5, 6, 7 8), trifenil-fosfito (reakcio 4), trifluoro-pirimidino (reakcio 5), trifluoro-benzeno (reakcio 6), benzila fluorido (reakcio 7), vinil-benzeno (reakcio 8).

Fosforila trifluorido reakcias kun akvo, alkoholoj kaj acidoj. Ĝi estas solvebla en eteroj kaj hidrokarbonidoj. Ĝi plenumas sennombrajn senhidratigajn reakciojn konvertante nitrilojn en amidojn (reakcio 3) kaj barbiturata acido en trifluoro-pirimidinon (reakcio 5).

Sintezoj[redakti | redakti fonton]

Sintezo 1[redakti | redakti fonton]

  • Preparado per traktado de arĝenta (II) sulfito kaj fosfora kvinfluorido:

arĝenta (II) sulfito+fosfora kvinfluorido fosforila fluorido+2arĝenta fluorido+sulfura duoksido

Sintezo 2[redakti | redakti fonton]

kobalta (III) fluorido+fosforila klorido fosforila fluorido+kobalta (III) klorido

Sintezo 3[redakti | redakti fonton]

kalia perklorato+fosfora trifluorido fosforila fluorido+kalia klorato

Sintezo 4[redakti | redakti fonton]

natria sulfato+fosfora trifluorido fosforila fluorido+natria sulfito

Sintezo 5[redakti | redakti fonton]

fosforila klorido+3fluorida acido fosforila fluorido+3klorida acido

Sintezo 6[redakti | redakti fonton]

  • Sintezo per reakcio inter fosfora kvinfluorido kaj akvo:

fosfora kvinfluorido+akvo fosforila fluorido+2fluorida acido

Sintezo 7[redakti | redakti fonton]

2fosforila klorido+3zinka fluorido 2fosforila fluorido+3zinkla klorido

Sintezo 8[redakti | redakti fonton]

2fosfora trifluorido+oksigeno 2fosforila fluorido

Sintezo 9[redakti | redakti fonton]

arsena trifluorido+fosforila klorido fosforila fluorido+arsena triklorido

Sintezo 10[redakti | redakti fonton]

  • Litia baterio enhavas la substancon litia heksafluorofosfato, kiu per hidrolizo produktas fosforilan fluoridon:[4]

litia heksafluorofosfato+akvo fosforila fluorido+litia fluorido+fluorida acido

Sintezo 11[redakti | redakti fonton]

6fosfora kvinfluorido+fosfora kvinoksidp 10fosforila fluorido

Sintezo 12[redakti | redakti fonton]

  • Reakcio de Swarts: En 1892, la belga kemiisto Frédéric Swarts (1866-1940), malkovrinto de la klorofluorokarbono Freon-12 elmontris la utilecon pri konvertado de kloridaj komponaĵoj en fluoridajn komponaĵojn.[5] Ekzemple: Fosforila klorido reakcias kun kalcia fluorido por formi fosforilan fluoridon kaj kalcian kloridon:

2fosforila klorido+3kalcia fluorido 2fosforila fluorido+3kalcia klorido

Reakcioj[redakti | redakti fonton]

Reakcio 1[redakti | redakti fonton]

fosforila fluorido+2dumetilaminodumetil-amino-fosforil-fluoride+2fluorida acido

Reakcio 2[redakti | redakti fonton]

fosforila fluorido+3akvo 3fluorida acido+fosfata acido

Reakcio 3[redakti | redakti fonton]

  • Verdire, fosforila trifluorido estas potenca senhidratiga agento. Ekzemple: Ĝi senhidratigas benzonitrilon por formi benzamidon. La akvo ekstratita el la benzonitrilo reakcias kun POCl3 formante fluoridan acidon kaj fosfatan acidon:[7]

fosforila fluorido+3Benzamide-3D-balls.png 3benzonitrilo+3fluorida acido+fosfata acido

Reakcio 4[redakti | redakti fonton]

  • Preparado de trifenil-fosfito per interagado de fosforila fluorido kaj fenil-natrio:

fosforila fluorido+3fenil-natrio+trifenilfosfito+3natria fluorido

Reakcio 5[redakti | redakti fonton]

  • Sintezo de la substanco 2,4,6-trifluoro-pirimidino per interagado de fosforila fluorido kun barbiturata acido:[7]

fosforila fluorido+barbiturata acido 2,4,6-trifluoro-pirimidino+fosfata acido

Reakcio 6[redakti | redakti fonton]

  • Sintezo de 1,2,3-trifluoro-benzeno (CAS-numero 372-38-3) ekde interagado de fosforila fluorido kun pirogalolo:

fosforila fluorido+pirogalolo 1,2,3-trifluorobenzeno+fosfata acido

Reakcio 7[redakti | redakti fonton]

  • Preparado de benzila fluorido per interagado de fosforila trifluorido kaj benzila alkoholo:

fosforila fluorido+3benzila alkoholo 3benzila fluorido+fosfata acido

Reakcio 8[redakti | redakti fonton]

  • Sintezo de stireno (aŭ vinil-benzeno) per agado de fosforila trifluorido sur fenetila alkoholo:

fosforila fluorido+3fenetila alkoholo 3stireno+fosfata acido

Reakcio 9[redakti | redakti fonton]

fosforila fluorido+sulfura duoksido+2akvo trifluorosulfonata acido+fosfita acido

Vidu ankaŭ[redakti | redakti fonton]

Literaturo[redakti | redakti fonton]

Referencoj[redakti | redakti fonton]