Saltu al enhavo

Glutarata acido

El Vikipedio, la libera enciklopedio
Glutarata acido
glutarata acido
Plata kemia strukturo de la Glutarata acido
glutarata acido
Tridimensia kemia strukturo de la Glutarata acido
Alternativa(j) nomo(j)
  • Pentanoduoata acido
  • Pentanodukarboksilata acido
Kemia formulo
C5H8O4
CAS-numero-kodo110-94-1
ChemSpider kodo723
PubChem-kodo743
Fizikaj proprecoj
Aspektooranĝokoloraj kristaloj
Molmaso132,115 g·mol−1
Denseco1,429g cm−3
Fandpunkto95 °C[1]
Bolpunkto302,9 °C[2]
Refrakta indicon76120 1,429[3]
Ekflama temperaturo151,2 °C
Acideco (pKa)4,31
SolveblecoAkvo:430 g/L [4]
Mortiga dozo (LD50)6000 mg/kg (buŝe)
Sekurecaj Indikoj
RiskojR22 R38 R41
SekurecoS24 S25
Pridanĝeraj indikoj
Danĝero
GHS Damaĝo Piktogramo
02 – Treege brulema
GHS SignalvortoDamaĝa substanco
GHS Deklaroj pri damaĝojH314, H318, H319, H335
GHS Deklaroj pri antaŭgardojP280, P305+351+338, P310[5]
Escepte kiam indikitaj, datumoj estas prezentataj laŭ iliaj normaj kondiĉoj pri temperaturo kaj premo
(25 °C kaj 100 kPa)

Glutarata acido aŭ C5H8O4 estas kemia kombinaĵo, apartenanta al la funkcia grupo de la dukarboksilataj acidoj kun kvin karbonatomoj en la molekulo. Ĝi estas tre solvebla en akvo kaj ĝi biologie okazas dum la metabolo de kelkaj aminoacidoj, inklude de la lizino kaj triptofano. Perturboj en ĉi-metabola vojo povas konduki al biologiaj malordoj konataj kiel glutarata acidurio, kie toksaj flankproduktoj estiĝas induktante al neŭraj misformoj konataj kiel encefalopatioj.

Glutarata acido uzatas en la produktado de la 1,5-pentanoduolo, ia plastigaĵo kaj antaŭaĵo en la produktado de poliesteroj kaj poliamidoj.

Sintezo 1

[redakti | redakti fonton]

glutarila klorido+2natria hidroksido→glutarata acido+2natria klorido

Sintezo 2

[redakti | redakti fonton]
  • Preparado per oksidado de la glutaraldehido:

glutaraldehido→2[O]glutarata acido

Sintezo 3

[redakti | redakti fonton]

glutarimido+klorida acido→Zn2[H]glutarata acido+kloramino

Sintezo 4

[redakti | redakti fonton]
  • Prepararado per hidratigo kun glutarila klorido:

glutarila klorido+2akvo→glutarata acido+2klorida acido

Sintezo 5

[redakti | redakti fonton]
  • Prepararado per hidratigo kun glutarimido:

glutarimido+2akvo→glutarata acido+amoniako

Sintezo 6

[redakti | redakti fonton]

ciklopentanono→3[O]glutarata acido

Sintezo 7

[redakti | redakti fonton]
  • Preparado ekde la γ-butirolaktono en du etapoj: Unue butirolaktono reakcias kun cianida acido donante la unuamidon de la valerata acido, sekvatan per hidratigo en acida medio:[6]

butirolaktono+cianida acido+akvo→[H+]glutarata acido+amoniako

Sintezo 8

[redakti | redakti fonton]
  • Preparado ekde la 1,3-dubromo-propano kaj cianida acido sekvata per hidratigo de la cianida derivaĵo:

dubromopropano+2cianida acido+akvo→glutarata acido+2amoniako

Reakcio 1

[redakti | redakti fonton]
  • Oksidigo de la glutarata acido al glutakonata acido:

glutarata acido→−2[H]glutakonata acido

Reakcio 2

[redakti | redakti fonton]

glutarata acido+metanolo→metila glutarato+akvo

Reakcio 3

[redakti | redakti fonton]
  • Sapigo de la glutarata acido

glutarata acido+natria hidroksido→natria glutarato

Reakcio 4

[redakti | redakti fonton]
  • Senhidratigo de la glutarata acido

glutarata acido→−H2Oglutarata anhidrido

Reakcio 5

[redakti | redakti fonton]

glutarata acido+2sulfurila klorido→glutarila klorido+2klorida acido+2sulfura trioksido

Reakcio 6

[redakti | redakti fonton]

glutarata acido+2tionila klorido→glutarila klorido+2klorida acido+2sulfura duoksido

Reakcio 7

[redakti | redakti fonton]
  • Reduktigo de la glutarata acido al pirano:

glutarata acido→2[H]pirano

Reakcio 8

[redakti | redakti fonton]
  • Reduktigo al 1,5-pentanoduolo:

glutarata acido→−2H2O8[H]1,5-pentanoduolo

Reakcio 9

[redakti | redakti fonton]

glutarata acido+formiata acido+akvo→glukonata acido

Literaturo

[redakti | redakti fonton]

Kunrilataj kemiaĵoj

[redakti | redakti fonton]

Referencoj

[redakti | redakti fonton]