Gryfino

El Vikipedio, la libera enciklopedio
Jump to navigation Jump to search
Gryfino

Blazono

Blazono
Genitivo de la nomo Gryfina
Provinco Okcidenta Pomerio
Distrikto Distrikto Gryfiński
Komunumo Komunumo Gryfino
Speco de komunumo Urbo-kampa
Urborajtoj 1254
Koordinatoj 53° 15′ N, 14° 29′ O53.2514.483333333333Koordinatoj: 53° 15′ N, 14° 29′ O
Areo 9,58 km²
Loĝantaro 21561 (en 2005)
Loĝdenso 2 253 loĝ./km²
Poŝtkodo 74-100
Telefona antaŭkodo 91
Aŭtokodo ZGR
TERYT 4324306044
Estro Henryk Piłat
Titolo de estro Urbestro
Adreso de estraro ul. 1 Maja 16
Retpoŝto de estraro burmistrz@gryfino.pl
Poŝtkodo de estraro 74-100
Telefono de estraro 91 416-22-10
Fakso de estraro 91 416-27-02
Ĝemelaj urboj (Germanio) Gartz (Odro)
(Germanio) Schwedt
(Germanio) Bersenbrück
(Pollando) Barlinek
Komunuma retejo http://www.gryfino.pl
v  d  r
Information icon.svg

Gryfino estas urbo en Okcidenta Pomerio en Pollando.

La gentoj de okcident-slavoj, en la 9-a kaj 10-a jarcentoj

Ĝi apartenas al komunumo Gryfino en distrikto Gryfiński.

Supozata grandeco de la lando de la unua pola princo Mjeŝko la 1-a

Historio[redakti | redakti fonton]

Historio de Gryfino en Mezepoko[redakti | redakti fonton]

Pollando dum la regado de Boleslavo la 3-a Kurbabuŝa
La princo de Pomerio Barnim la 1-a "Bona" (1210-1287)
Duko de Pomerio Bogusław la 4-a kun sia edzino
La Hansa Ligo ĉirkaŭ la jaro 1400
  •  nederlanda zono
  •  vestfalia zono
  •  saksia zono
  •  vendia zono
  •  brandenburgia zono
  •  pomeria zono
  •  prusia zono
  •  livonia zono
  •  svedia zono
  • Pomeria duko de Szczecin Otton la 1-a

    En la frua Mezepoko en la loko de Gryfino estis setlejo de slavoj tiam nomata Dąbrowa. Tamen dokumentita mencio pri Gryfino estas el la 13a jc. La urborajtojn laŭ la leĝo de Magdeburgo Gryfino ricevi enm la jaro 1254 laŭ la dokumento pri lokigo farita de princo de Pomerio Barnim la 1-a "Bona" (1210-1287) (vidu la apudan bildon). Co więcej, początki osadnictwa ludzkiego na ziemi gryfińskiej sięgają 8 000 lat p.n.e., a Słowianie osiedlili się na tym obszarze prawdopodobnie w VIII-IX wieku (vidu la supran mapon). W momencie lokacji Gryfino otrzymało 100 łanów gruntów ornych, 100 łanów pastwisk oraz lasów, zwolnienie z danin na sześć lat i prawo wolnej żeglugi na rzekach. Nowy ośrodek szybko zyskiwał na znaczeniu otrzymując dalsze przywileje, na przykład prawo zakładania cechów i gildii kupieckich. Pierwszymi wójtami Gryfina byli jego zasadźcy, w pierwszej połowie XIV stulecia wójtostwo przeszło w ręce najbogatszego w mieście rodu Wobberminów. Miastem zarządzało dwóch burmistrzów. En la jaro 1283 urbo Gryfino ekstaris kontraŭ duko de Pomerio Bogusław la 4-a (vidu la apudan bildon). Od 1295 roku Gryfino leżało na terenie Księstwa szczecińskiego Ottona I. De la 14a jc Gryfino estas ano de la Hansa Ligo (vidu la apudan mapon). En januaro 1341 Szczecin kaj Gryfino malobeis pomerian princon de Szczecin Otton la 1-a (vidu la suban bildon) kaj princon Barnim la 3-a, kaj ekobeis al la princoj de podporządkowały się książętom wołogoskim i wezwały ich do objęcia rządów w księstwie. W drugiej połowie XIV wieku Gryfino związane coraz silniej ze Szczecinem zaczęło tracić na znaczeniu. Do końca stulecia uzależniło się całkowicie pod względem gospodarczym od stolicy księstwa, schodząc do roli ośrodka rynku lokalnego.

    (la artikolo de esperantisto Mariusz Borysiewicz, doktoriĝ-kandidato el Pomeria Akademio en Slupsko / Słupsk)

    Historio de Gryfino de la 16a jc ĝis la 19a jc[redakti | redakti fonton]

    En la jaro 1530 okazis en la urbo granda brulego (incendio) kiu detruis la tutan urbon. Dum la Tridekjara milito en la jaro 1630 incendio detruigis la kvartalon de slavoj.

    Od 1640 roku miasto znajdowało się pod władaniem Szwedów, którzy przed opuszczeniem miasta w 1679 roku zniszczyli mury obronne i mosty, co spowodowało spadek znaczenia handlowego Gryfina. W XVIII wieku miasto podupadło gospodarczo, do czego przyczyniły się miedzy innymi splądrowanie przez wojska rosyjskie w 1760 roku podczas wojny siedmioletniej oraz wielka powódź z 1780 roku. W tym czasie coraz większe znaczenie jako źródło utrzymania mieszkańców zyskiwało rolnictwo. Ponowne ożywienie nastąpiło w drugiej połowie XIX wieku. W latach 1857-1860 zbudowano drewniane mosty na Regalicy i Odrze, w 1877 roku miasto otrzymało połączenie kolejowe ze Szczecinem, w 1895 roku ze Swobnicą, a w 1898 roku z Pyrzycami. Obok linii kolejowej i szosy, Gryfino połączone było ze Szczecinem i innymi miastami nad Odrą licznymi regularnymi liniami żeglugi, których statki przewoziły zarówno ładunki jak i pasażerów. W 1866 roku na terenach należących do miasta pracowało 9 młynów. Jednak przemysł nie odgrywał wówczas w Gryfinie większego znaczenia.

    (la artikolo de esperantisto Mariusz Borysiewicz, doktoriĝ-kandidato el Pomeria Akademio en Slupsko / Słupsk)

    Historio de Gryfino dum la 20a jc[redakti | redakti fonton]

    W 1904 roku rozpoczęto regulację Odry. Około 1930 roku wybudowano fabrykę mydła, garbarnię i wytwórnię kapeluszy filcowych. Dodatkowo wzniesiono szkołę rolniczą i rzeźnię, na północ od miasta zlokalizowano duży zakład suchej destylacji drewna. W dniach od 8 do 21 marca 1945 roku toczyły się ciężkie walki o Gryfino, w wyniku których miasto zostało zniszczone w 75%.

    Curzon-linio kaj ŝanĝoj de la teritorio de Pollando post la Dua Mondmilito

    Od tego samego roku miasto znajduje się w granicach Polski. We wrześniu 1945 roku pracę rozpoczęły szkoła podstawowa oraz gimnazjum i liceum ogólnokształcące. Pierwsi Polacy zatrzymali się w Gryfinie 2 maja 1945 roku. Ludność niemiecka została zmuszona do opuszczenia tych terenów. Współczesna nazwa miasta została wprowadzona 7 maja 1946 roku. W latach 1954-1975 Gryfino pełniło rolę siedziby powiatu w ówczesnym województwie szczecińskim. W 1987 roku miasto liczyło 20 tysięcy osób. Po reformie administracyjnej z 1999 roku ponownie stało się miastem powiatowym. Dzisiejsze Gryfino może się pochwalić kilkoma interesującymi zabytkami, dużym zespołem kortów tenisowych oraz nowoczesnym obiektem sportowym i rekreacyjnym.

    (la artikolo de esperantisto Mariusz Borysiewicz, doktoriĝ-kandidato el Pomeria Akademio en Slupsko / Słupsk)

    Bibliografio[redakti | redakti fonton]

    • Fritz R. Barran, Städte-Atlas Pommern, Leer: Rautenberg, 1993.
    • Biuro Studiów i Projektów Europejskich, Lokalny Program Rewitalizacji dla Miasta Gryfino, Szczecin-Gryfino: Urząd Gminy Gryfino, 2007.
    • Mieczysław Jaroszewicz, Żydzi oraz ich sąsiedzi na Pomorzu Zachodnim w XIX i XX wieku, Varsovio: DIG, 2007.
    • Kazimierz Rymut, Nazwy Miast Polski, Vroclavo: Zakład Narodowy im. Ossolińskich, 1987.