Henano

El Vikipedio, la libera enciklopedio
Saltu al: navigado, serĉo
Henano
Norma ĉine : 河南
Hénán
Mallongigo: 豫 (yù)
Ĉinio kun Henano montrata
Ĉinio kun Henano montrata
Signifo de nomo
Administra speco Provinco
Ĉefurbo Ĝengĝoŭo
Plejgranda urbo
Provincestro
Areo  km²
 - Latitudo
 - Longitudo
Loĝantaro ()
 - Ĉirkaŭ 97 000 000
 - Loĝdenso 572/km²
Ekonomio ()
 -  MEP
 -  MEP po kapo
HDI  () ()
Etnoj
ISO 3166-2 CN-
Oficiala retejo
v  d  r
Information icon.svg

Henano (ĉine 河南) estas provinco en orienta, meza Ĉinio kun ĉ. 97 milionoj da loĝantoj. En Henan troviĝas la urboj Lŭojango (ĉine 洛陽市, pinjine Luòyáng), Sinjan (ĉine 信阳市, pinjine Xìnyáng), Pingdingŝano (ĉine 平顶山, pinjine Píngdǐngshān) kaj Kaifeng (開封市 / 开封市, pinjine Kāifēng), kiuj estis ĉefurboj de la ĉina imperio. Henan estas la plej dense loĝata provinco de Ĉinio (572/km²) kaj havas centran situon. Ĝia ĉefurbo estas Ĝengĝoŭo.

Historio[redakti | redakti fonton]

Oni fondis en tiu ĉi provinco la ĉinan civilizon, ĉe kunfluo de riveroj Wei, Fen kaj la Flava rivero. Tie aperis la dinastioj Shang aŭ Yin (18-a ĝis 12-a jarcento antaŭ nia erao). La urbo Lŭojango estis imperiestra sidejo – kun interrompoj – ekde 771 antaŭ nia erao ĝis 937 de nia erao, ĝis la falo de la dinastio Tang. Ekde tiam Kaifeng iĝis la ĉefa sidejo de la lando ĝis malvenko de la norda dinastio Sung en 1127 fare de la mongoloj.

Geografio[redakti | redakti fonton]

Henan estas dividebla je orienta ebenaĵa kaj okcidenta montara parto.

Ankaŭ la Flava rivero dividas la landon: norde de la rivero situas montara regiono (montaro Xionger Shan kaj Funiu-montaro kun basenoj).

Kulturado[redakti | redakti fonton]

En Henan oni kultivas tritikon, sojfabon, maizon, dolĉan terpomon, milion, hordeon, lenton. Gravas ankaŭ la industriaj plantoj kiel kotono, tabako kaj oleo-plantoj. La provinco estas ankaŭ centro de la silkraŭpa bredado.

Industrio[redakti | redakti fonton]

En la industrio gravas minado de terkarboj (Lŭojango, Ĝengĝoŭo, Kaifeng kaj Sinsjan), produkto de traktoroj kaj aliaj industriaj maŝinoj.

Vidu ankaŭ[redakti | redakti fonton]