Historiaj rutenoj
Ĉi tiu termino havas aliajn signifojn, rigardu karpatrutenoj
Rutenoj estas ekzonimo de latina origino, antaŭe uzata en Orienta kaj Centra Eŭropo kiel komunaj etnonimoj por orientaj slavoj, precipe dum la malfrua mezepoko kaj frua moderna periodo. La latina termino "Rutheni" estis uzata en mezepokaj fontoj por priskribi ĉiujn orientajn slavojn de la Granda Litva Princlando, kiel ekzonimo por homoj de la antaŭa Rutenia Regno, inkluzivante praulojn de la modernaj belorusoj , karpatrutenoj kaj ukrainoj.[1][2] La uzo de la nomo "rutenoj" kaj rilataj ekzonomoj daŭris tra la frua moderna periodo, kaj disvolvis plurajn distingajn signifojn, kiel ekzemple la Rutena Greka Katolika Eklezio.[1][3][4][5][6]
En mezepokaj fontoj, la latina termino "Rutheni" estis ofte aplikata al orientaj slavoj ĝenerale, tiel ampleksante ĉiujn endonimojn kaj iliajn diversajn formojn (belaruse: русіны, latinigite: rusiny; ukraine: русини, latinigite: rusyny). Elektante la uzon de ekzonimaj terminoj, aŭtoroj, kiuj verkis en la latina lingvo, estis liberigitaj de la bezono esti specifaj en siaj aplikoj de tiuj terminoj, kaj la sama kvalito de rutenaj ekzonomoj ofte troviĝas en modernaj, plejparte okcidentaj aŭtoroj, precipe tiuj, kiuj preferas uzi ekzonimojn (fremddevenajn nomojn) anstataŭ endonimojn.[7][8][9]
Dum la frua moderna periodo, la ekzonomo rutenoj estis plej ofte aplikata al la orientslava loĝantaro de la Pola-Litva Respubliko de Ambaŭ Nacioj, areo kiu inkludis teritoriojn de moderna Belorusio kaj Ukrainio ekde la 15-a ĝis la 18-a jarcentoj.[10][11] En la Aŭstro-Hungara Monarkio, la sama termino (germane: Ruthenen) estis uzata ĝis 1918 kiel oficiala nomo por la tuta ukraina loĝantaro ene de la limoj de la Monarkio.[12][13]
Referencoj
[redakti | redakti fonton]- ↑ 1,0 1,1 [1]
- ↑ [2]
- ↑ Shipman 1912a, p. 276-277.
- ↑ Shipman 1912b, p. 277-279.
- ↑ Krajcar 1963, p. 79-94.
- ↑ Rohdewald, Stefan; Frick, David A.; Wiederkehr, Stefan (2007). Litauen und Ruthenien: Studien zu einer transkulturellen Kommunikationsregion (15.–18. Jahrhundert) [Lithuania and Ruthenia: studies of a transcultural communication zone (15th–18th centuries)] (in German). Wiesbaden: Harrassowitz. p. 22. ISBN 978-3-447-05605-2. OCLC 173071153.
- ↑ Himka 1999, p. 8-9.
- ↑ Magocsi 2015, p. 2-5.
- ↑ [3]
- ↑ Bunčić 2015, p. 276-289.
- ↑ Statute of the Grand Duchy of Lithuania (1529), Part. 1., Art. 1.: "На первей преречоным прелатом, княжатом, паном, хоруговым, шляхтам и местом преречоных земель Великого князства Литовского, Руского, Жомойтского и иных дали есмо: ..."; Laŭ: Pervyi ili Staryi Litovskii Statut // Vremennik Obschestva istorii i drevnostei Rossiiskih. 1854. Book 18, p. 2.
- ↑ Moser 2017–2018, p. 87-104.
- ↑ "Magyarország népessége". mek.oszk.hu. Arkivita el la originalo la 22an de Julio 2018. Alirita la 24an de Oktobro 2023.