Porinfana literaturo

El Vikipedio, la libera enciklopedio
(Alidirektita el Infana literaturo)
Saltu al: navigado, serĉo

Porinfana literaturo estas (en la kunteksto de lega kulturo) legaĵo destinita por infanoj, ĉu antaŭlernejaj, al kiuj kutime legas fabelojn kaj rimaĵojn plenkreskaj parencoj, ĉu por lernejanoj, kiuj jam legas mem.

La "tasko" de tia literaturo estas ĉefe eduka, kvankam la geknaboj mem legas pli por amuziĝi ol por edukiĝi. La legaĵo por infanoj laŭtradicie edukas al braveco, honesteco, verdiremo, sed ankaŭ konatigas kun la vivo. Tamen ankaŭ ekzistas infanlibroj kies sola celo estas amuzi aŭ eĉ - pro modernisma influo - ŝoketi. En la tradicia infanliteratura skolo, fabeloj estas unuaj lernolibroj de historio kaj moralo. El ili la homideto unuafoje ekscias, ke en la pasinteco la homoj vivis alimaniere ol hodiaŭ (ke ekzistis reĝoj kaj regatoj, sed ne aŭtoj, elektra lumo ktp.), kaj ke homoj simile alimaniere vivas en malsamaj kulturoj. La literaturon por infanoj oni povas dividi laŭ la aĝo de la infanoj. En la okcidenta civilizo kutima ordigo estas:

Por plej junaj fabeloj, por ĉirkaŭ 10-jaraj rakontoj pri aliaj infanoj, por pli aĝaj aventuraj romanoj. Ofte aventuraj libroj verkitaj origine por plenkreskuloj, estas nun opiniataj legaĵo por geknaboj (ekzemple Robinson Crusoe, Tri musketeroj). En multaj kazoj estas originalaj herooj pli famaj ol iliaj aŭtoroj (Pinokjo, Winnie-la-Pu).

Pri eldonado de libroj por infanoj kaj junularo zorgas internacia organizo ĉe Unesko IBBY.

Tipoj[redakti | redakti fonton]

Faldofigura libro estas porifana libro kies paĝoj entenas falditajn figurojn, kiuj ĉe malfermo de paĝoparoj leviĝas kaj formas 3-dimensiajn scenojn.

En Esperanto[redakti | redakti fonton]

Zsuzsanna Csiszár en sia eseo La lingvaĵo de porinfana literaturo [1994][1] vidas la staton de la esperantlingva porinfana literaturo iele kiel manko de Esperanto kompare kun la literaturo de multaj naciaj lingvoj. Male Esperanto estas eble lingvo ĉefe por plenkreskuloj, kaj tiele oni preteratentas la simplecon necesan por infanoj. La aŭtorino trakuras multajn ekzemplojn de porinfana literaturo.

Verkistoj por infanoj[redakti | redakti fonton]

(Postmetita P indikas, ke la aŭtoro verkis ankaŭ por plenkreskuloj.)

El la anglalingva literaturo[redakti | redakti fonton]

El la ĉeĥlingva literaturo[redakti | redakti fonton]

El la danlingva literaturo[redakti | redakti fonton]

El la esperanta literaturo[redakti | redakti fonton]

El la franclingva literaturo[redakti | redakti fonton]

El la germanlingva literaturo[redakti | redakti fonton]

El la hispanlingva literaturo[redakti | redakti fonton]

El la hungarlingva literaturo[redakti | redakti fonton]

El la itallingva literaturo[redakti | redakti fonton]

El la nederlandlingva literaturo[redakti | redakti fonton]

El la pollingva literaturo[redakti | redakti fonton]

Kovrilpaĝo de Konopnicka: Mia poŝhhorloĝo; 1964, trad: Kabe

El la portugallingva literaturo[redakti | redakti fonton]

El la svedlingva literaturo[redakti | redakti fonton]

Famaj herooj el porinfanaj libroj[redakti | redakti fonton]

Maŭglio - Tarzano - Tom Sawyer - Huckleberry Finn - Koziołek Matołek - Bolek kaj Lolek - Sinjoro Tau - Pinokjo - Winnie-la-Pu - Pipi Ŝtrumpolonga - Harry Potter - Zorro

Vidu ankaŭ[redakti | redakti fonton]

Notoj[redakti | redakti fonton]

  1. Interlingvo inter lingvoj, Prilingvaj eseoj, Diversaj aŭtoroj, UEA, Roterdamo, 2015. ISBN: 9789290171232. 271 paĝoj.