Islama Ŝtato

El Vikipedio, la libera enciklopedio
(Alidirektita el Islama Ŝtato de Irako kaj Sirio)
Salti al navigilo Salti al serĉilo
Islama Ŝtato
(Islama Ŝtato de Irako kaj Levantenio)
arabe: الدولة الاسلامية في العراق والشام
Mem-deklarita kaliflando
Oficiala nomo: Islama Ŝtato de Irako kaj Sirio
Parto de Azio
Ĉefurbo Ar-Raka
Deklaro de la Islama Ŝtato de Irako 2006
Mapo de Islama Ŝtato en malhelgriza
Mapo de Islama Ŝtato en malhelgriza
Commons-logo.svg Vikimedia Komunejo: Islamic State of Iraq and the Levant

Islama Ŝtato de Irako kaj Levantenio (IŜIL) (arabe: الدولة الاسلامية في العراق والشام aŭ ad-dawla al-islāmiyya fi-l-ʿirāq wa-š-šā), oficiale Islama Ŝtato (IS), ankaŭ konata kiel Islama Ŝtato de Irako kaj Sirio (IŜIS), aŭ per la araba akronimo Daiŝo (داعش, Dāʿiš [ˈdaːʕiʃ]),[1] estas militisma ĝihadisma grupo kaj eksa neagnoskita kvazaŭŝtato[2] en Irako kaj Sirio, kiu sekvas salafisman doktrinon.[3] IŜIL estis fondita de Abu Musab al-Zarkaŭi en aprilo 2013, kaj ricevis internacian atenton en 2014, kiam ĝi forpelis irakajn sekurecajn fortojn el ĉefaj urboj,[4] kaj poste kiam ĝi kaptis Mosulon[5] kaj amasmortigis en Sinĝar.[6] Eksa estro de Al-Kaida en Irako, Abu Bakr al-Baghdadi, gvidis la organizaĵon.[7]

Ĉirkaŭ la 11-a de junio 2014 tiuj militistoj konkeris areojn de la nordo de Irako, inter kiuj la urbon Tikrit kaj grava naftorafinejo Bajĝi, survoje al Bagdado. La ŝijaistoj kontraŭreagis kaj rekrutis volontulojn kaj sendis la irakan armeon por haltigi la avancojn de la NIIS, kiu siavice ekkontrolis landlimajn areojn kun Sirio kaj aliaj landoj.

La Islama Ŝtato de Irako estis la respondeculo de la morto de miloj da irakaj civitanoj, samkiel de anoj de la iraka registaro kaj ĝiaj internaciaj aliancitoj. Danke al la militista subteno de Usono, la registaro de Nuri al-Maliki, la grupo suferis plurajn retroirojn, inkluzive de la forpaso de Raŝid al Baghdadi, sed la organizo renoviĝis dum la Siria enlanda milito, eknomiĝante Islama Ŝtato de Irako kaj Sirio. La sekva kaj nuna gvidanto, Abu Bakr al-Baghdadi, rompis la rilatojn kun Al-Kaida kaj deklaris, en 2014, la sendependiĝon de sia grupo kaj sian suverenecon super Irako kaj Sirio.

La 29-an de junio 2014, la grupo memproklamis esti tutmonda kaliflando sub la nomo “Islama Ŝtato”,[8][9] kaj Abu Bakr al-Baghdadi estis nomita sia kalifo[10]. Kiel kaliflando, ĝi pretendas religian, politikan kaj militan aŭtoritaton sur ĉiuj islamanoj tra la mondo kaj, ke la legaleco de ĉiuj emirlandoj, grupoj, ŝtatoj kaj organizoj devenas senvalora pro la etendiĝo de la aŭtoritato de la kalifo kaj la alveno de siaj tropoj en liaj areoj".[11][12]

La organizon karaktetizas la kruda kaj akra interpreto de Islamo kaj ĝia bruta perforto kontraŭ la ŝijaanoj, ĉar ĝiaj membroj estas sunaanoj. Ĝia celo deklarita estas etendiĝi al Jordanio, Israelo, Palestino, Libano, Kuvajto, Turkio kaj Kipro.

Usona soldato montras kaptitan flagon de la Islama Ŝtato en Irako, Decembro 2010.

En 2016 Usono ofertis premion je ĝis 25 milionoj da dolaroj por informoj kiuj helpos kapti aŭ mortigi Abu Bakr al-Baghdadi, estron de la Islama Ŝtato. Pli granda premio estis promesita nun por informoj pri Ayman al-Zawahiri, estro de al-Kaida. La 27-an de oktobro 2019 la usona prezidanto Donald Trump sciigis pri sukcesa operacio de usonaj specialaj fortoj en nordorienta Sirio dum kiu Abu Bakr al-Baghdadi estis pelita al tunelo, kie li eksplodigis sin kune kun tri siaj infanoj. Kvar tagoj poste, IŜIL anoncis, ke Abu Ibrahim al-Hashimi al-Qurashi estas la nova estro de la Islama Ŝtato.[13][14][15][16]

Vidu ankaŭ[redakti | redakti fonton]

Referencoj[redakti | redakti fonton]

  1. "One More Name for Islamic State: Daesh", The Wall Street Journal, 23 December 2014.Ŝablono:Bullet. Decoding Daesh: Why is the new name for ISIS so hard to understand?. Free Word Centre (19 February 2015). Arkivita el la originalo je 12 June 2018. Alirita 22 November 2019.
  2. "ISIL defeated in final Syria victory: SDF", Al Jazeera English, 23 March 2019.Ŝablono:Bullet"ISIS has lost its final stronghold in Syria, the Syrian Democratic Forces says", CNN, 23 March 2019.Ŝablono:BulletFrantzman, Seth J., "After ISIS 'defeat,' what comes next? – Analysis", The Jerusalem Post.Ŝablono:BulletMcKernan, Bethan, "Isis defeated, US-backed Syrian Democratic Forces announce", The Guardian, 23 March 2019.Ŝablono:BulletCallimachi, Rukmini, "ISIS Caliphate Crumbles as Last Village in Syria Falls", The New York Times, 23 March 2019.
  3. al-Ibrahim, Fouad, "Why ISIS is a threat to Saudi Arabia: Wahhabism's deferred promise", Al Akhbar, 22 August 2014.Ŝablono:BulletIslamic State and the policy of the West. Oriental Review (23 September 2014).Ŝablono:BulletWilson, Rodney. (2015) Islam and Economic Policy. Edinburgh University Press. ISBN 978-0-7486-8389-5.Ŝablono:BulletŜablono:Cite magazineŜablono:BulletDoes Islamic State have the economic and political institutions for future development?. Arkivita el la originalo je 9 October 2017. Alirita 6 April 2019. Arkivigite je 2017-10-09 per la retarkivo Wayback MachineŜablono:BulletPedler, John. (2015) A Word Before Leaving: A Former Diplomat's Weltanschauung. Troubador. ISBN 978-1-78462-223-7.Ŝablono:BulletKerr, Michael. (2015) The Alawis of Syria: War, Faith and Politics in the Levant. Oxford University Press. ISBN 978-0-19-045811-9.
  4. "John Kerry holds talks in Iraq as more cities fall to ISIS militants", CNN, 23 June 2014.
  5. "Sunni Militants Drive Iraqi Army Out of Mosul", The New York Times, 10 June 2014.
  6. "Sunni Extremists in Iraq Seize 3 Towns From Kurds and Threaten Major Dam", The New York Times, 3 August 2014.
  7. Profile: Islamic State in Iraq and the Levant (ISIS) (angle). BBC (2014-06-16).
  8. Lawrence, Jessica. Iraq crisis: Could an ISIS caliphate ever govern the entire Muslim world? (angle). ABC News (2014-07-02).
  9. What does ISIS' declaration of a caliphate mean? (angle). Al Akhbar English. Alirita 2014-11-25.
  10. Withnall, Adam. Iraq crisis: Isis declares its territories a new Islamic state with ‘restoration of caliphate’ in Middle East Militants name Abu Bakr al‑Baghdadi as Caliph as experts say move represents ‘new era of international jihad’ (angle). The Independent (2014-06-30). Arkivita el la originalo je 2016-05-08. Alirita 2014-06-29.
  11. Roggio, Bill. ISIS announces formation of Caliphate, rebrands as 'Islamic State' (angle). Long War Journal (2014-06-29).
  12. Abu Bakr al-Baghdadi: The man who would be caliph (angle). The Week (2014-09-13). Arkivita el la originalo je 2016-04-16. Alirita 2014-12-07.
  13. Chulov, Martin, "Islamic State names new leader after death of Abu Bakr al-Baghdadi", The Guardian, 31 October 2019.
  14. "Al-Baghdadi Killed in Idlib, a Hotbed of Terror Groups, Foreign Fighters", Extremism Watch, Voice of America, 27 October 2019.
  15. "US targeted ISIL leader Abu Bakr al-Baghdadi: US officials", Al Jazeera English, 27 October 2019.
  16. "ISIS leader al-Baghdadi believed to have been killed in a US military raid, sources say", CNN, 27 October 2019.Ŝablono:Bullet"Islamic State Leader Abu Bakr al-Baghdadi Is Dead, Trump Says", The Wall Street Journal, 27 October 2019.Ŝablono:Bullet"Isis leader Abu Bakr al-Baghdadi killed in US raid, says Donald Trump – latest updates", The Guardian, 27 October 2019.