J. R. Jayewardene
| J. R. Jayewardene | |||||
|---|---|---|---|---|---|
| |||||
| Persona informo | |||||
| Naskiĝo | 17-an de septembro 1906 en Kolombo | ||||
| Morto | 1-an de novembro 1996 (90-jaraĝa) en Kolombo | ||||
| Religio | budhismo vd | ||||
| Ŝtataneco | Srilanko  vd
| ||||
| Alma mater | Sri Lanka Law College (en)  Royal College, Colombo (en) Universitato de Londono vd
| ||||
| Partio | Unuiĝinta Nacia Partio vd
| ||||
| Familio | |||||
| Patro | Eugene Wilfred Jayewardene (en) vd
| ||||
| Patrino | Agnes Helen Dona Philip Wijewardena (mul) vd
| ||||
| Edz(in)o | Elina Jayewardene (en) vd
| ||||
| Profesio | |||||
| Okupo | kriketisto politikisto diplomato advokato vd
| ||||
| |||||
| vd | Fonto: Vikidatumoj | ||||
Junius Richard (J.R.) JAYEWARDENE (sinhale ජුනියස් රිචඩ් ජයවර්ධන; tamile ஜூனியஸ் ரிச்சட் ஜயவர்தனா; naskiĝis la 17-an de septembro 1906 en Kolombo - mortis la 1-an de novembro 1996, samloke) estis srilanka ŝtatisto kaj politikisto, kiu servis kiel ĉefministro de 1977-1978 kaj poste Prezidanto de Srilanko de la 4-a de februaro 1978 ĝis la 2-a de januaro 1989. [1] Li fariĝi la unua administra prezidanto de la lando laŭ la reviziita konstitucio.
Politika kariero
[redakti | redakti fonton]JR Jayewardene aktivis en la cejlona politiko ekde 1940 en la kontraŭ-kolonia movado. La akra inteligenteco kaj sofistikaj politikaj kapabloj de Jayewardene gajnis al li gvidajn postenojn en la registaro (1947–1956, 1965–1970) kaj la opozicio (1956–1965 kaj 1970–1977). En 1951, li estis membro de la komitato, kiu elektis la nacian himnon de Srilanko. [2]
Li estis fondmembro de la Unuiĝinta Nacia Partio (UNP), fariĝante ĝia gvidanto en 1973. En julio 1977, la UNP venkis en la elekto kaj, danke al la brita-stila majoritata balotsistemo, akiris konstitucian plimulton en la parlamento. Jayewardene estis elektita ĉefministro.
Dum lia oficperiodo, la jardekojn daŭranta konflikto kun la tamila malplimulto, kiu tenis konstitucie garantiitan parton de parlamentaj sidlokoj, eskaliĝis. Malgraŭ la diversa gamo de politikaj aspiroj de la diversaj tamilaj partioj, Jayewardene deklaris ilin ĉiujn separismaj kaj kontraŭkonstituciaj kaj, pro tio, malpermesis al ili teni siajn sidlokojn. La rezulto estis grandega enfluo de subteno por la antaŭe sufiĉe sensignifaj batalemaj separistoj, la LTTE ( Liberigaj Tigroj de Tamila Eelam, aŭ mallonge Tamilaj Tigroj ).
En 1978, Jayewardene antaŭenigis konstitucian reformon en la foresto de tamilaj parlamentanoj. Srilanko havis prezidentan konstitucion iam-ajna poste . Jayewardene fariĝis prezidanto kaj estis celebrata kiel la "Patro de la Nacio". Li nomumis sian plej proksiman konfidulon, Ranasinghe Premadasa, kiel registarestron. Je grandega elspezo, li vastigis la malnovan reĝan ĉefurbon, Kotte, tuj ekster Kolombo , en la novan sidejon de parlamento kaj registaro, kaj en 1983 renomis ĝin Sri Jayewardenepura laŭ li .
Atenco fare de la LTTE la 24-an de julio 1983 kaŭzis malferman militistan eksplodon en la tamilan konflikton. Srilanko falis en internan militon. Nur en julio 1987 la barata ĉefministro Rajiv Gandhi sendis 60 000-personan armeon por fini la perforton. Eĉ interkonsento kun la Tamilaj Tigroj ne sukcesis restarigi trankvilon.
La 2-an de januaro 1989 finiĝis la oficperiodo de la maljuna prezidanto Jayewardene. Premadasa estis elektita kiel lia posteulo. En 1990, la barata pactrupo estis retirita sen atingi ian ajn sukceson. La 1-an de majo 1993, la posteulo de Jayewardene, Premadasa, estis mortigita en bombatako fare de la Tamilaj Tigroj.
Junius Richard Jayewardene mortis pro naturaj kaŭzoj en 1996. [3]
Referencoj
[redakti | redakti fonton]- ↑ J.R. Jayewardene. BRITANNICA-Online (28 October 2023).
- ↑ "ELECTION IN SRI LANKA CAPITALISM VERSUS SOCIALISM", 1982-10-20. (en-US)
- ↑ Obituary : J. R. Jayawardene (angle) (2011-09-18). Alirita 2021-08-07 .