Janus Djurhuus
| Janus Djurhuus | ||
|---|---|---|
| ||
| Persona informo | ||
| Naskiĝo | 26-an de februaro 1881 en Tórshavn | |
| Morto | 31-an de aŭgusto 1948 (67-jaraĝa) en Tórshavn | |
| Lingvoj | dana vd | |
| Ŝtataneco | Reĝlando Danio  vd
| |
| Familio | ||
| Gefratoj | Hans Andrias Djurhuus vd
| |
| Profesio | ||
| Okupo | poeto poeto-juristo defendadvokato vd
| |
| vd | Fonto: Vikidatumoj | |
Janus DJURHUUS (fakte Jens Hendrik Oliver Djurhuus, kutime mallongigita al JHO Djurhuus ; n. la 26-an de februaro 1881 en Tórshavn, Ferooj; m. la 31-an de aŭgusto 1948 samloke) estis feroa poeto. Li estis la unua feroalingva poeto por verki modernajn kaj lirikajn poemojn. Lia poezio havas nacian romantismon. [1]
La poezio kaj tradukado de Janus Djurhuus havis daŭran efikon sur la feroa literaturo. Li estas grava klasikaĵo, kaj multe de tio, kio estis verkita en la feroa lingvo ekde tiam, povas esti spurita reen al lia ekzemplo.
En sia patrujo li estas konsiderata granda poeto, la unua moderna feroa poeto.
Vivo
[redakti | redakti fonton]Djurhuus naskiĝis en 1881. Liaj gepatroj estis Óla Jákup Djurhuus (1832–1909) kaj Else Marie (née Poulsen el Hósvík, 1847–1897). Lia pli juna frato, Hans Andrias, ankaŭ estis grava feroa poeto kaj verkisto — kvankam tute malsama. Oni diras, ke Janus estas la plej respektata poeto en Ferooj, dum Hans Andrias estas la plej amata. Ambaŭ estis la pranepoj de la feroa poetpioniro Jens Christian Djurhuus (1773-1853).
Janus Djurhuus ricevis sian lingvan bapton, kiel li nomis ĝin, en mezlernejo kiam li aŭdis la poemon " Nú er tann stundin komin til handa " ("Nun venis la horo agi") de Jóannes Patursson deklamita de samklasano (poste la konata kampara dekano, poeto kaj Biblio-tradukisto Jákup Dahl). Ĉi tiu poemo funkciis kiel la batalhimno de la kristnaska kunveno de 1888.
Kiel studento de klasika filologio, Janus Djurhuus konatiĝis kun antikva greka kaj latina literaturo, kiu trapenetris lian propran poezion. Lingve, tamen, li estas firme enradikiĝinta en la norena literaturo kaj tradicia baladpoezio (Kvæði (d:Q1000882)).
Verkado
[redakti | redakti fonton]Janus Djurhuus estis romantika poeto. Tra li, oni aŭdas eĥojn de kelkaj el la plej grandaj eŭropaj poetoj, kies verkojn li brile tradukis en la feroan lingvon.
Multajn el liaj poemoj karakterizas heroa povo kaj potencaj rakontoj pri la naturo. En aliaj, tamen, li estas maltrankvila kaj seniluziigita pri siaj samlandanoj kaj sia patrujo, kiujn li punas sed ŝajne neniam finis.
La debuto de Janus okazis en 1901, kaj en 1914 li publikigis sian unuan poemaron, Yrkingar, la unuan de sia speco en Ferooj. Kvar pliaj tiaj kolektoj sekvos. [2][3]
Studinte klasikan filologion, li publikigis tradukojn de antikvaj grekaj kaj latinaj aŭtoroj en la feroan lingvon, inkluzive de la Dialogoj de Platono kaj la poemoj de Sapfo, kaj (postmorte) poezian tradukon de la Iliado. Li ankaŭ publikigis tradukojn de poezio de Goethe, Danto, Heinrich Heine kaj Gustaf Fröding. Ekzistas fama rakonto pri kiel unu tagon, kiam greka vaporŝipo enhaveniĝis en Tórshavn, Djurhuus grimpis surŝipen kaj trafis la kapitanon alivestita kiel kajutknabo. Tiam li komencis deklami eltiraĵojn el la Odiseo -epopeo en la origina antikva greka. La kapitano estis mirigita.
La poezio de Janus Djurhuus enkorpigis klasikan kaj skandinavan mitologion. La lingvaĵo de liaj poemoj baziĝas sur moderna feroa lingvo kaj la lingvo de tradiciaj baladoj, same kiel antikva kaj moderna poezio el aliaj skandinavaj lingvoj. La ritmo de liaj poemoj estas influita de antikva greka kaj moderna germana poezio.
Verkaro (elektita)
[redakti | redakti fonton]
Poezio
[redakti | redakti fonton]- Yrkingar. Copenhagen: Hitt Føroyska Studentafelagið, 1914. Rev. ed. 1923.
- Nyggjar Yrkingar. Copenhagen: Hitt Føroyska Studentafelagið, 1938
- Carmina. Tórshavn: H.N. Jacobsen, 1941.
- Moriendo. Tórshavn: Norrøna forlagið, 1944.
- Yrkingar 1898-1948. Ed. Christian Matras. Copenhagen: Mentunargrunnur Studentafelagsins, 1988.
Tradukoj
[redakti | redakti fonton]- 1931 - Platono : La Maljusta Sokratiko - Kritono - Fedono (traduko)
- 1935 - Platono : Symposion – Gorgias (traduko)
- 1938 – Novaj profesioj . (novaj poemoj)
- 1961 – Yrkingar í úrvali. – (poemoj en elekto)
- 1967 - Homero : Ilionskvæði (traduko de Iliado )
- 1969 - Homero: Hektoro kaj Andromako (traduko).
- 1988 – Yrkingar (Okupoj) 1898-1948
- 1941 - 10 yrkingar = 10 Digte (10 Profesioj = 10 Poemoj). tradukita en la danan de Poul PM Pedersen. - Kopenhago: Munksgaard.
- 1945 – Poemoj el la feroa lingvo de JHO Djurhuus ; tradukitaj de Stephen Wilkinson, GM Gathorne Hardy.
En Esperanto aperis
[redakti | redakti fonton]- Atlantis en la Nova Esperanta Krestomatio, parto 1.
Galerio
[redakti | redakti fonton]La Feroa Poŝta Administracio honoris Janus Djurhuus la 20-an de septembro 2004 per poŝtmarkbloko prezentanta dek el liaj naciaj romantikaj poemoj. Ĉi tiu bloko gajnis la publikan voĉdonon por la plej bela feroa poŝtmarka eldono de 2004.
-
Atlantis -
Grímur Kamban -
Gandkvæði Tróndar (Malbeno de Tróndur en Gøtu) -
Til Føroya I–III (Al la Ferooj I–III) -
"Mín Sorg" (Mia malĝojo) -
"Loki" -
"I búri" kaj "Slatur" ("Kantobirdo" kaj "Klaĉo") -
Heimferð Nólsoyar Páls ("Reveno de Nólsoyar Páll") -
"Móses á Sinai fjalli" (Moseo ĉe Monto Sinajo) -
Referencoj
[redakti | redakti fonton]- ↑ John Frederick West, Faroe: The Emergence of a Nation, London: Hurst, 1972, (ISBN 978-0-8397-2063-8), p. 235.
- ↑ Sven H. Rossel, tr. Anne C. Ulmer, A History of Scandinavian Literature, 1870–1930, Nordic series 5, Minneapolis: University of Minnesota, 1982, (ISBN 978-0-8166-0906-2), p. 222.
- ↑ Martin Næs, Færøsk Litteratur: Udvikling og Vilkår, Studier fra Danmarks Biblioteksskole 42, Copenhagen: Danmarks Biblioteksskole, 1981, (ISBN 978-87-7415-115-9), p. 16
Eksteraj ligiloj
[redakti | redakti fonton]- J.H.O. Djurhuus Arkivigite je 2016-03-04 per la retarkivo Wayback Machine ĉe Rithøvundafelag Føroya (la Asocio de Verkistoj de la Ferooj), 7 marto 2007.
- Janus, Faroeartstamps, Faroepost, la 21-an de novembro 2005: la 2004 poŝtmarka folio, kun tradukoj de multaj de la poemoj