Jodoformo

El Vikipedio, la libera enciklopedio
Salti al navigilo Salti al serĉilo
Jodoformo
Iodoform.svg
Plata kemia strukturo de la Jodoformo
Iodoform-GED-3D-vdW.png
Tridimensia kemia strukturo de la Jodoformo
Iodoform2.jpg
Flavaj kristaloj de Jodoformo.
Alternativa(j) nomo(j)
  • Trijodo-metano
  • Trijodido de formilo
  • Trijodido de metilo
Kemia formulo
CHI3
CAS-numero-kodo 75-47-8
ChemSpider kodo 6134
PubChem-kodo 6347
Merck Index 15,5076
Fizikaj proprecoj
Aspekto palflavaj kristaloj kun kvazaŭ safranodoro
Molmaso 393,732 g·mol-1
Denseco 4,008g cm−3
Fandpunkto 119 °C
Bolpunkto 218 °C
Ekflama temperaturo 204 °C
Solvebleco Akvo:0,1 g/L
Mortiga dozo (LD50) 355 mg/kg (buŝe)
Sekurecaj Indikoj
Riskoj R20/21/22 R36/37/38
Sekureco S22 S26 S36/37/39
Pridanĝeraj indikoj
Danĝero
GHS Damaĝo Piktogramo
07 – Toksa substanco
GHS Signalvorto Averto
GHS Deklaroj pri damaĝoj H302, H312, H315, H319, H332, H335
GHS Deklaroj pri antaŭgardoj P261, P264, P270, P271, P280, P301+312, P302+352, P304+312, P304+340, P305+351+338, P312, P321, P330, P332+313, P337+313, P362, P363, P403+233, P405, P501[1]
Escepte kiam indikitaj, datumoj estas prezentataj laŭ iliaj normaj kondiĉoj pri temperaturo kaj premo
(25 °C kaj 100 kPa)

Jodoformo CHI3, ankaŭ konata kiel trijodo-metano, estas flava solidaĵo, volatila substanco kun akra kaj karakteriza odoro kaj dolĉeca gusto, apartenanta al la familio de la organikaj halogenidaĵoj uzata kiel antisepsa komponaĵo de pluraj medikamentoj. Ĝi estas analoga substanco al kloroformo kaj bromoformo. Ĝia antisepsa propreco venas el la liberigitaj jodoj en ĝiaj solvaĵoj, tamen, pro ĝia malagrabla odoro, ĝi estas anstataŭata de aliaj formulaĵoj enhavantaj jodon.

Historio[redakti | redakti fonton]

Jodoformo estis unue sintezita kaj priskribita en jaro 1822 de la franca profesoro pri apoteko Georges-Simon Serullas (1774-1832) per elektrolizo de akvaj solvaĵoj de acetono, neorganikaj jodidoj kaj natria karbonato. Samtempe, la angla kemiisto kaj profesoro pri kemio John Thomas Cooper (1790-1854) sendepende faris la saman malkovron sed ne publikigis ĝin.

Tamen, nur en 1880 ĝia antisepsa agado estis malkovrita, kaj tio igis ĝin gravan medikamenton. Ĝi ne posedas iritan agadon, ĝi estas antisepsa substanco kun seninfektigaj proprecoj. Ĝiaj bonfaraj efikoj sur la damaĝitaj histoj okazas pro ĝia forte protektaj povoj kaj mekanike kaj konservante la asepsion, promociante do pli rapida kuracado. Ĝi ankaŭ detruas la toksajn substancojn estigitajn de kelkaj mikroorganismoj.

Sintezoj[redakti | redakti fonton]

Sintezo 1[redakti | redakti fonton]

  • Jodoformo estas preparita ekde la etanolo per agado de jodo en ĉeesto de natria hidroksido donante acetaldehidon, natrian jodidon kaj akvon.
  • La acetaldehido reakcias kun troo da jodo kaj natria hidroksido por formi trijodoacetaldehidon, natrian jodidon kaj akvon.
  • La trijodoacetaldehido reakcias kun natria hidroksido por formi jodoformon, natrian jodidon kaj natrian formiaton.[2]

Etanolo AcetaldehidoTrijodo-acetaldehidoJodoformo

Reakcioj[redakti | redakti fonton]

Reakcio 1[redakti | redakti fonton]

  • Kiam varmigita kun Arĝenta pulvoro, jodoforomo donas acetilenon:[3]

2 Jodoformo Acetileno

Reakcio 2[redakti | redakti fonton]

  • Jodoformo reakcias kun primaraj aminoj en ĉeesto de solvaĵo de kalia hidroksido donante ofendodoran substancon konatan kiel karbilaminon aŭ izonitrilon.[3]

Jodoformo + AnilinoFenil-karbilamino

Reakcio 3[redakti | redakti fonton]

Jodoformo + FenoloSalikaldehido

Reakcio 4[redakti | redakti fonton]

  • Jodoformo reakcias kun varma nitrata acido por doni jodo-pikrinon. Jodo-pikrino estas uzata en la produktado de nitrometano (CAS Numero 75-52-5), iu brulaĵo uzata en militaj aferoj:[4]

Jodoformo

Literaturo[redakti | redakti fonton]

Vidu ankaŭ[redakti | redakti fonton]

Referencoj[redakti | redakti fonton]