Johano la 8-a Palajologo
| Ιωάννης Η΄ Παλαιολόγος (1392-1448) | |||||
|---|---|---|---|---|---|
 Bildo de Johano la 8-a Palajologo, ilustraĵo de Benozzo Gozzoli (1421-1497).
| |||||
| |||||
| Persona informo | |||||
| Ιωάννης Παλαιολόγος | |||||
| Naskiĝo | la 18-a de decembro, 1392 en Konstantinopolo, nuna Istanbulo, Bizanca Imperio | ||||
| Morto | 31-a de oktobro 1448 en Konstantinopolo, nuna Istanbulo, Bizanca Imperio | ||||
| Religio | katolikismo • ortodoksa kristanismo vd | ||||
| Lingvoj | antikva greka vd | ||||
| Ŝtataneco | Bizanca imperio  vd
| ||||
| Familio | |||||
| Dinastio | Palaiologidoj vd | ||||
| Patro | Manuelo la 2-a Palaeologa vd
| ||||
| Patrino | Helena Dragaš (en)  vd
| ||||
| Gefratoj | Theodoros II Palaiologos (en) , Demetrios Palaiologos (en) , Andronikos Palaiologos, Lord of Thessalonica (en) , Konstanteno la 11-a kaj Thomas Palaiologos (en) vd
| ||||
| Edz(in)o | Maria de Trebizondo (1427, 1427 (Gregoria)–1439) Sophia of Montferrat (en) (1421–1426)Anno el Moskvo (1409, 1411, 1414, 1411 (Gregoria)–1417) Sophia of Montferrat (en) vd
| ||||
| Profesio | |||||
| Okupo | monarko vd
| ||||
| |||||
| vd | Fonto: Vikidatumoj | ||||
Johano la 8-a Palajologo aŭ greke:Ιωάννης Η΄ Παλαιολόγος estis bizanca imperiestro de 1425 ĝis 1448, filo de Manuelo la 2-a Palajologo, bizanca imperiestro, kaj Helena Dragaš (1372-1450).
Komence regento por sia maljuniĝanta patro, li baldaŭ koliziis kun la reviviĝinta otomana potenco kaj eltenis sieĝon de Konstantinopolo antaŭ ol devi vojaĝi al Eŭropo por la unua fojo en vana provo akiri plifortikigojn. En 1425, post la morto de Manuelo la 2-a, li transprenis la solan kontrolon de la tiam ŝanceliĝanta Imperio kaj provis eviti la ĉiam pli akutan riskon de ĝia kolapso.
Li aparte celis fortigi la Despotlandon de Moreo, ankoraŭ prosperan provincon, helpante siajn fratojn, precipe Konstantenon, por forigi la latinan ĉeeston en la regiono. Li ankaŭ sekvis politikon de alianco kun la papeco, kiu principe ŝajnis kapabla instigi la kristanajn potencojn por helpi Konstantinopolon.
Por tiu celo, li distingiĝis per partopreno en la Koncilio de Florenco en 1438-1439, sekvante la paŝojn de sia patro, kiu jam estis plenuminta diplomatian vojaĝon dum la komenco de la 15-a jarcento. Dum li kontribuis al la instigado por renovigi la pasios pri la antikva greka kulturo en Italio kaj Okcidenta Eŭropo, li luktis por akiri konkretan subtenon por la afero de sia imperio kaj renkontis vastan opozicion kaj de la publika opinio kaj de la bizanca sacerdotaro al la koncedoj postulitaj de la papeco.
La lastaj jaroj de lia regado estis markitaj per la malsukceso de krucmilita provo ĉe la Batalo de Varna en la 10-a de novembro 1444 kaj de la plifortigo de la otomana potenco, precipe ĝia kapablo dispremi ĉian esperon pri rekonkero de Moreo en 1444. Kiam li mortis en 1448 sen idaro, lia frato Konstanteno la 11-a sukcedis lin. Kelkajn jarojn poste, Konstantinopolo falis, kaj la Bizanca Imperio kolapsis.
Regento sub Manuelo la 2-a (1421-1425)
[redakti | redakti fonton]Johano la 8-a estis la plej aĝa el la multaj filoj de Manuelo la 2-a Palajologo kaj Helena Dragaš, serba princino. Li naskiĝis en 1392 kaj rapide fariĝis la elektita posteulo de Manuelo la 2-a. Kune kun siaj plej proksimaj fratoj, inkluzive de Teodoro (1396-1448), Androniko (1400-1428) kaj Konstanteno (kiu mortis juna kaj ne estis la estonta Konstanteno la 11-a), lia edukado estis konfidita al Teodoro Kaukadenos.[1]
_-_Sultan_Murad_II._-_2237_-_Bavarian_State_Painting_Collections_(flipped).jpg)
.png)
-en.svg)
.jpg)
Li ŝajnas aparte sperta pri klasika kulturo, precipe ĉar lia patro estis konata pro sia amo al lernado, notinde lasinte plurajn skribaĵojn al Johano por konsili lin pri la aferoj de la registaro.
Izidoro de Kievo (1385-1463) aparte laŭdas la profundan scion de Manuelo kaj Johano, sen scii kie finiĝas flatado kaj komenciĝas realeco. Simile, li agnoskas la militistajn talentojn de Manuelo, kaj surtere kaj mare, kaj priskribas lin kiel amanton de rajdado kaj ĉasado, kio estas tipa por reganto de lia staturo. Li rapide ricevis la regentecon de Konstantinopolo dum la vojaĝo de sia patro Manuelo la 2-a Palajologo al Tesaloniko kaj Peloponezo inter 1414 kaj 1416.
Poste, kiel guberniestro de Tesaloniko, li akceptis ene de la urbomuroj la otomanan princon Mustafa Çelebi (1402-1422), kiu ribelis kontraŭ sia frato, sultano Mehmedo la 1-a, kaj estis venkita de li. Post ĉi tiu malvenko, Mustafa estis internigita de la bizancanoj sur la insulo Lemnos. Tie li fervore interesiĝis pri la regado de la regiono kaj eldonis plurajn dekretojn koncerne la monaĥejojn de Athos.
Kiam li forlasis la urbon, li konfidis ĝian administradon al Androniko Palajologo (1400-1428), unu el siaj fratoj. Poste, en 1417, li iris al Peloponezo, kune kun sia alia frato, Teodoro la 2-a Palajologo (1396-1448), por batali kontraŭ la latinaj sinjoroj ankoraŭ ĉeestantaj en la regiono. La malkreskanta Princlando Aĥeo ankoraŭ kontrolis kelkajn teritoriojn sur la duoninsulo, kaj la du fratoj konkeris Kalamaton antaŭ ol restarigi la Heksamilionono, en la Korinta regiono, ŝajne je la kosto de pliigitaj impostoj. Antaŭ septembro 1417, Johano Palajologo povis reveni al Konstantinopolo.
Komence de 1421, la maljuniĝinta Manuelo la 2-a decidis kronigi sian filon Johanon kiel kunimperiestro por pli bone prepari por la sinsekvo. Johano la 8-a tiam ŝajnis preferi pli malmolan linion kontraŭ la Otomanoj, kiel ankaŭ faris aliaj kortegaj aristokratoj, kiuj sentis, ke Manuelo faris tro multajn koncedojn.
Kvankam la maljuna reganto tamen sukcesis venki kaj doni al Mehmedo la 1-a mararmean floton kiam ĉi-lasta petis trapason tra la Bosporo, lia morto, kiu okazis baldaŭ poste, metis la Bizancan Imperion en novan situacion. Kiel ofte okazas, la sinsekvo al la posteno de sultano estis pridisputata inter malsamaj kandidatoj, en ĉi tiu kazo Mustafa Çelebi kaj la estonta Murad la 2-a.
Malgraŭ ke Manuelo favoris Mustafa-on, ĉi-lasta estante la favorato de la otomana kortego, Johano la 8-a preferis lin, esperante je fruktodona interkonsento se li sukcesus, ĉar Mustafa tiame estis tenata kaptita ene de la Bizanca Imperio. Li revivigis la bizancan diplomation de la post-1402-a epoko, kiu celis "dividi kaj regi", eble esperante je la divido de la Otomana Imperio.
Ĉiukaze, Johano transportigis Mustafa-on de Lemnos al Galipolo, kaj dum kelka tempo, Mustafa sukcesis konvinki la eŭropan parton de la Imperio al sia afero. Sed kiam li vojaĝis al Malgranda Azio, li estis venkita ĉe Burso fare de Murad kaj ekzekutita post mallonga fuĝo. Por Johano la 8-a, tio estis hontiga malvenko, kiu lasis la Imperion grave vundebla al venĝema Murad la 2-a. Ĉi-lasta tiam decidis sieĝi Konstantinopolon.
Manuelo la 2-a, ĉiam pli nekapabla regi, delegis la defendon de la urbo al Johano la 8-a. Ĉi-lasta profitis la foreston de otomana mararmeo por koncentri siajn fortojn sur la landaj muroj, kiuj estis sufiĉe fortaj por deteni la Otomanojn.
Johano Kanano[2], bizanca kronikisto kiu detale priskribis la sieĝon de Konstantinopolo, laŭdis la rolon de Johano la 8-a ĉe la bizanca venko, precipe dum la decida atako de la 24-a de aŭgusto 1422. Tamen, ŝajnas ke Manuelo la 2-a ankaŭ kontribuis al la venko diplomatie per minaco subteni alian postulanton al la otomana trono, nome Küçük Mustafa (1408-1423), kiu estis ĵus ribelinta en Anatolio.
Murad la 2-a tiam estis devigita koncentri siajn klopodojn kontraŭ ĉi tiu nova ribelo kaj, en septembro, li forlasis la sieĝon de Konstantinopolo. Tamen, samtempe, li ankaŭ sieĝis Tesalonikon, la duan urbon de la Imperio, kiu estis rekaptita de la bizancanoj en 1402. La bizancanoj estis rapide devigitaj cedi la urbon al la venecianoj, kiuj estis pli bone ekipitaj por defendi ĝin, kaj kio reprezentis signifan perdon.
Krome, Johano la 8-a estis devigita komenci vojaĝon al la Okcidento por provi kolekti plifortikigojn, unue al Venecio, kiu timis pri siaj mediteraneaj terposedaĵoj sed hezitis entrepreni signifan klopodon sen interveno de aliaj potencoj, kaj poste al la Hungara reĝlando, ankaŭ minacata sed en konflikto kun la Plej Serena Respubliko.
Intertempe, dum Manuelo la 2-a ankoraŭ vivis, la povo ankaŭ estis konfidita al Konstanteno Palajologo (1405-1453), la pli juna frato de Johano la 8-a. Interkonsento estis negocita kun Murad la 2-a, kiu agnoskis teritoriajn perdojn sed certigis almenaŭ malfirman pacon por la bizancanoj. Tio parte kompensis la mankon je iu ajn perspektivo pri interveno de la kristanaj potencoj kiam Johano la 8-a revenis al Konstantinopolo la 1-an de novembro 1424.
Kelkajn monatojn poste, la 21-an de julio 1425, Manuelo mortis, kaj Johano la 8-a fariĝis la sola imperiestro de la imperio, kiu estis perdinta la plejparton de la teritorioj, kiujn li rekonkeris post la otomana krizo ekigita de la Batalo de Ankaro en la 28-a de julio 1402.
Kvankam la bizancanoj ankoraŭ tenis la plejparton de Peloponezo tra la Despotlando de Moreo kaj kelkaj egeaj insuloj kiel Lemnos, ili nun kontrolis nur la tujajn ĉirkaŭaĵojn de Konstantinopolo, inkluzive de marborda strio ĉe la Nigra maro ampleksanta Anĥialos kaj Mesembrio. Denove, ili trovis sin sub la povo de la Otomanoj, kaj la serĉado de la dezirata supervivo de la Imperio fariĝis la ĉefa celo de la regado de Johano la 8-a.
La regado
[redakti | redakti fonton]Kiel suvereno, Johano la 8-a devis lukti kontraŭ siaj multaj fratoj, kiuj dividis la restaĵojn de la Imperio inter si kiel eble plej bone. Konstanteno regis Mesembrion kaj Anĥialon, dum la Despotlandon de Moreo regis Teodoro la 2-a Palajologo (1396-1448), kiu rapide esprimis grandan lacecon pro la ŝarĝo de regado.
Lin helpis Tomaso Palajologo (1409-1465), dum Androniko Palajologo, kiu cedis Tesalonikon, kies guberniestro li estis, ankaŭ iris al la duoninsulo por ampleksi monaĥejan vivon. Fine, Demetrio Palajologo (1407-1470), la plej juna filo de Manuelo la 2-a kaj, laŭ multaj aspektoj, la plej turbula, havis neniun apartan respondecon sed rapide montris sin fervora akiri ĝin.
Ĉiukaze, Moreo estis sendube la plej dinamika provinco de la Imperio, vigligita precipe de intensa intelekta vivo, enkorpigita de la greka humanisto Gemisto Pletono (1355-1452). Li rimarkinde proponis ampleksan programon por la politika kaj socia renovigo de la Morea registaro al Manuelo la 2-a kaj Teodoro la 2-a.
La firmigo de la Despotlando de Moreo
[redakti | redakti fonton]Kiam Teodoro la 2-a Palajologo esprimis deziron retiriĝi al monaĥejo, Johano la 8-a decidis redistribui la potencon inter la fratoj: igante Konstantenon la 11-an Palajologon la Despoto de Moreo, kaj asignante Mesembrio-n al sia alia frato, Demetrio Palajologo. Johano la 8-a kaj Konstanteno la 11-a vojaĝis al Peloponezo aŭtune de 1426, sed intertempe, Teodoro la 2-a ŝanĝis sian opinion.
La fratoj Palajologoj atakis la urbon Glarenca, kiu apartenis al Karlo la 1-a Toko (1375-1429), Palatina Grafo de Kefalonio kaj Zakinto, kaj komence de 1427 ili venkis lin en marbatalo apud la insuloj Eĥinadoj. Toko cedis al Konstanteno la 11-a parton de Peloponezo, kiun li kontrolis, kaj edziĝe donis al li la manon de sia fratino, Teodora Toko (1377-1429). Johano la 8-a aldonis al tio la okcidentan parton de la regno de Teodoro la 2-a.
Li ankaŭ ĉirkaŭlimigis malgrandan teritorion en la nordo de la duoninsulo por sia plej juna frato, Tomaso Palajologo (1409-1465). Preter ĉi tiu divido de teritorio, la imperiestro eldonis plurajn krizobuleojn ("registarajn dokumentojn"), precipe konfidante la proprieton de kelkaj vilaĝoj al Gemisto Pletono, kaj alian asertante la aŭtoritatecon de la Metropolito de Malvazio sur pluraj lokaj episkopejoj, antaŭ ol reveni al Konstantinopolo komence de 1429.
Dum sia vojaĝo, ŝajnas ke li haltis ĉe Monto Atos, ĉar oni atribuas al li dekreton kunfandantan du monaĥejojn ĉirkaŭ ĉi tiu tempo. Estas ankaŭ eble, ke li cedis Samotrakon al la ĝenova familio Gatiluzjo, kies ĉeesto sur la insulo estas dokumentita en 1431.
Poste, Teodoro la 2-a fine retiriĝis en 1443, kaj Konstanteno kaj Tomaso dividis la administradon de la provinco, kiun ili provis plifirmigi.
Krome, Konstanteno lanĉis konkeron al la Duklando de Ateno, kiu provizore permesis al la bizancanoj reakiri provizoran teritorion en centra Grekio. Tamen, Murad la 2-a rapide kolektis grandan armeon, kiu rompis la Heksamiliononon, detruis la duoninsulon kaj reduktis la despotlandojn al la statuso de vasaloj. Kiam Johano la 8-a mortis en 1448, la Despotlando de Moreo jam ne havis la rimedojn por subteni Konstantinopolon en kazo de otomana atako.
La unuigo de la eklezioj
[redakti | redakti fonton]La 26-an de marto 1430, la otomanoj konkeris Tesalonikon post sieĝo de pli ol sep jaroj. Kvankam la urbo estis cedita al Venecio, ĝia perdo tamen servis kiel serioza averto por Johano la 8-a. Tiun sukceson plifortigis la otomana konkero de Ioanino. Johano la 8-a provis forĝi aliancojn kun la Hungara Reĝlando kaj la Despotlando de Serbio, gvidata de Đurađ Branković (1377-1456).
En la sama jaro, Johano la 8-a atingis interkonsenton kun Papo Marteno la 5-a por kunvoki ekumenan koncilion, kie oni intertraktus pri la reunuigo de la Eklezioj. Tiu celo fariĝis centra al bizanca eksterlanda politiko ekde Mikaelo la 8-a Palajologo, komence por malhelpi krucmiliton kontraŭ la bizancanoj kaj poste por nutri kristanan koalicion kontraŭ la otomanoj.
Tamen, tio postulis je solvado pri la teologiaj diferencoj, kiuj akumuliĝis dum pluraj jarcentoj. Marteno la 5-a estis tre akceptema kaj konsentis permesi al granda delegacio de ortodoksaj religiaj figuroj vojaĝi al Bazelo por diskuti la principon pri eklezia unuiĝo. La koncilio unue kunvenis en Bazelo en 1431, sed la trofrua morto de Marteno la 5-a komplikis la aferojn.
Lia posteulo, Eŭgeno la 4-a, estis multe malpli paciga, precipe konsiderante la teologian konflikton, kiu ekestis ene de la Katolika Eklezio koncerne konciliismon, tio estas, la principon pri la supereco de la koncilio sur la papo. La papo malakceptis ĉi tiun principon kaj volis kunvoki la koncilion en Italio, proksime de Romo.
La bizancanoj ne estis aparte maltrankvilaj pri ĉi tiu afero, sed por la subtenantoj de la konciliismo, ili povus esti aliancanoj kontraŭ la perceptita povotroigo de la papo. Johano la 8-a tiam estis kontaktita kaj de Eŭgeno la 4-a kaj de la membroj de la koncilio, tiel trovante sin senscie altirita en ĉi tiun konflikton. Kompleksa reto da pluraj ambasadecoj sekviĝis.
Johano la 8-a finfine sendis tri delegitojn, inkluzive de sia frato Demetrio, al la kardinaloj, en Bazelo, en 1433. En iuj aspektoj, la pozicio de la konciliistoj verŝajne interesis lin, ĉar la supereco de la Papo estis obstaklo en la rilatoj inter Romo kaj Konstantinopolo. Tamen, li ne rompis ĉian kontakton kun Romo, kiu siavice sendis ambasadoron al Johano la 8-a, Kardinalon Kristoforo Garatoni (1398-1448).
Baldaŭ poste, la konciliistoj sendis unu el siaj propraj, Johanon de Raguso (1380-1443), antaŭ la bizanca imperiestro en 1435-1436, sed la bizancanoj rifuzis movi la koncilion al Avinjono. Per ĉi tiu konfuzo, Johano la 8-a ankaŭ provis negoci pli favorajn kondiĉojn por la unuiĝo kaj certigi pliajn rimedojn por iu ajn estonta vojaĝo al Italio por partopreni en la koncilio.
Fine, la papo venkis kaj revenigis la koncilion al Ferara en 1437. La bizancanoj akceptis, malgraŭ ilia espero kunvoki la koncilion en Konstantinopolo. Pluraj kialoj klarigas tion. Unue, ili preferis koncilion en Italio anstataŭ en Bazelo aŭ Avinjono, kiujn ili konsideris tro malproksimaj. Krome, la konsilianoj estis iom mallertaj etikedante la bizancanojn kiel herezuloj.
Fine, la imperiestro insistis pri la ĉeesto de la papo por pravigi ajnan interkonsenton. En septembro, la papo sendis floton por transporti Johanon la 8-an al Italio, sub venecia eskorto. Post rifuzado de fina oferto al la partoprenantoj, kiuj restis en Bazelo, Johano la 8-a enŝipiĝis kun escepte granda ambasado, konsistanta el multaj religiaj figuroj same kiel intelektuloj kaj membroj de la bizanca kortego. Lin notinde akompanis la Patriarko de Konstantinopolo, Jozefo la 2-a (1360-1439), kaj reprezentantoj de la orientaj patriarkejoj.
Inter la elstaraj figuroj, kiuj foriris kun la imperiestro, Besariono (1403-1472), Metropolito de Niceo, estis unu el la plej influaj kaj jam havis kontaktojn kun italaj akademiuloj, en kunteksto de renoviĝinta intereso pri klasika kulturo. Johanon la 8-an estis akompanata de lia frato Demetrio, kiun li eble volis teni for de Konstantinopolo dum sia foresto, sciante pri liaj ambicioj.
Gemisto Pletono ankaŭ estis sur la vojaĝo, same kiel Izidoro de Kievo, reprezentante la Rusan Eklezion, kaj Genadio Scholario. Dum iuj estis skeptikaj pri la unuiĝo de la Eklezioj, la etoso ĝenerale estis pli favora ol ĉe la Koncilio de Liono 150 jarojn antaŭe, eble pro la urĝeco de la situacio sed ankaŭ pro la plej granda kompreno inter la greka kaj latina mondoj, kies kulturaj interŝanĝoj pliiĝis en la lastaj jardekoj.
En Konstantinopolo, Konstanteno Palajologo denove transprenis la regadon, dum Johano la 8-a nepre volis informi Muradon la 2-an pri sia entrepreno.
La Koncilio de Florenco malfermiĝis la 8-an de januaro 1438, dum Johano la 8-a elŝipiĝis kelkajn semajnojn poste en Venecio, kie li ricevis triumfan bonvenigon. Ĝenerale, la bizanca delegacio estis objekto de granda scivolemo kaj vekis konsiderindan eksciton. La imperiestro tiam vojaĝis al Ferara komence de marto, nur por konstati, ke la diskutoj faris malmulte da progreso.
La papo deziris atendi la alvenon de delegitoj el Bazelo kaj aliaj okcidentaj potencoj, kiuj estis malvolontaj. Ilia foresto estis zorgofonto por Johano la 8-a, kiu nutris la esperon pri rapida krucmilito. Krome, la delegacio de Filipo la Bona, Duko de Burgonjo, montris arogantecon al la imperiestro, kiu indigniĝis pri tio. Fine, nur la 8-an de oktobro la diskutoj vere komenciĝis.
La diskutoj rapide intensiĝis, kaj baldaŭ aperis disputpunktoj. Kelkaj orientaj delegitoj, kiel ekzemple Marko de Efezo (1392-1444), asertis sin kiel fervoraj defendantoj de ortodokseco kaj kontraŭstaris ĉian formon de cedo. Li akre kritikis la duoblan procesion de la Sankta Spirito, kaj Johano la 8-a iam estis devigita interveni por malhelpi ke tio kaŭzus rompon kun la papo.
La alveno de pesta epidemio nur plimalbonigis la situacion, kaj Eŭgeno la 4-a decidis movi la koncilion al Florenco en januaro 1439. Ĉi tiu ŝanĝo ankaŭ ŝuldiĝis al la troa kosto de longedaŭra koncilio, kosto kiun la Mediĉoj konsentis pagi. Malgraŭ ĉi tiuj sinsekvaj prokrastoj, Johano la 8-a observis, ke la partio de la unuigo komencis gajni terenon en iliaj rangoj, kvankam Marko de Efezo restis obstina.
Por rapidigi la aferojn, la imperiestro kaj la papo decidis ŝanĝi je publikaj diskutoj al privataj renkontiĝoj inter okcidentaj kaj orientaj delegitoj, selektante nur tiujn favorajn al unuigo, por atingi konsentajn solvojn, kiuj poste povus esti ratifikitaj de la koncilio.
La 30-an de marto 1439, la dato de la anonco de ĉi tiu decido, Johano la 8-a sukcesis silentigi la kontraŭulojn pri la unuigo, kaj en junio, Besariono sukcesis adopti komunan tekston pri la duobla procesio. La aliaj teologiaj malkonsentoj estis solvitaj pli rapide, kvankam Johano la 8-a montriĝis pli obstina pri la demando de papa supereco.
Besariono denove sukcesis trovi konsenton, agnoskante la superan aŭtoritaton de la papo, krom rilate al la rajtoj kaj privilegioj de la Orienta Eklezio. La 6-an de julio 1439, la unuigo estis oficiale proklamita en la Katedralo Santa Maria del Fiore. Johano la 8-a daŭre partoprenis kelkajn kunvenojn ĝis aŭgusto, antaŭ ol reveni al Venecio por vojaĝi reen al Konstantinopolo, kiun li atingis la 1-an de februaro 1440.
En multaj aspektoj, la Koncilio de Florenco ŝajnas esti sukcesa. La imperiestro povis atingi la unuigon, kvankam je la kosto de kelkaj koncedoj, sed en atmosfero de relativa reciproka kompreno inter katolikoj kaj ortodoksuloj.
Dum reprezentantoj de aliaj orientaj eklezioj daŭre negocis, la plej multaj atingis interkonsenton en la sekvaj jaroj. Tamen, post sia reveno, Johano la 8-a alfrontis malferman opozicion de granda segmento de la sacerdotaro kaj la ĝenerala loĝantaro, kiuj akuzis lin pri tio, kio ŝajnis esti kapitulaco.
La morto de Jozefo la 2-a dum la koncilio ankaŭ malfortigis Johanon la 8-an, kiu luktis por trovi posteulon. Metrofano la 2-a de Konstantinopolo, nomumita en majo 1440, estis tuj kontestita. Dum Gemisto Pletono neniam akceptis la principon de unuigo, nek Marko de Efezo, aliaj figuroj ŝanĝis iliajn opiniojn, kiel ekzemple Genadio Skolario, dum Izidoro de Kievo, reveninte al Rusio, alfrontis fortan opozicion.
Besariono, la movanta forto malantaŭ la unuigo, estis kritikita kiam oni malkovris ke li estis estinta levita al la rango de kardinalo. Kelkaj kredis, ke li vendis sian kredon por ĉi tiu titolo, kaj Besariono fine ekziliĝis en Italio. Pli ĝenerale, la politikaj kialoj, kiuj plejparte pelis la proksimiĝon kun la katolikoj, estis malakceptitaj.
Johano la 8-a mem montris malmultan entiziasmon ratifi la unuigon, precipe ĉar li estis profunde malĝojigita de la morto de sia edzino, pri kiu li eksciis post sia reveno kaj al kiu li estis profunde dediĉita. Provizore senigita je patriarko, li ankaŭ alfrontis opozicion ene de sia propra familio.
Demetrio Palajologo, la frato de la imperiestro, el sia apanaĝo de Mesembrio, fariĝis la voĉo de tiuj, kiuj kontraŭis la Unuigon. En 1442, li atingis interkonsenton kun la Otomanoj kaj sieĝis Konstantinopolon per trupoj konfiditaj al li de la sultano. Sed la entrepreno malsukcesis, neniu en la ĉefurbo puŝis la opozicion al la Unuigo tiom ke tio estus konsiderata perfido antaŭ la imperiestro, kaj Demetrio estis arestita.
Lastanalize, kvankam la Koncilio de Florenco provizis veran ŝancon por dialogo inter la du polusoj de la kristanaro, io, kio ne okazis dum pluraj jarcentoj, ĝi ĉefe elstarigis la kreskantan disiĝon inter Romo, Konstantinopolo kaj la Orientaj Eklezioj.
La krucmilito promesita de papo Eŭgeno la 4-a estis preta en 1444: floto forlasis Venecion celantan la Helesponton, kaj kristana armeo de dudek mil viroj, komandata de la hungara reĝo Ladislao la 3-a Ĵagelono, forlasis Budao-n dum la somero. La katastrofo ĉe Varna la 10-an de novembro 1444, kie reĝo Ladislao la 3-a estis mortigita, finis la ekspedicion.
Kristana rezisto en Balkanio daŭris, gvidata de Johano Huniado (1405-1456), reganto de Hungario, en la nordo, kaj de Konstanteno la 11-a Palajologo, kiu invadis Tesalion printempe de 1445, en la sudo. Tamen, en 1446, la venecianoj finis armisticon kun la otomana sultano kaj retiris sian floton.
Dum 1447, sultano Murad la 2-a restarigis sian regadon en Grekio. Johano la 8-a Palajologo mortis kelkajn tagojn post alia malvenko de Johano Huniado fare de la sultano, la Batalo de Kosovo en 1448, en tute malespera situacio.
La praktiko de la povo
[redakti | redakti fonton]Dum sia regado, Johano la 8-a alfrontis la neeviteblan teritorian malkreskon de la imperio kun limigita grandeco kaj disaj teritorioj.
Li multe fidis je siaj multnombraj fratoj por administri la diversajn partojn de sia ŝtato, kiuj foje ili ŝajnis tro malgrandaj por kontentigi ĉiujn liajn ambiciojn. Tiurilate, la ribelo de Demetrio en 1442 estis signifoplena, kiel ankaŭ la foje kompleksa kunekzistado inter Teodoro, Konstanteno kaj Tomaso en la Despotlando de Moreo.
Kvankam la historiistoj ofte vidis en la malkreskanta Imperio tendencon al la disfalo de publika aŭtoritateco kaj la apero de regionaj potencoj efike sendependaj de Konstantinopolo, aliaj esploroj prezentas pli moderajn perspektivojn. La bizancisto Raúl Estangui-Gomez observas, ke la imperiestro konservis kontrolon sur gravaj decidoj, inkluzive de Moreo, tiel kiel pruvas la vizito de Johano la 8-a al la duoninsulo en 1427-1428.
Historiografio
[redakti | redakti fonton]Johano la 8-a Palajologo postlasis kontrastan biografion. Parte malakceptita pro lia firma subteno al la nepopulara unuigo de la Eklezioj, li estas, male, celebrata de Izidoro de Kievo pro la samaj kialoj. Modernaj historiistoj ĝenerale agnoskas kelkajn el liaj kvalitoj, sed ili rimarkas ĉefe, ke li estis submetita de la ĉiam pli katastrofa stato de sia imperio.
Rilate al tio, Louis Bréhier (1868-1951) skribas, ke "li kuraĝe batalis por savi Bizancon, sed li estis superfortita de la eventoj, vidis ĉiujn siajn planojn malsukcesi, kaj lasis al sia posteulo tragikan situacion."
Donald MacGillivray Nicol (1923-2003) asertas, ke li ne sukcesis lasi sian spuron sur la eventoj kaj ke li estis nek bona imperiestro nek bona administranto, ĉi-lasta kvalito fariĝis plej grava laŭ la okuloj de Manuelo la 2-a Palajologo por gvidi la sorton de malfortigita imperio.
La primezepoka historiisto Steven Runciman (1903-2000) subtenas la bildon de malfeliĉa imperiestro, kiu dediĉis sian tutan energion al savado de sia imperio kaj kiu vidis la morton kiel liberiĝon.
Familio
[redakti | redakti fonton]Johano la 8-a edziĝis tri fojojn, kaj ne havis infanojn:
- en 1409 kun Anna de Moskvo (1393-1417), filino de Vasilij la 1-a Dmitrieviĉ (1371-1425), Granda Princo de Moskvo.
- en 1421 kun Sofia de Monferato (1399-1434), filino de Teodoro la 2-a de Monferato, Markizo de Montferato. Ili disiĝis en 1426.
- en 1427 kun Maria de Trebizondo (1404-1439), filino de Aleksio la 4-a de Trebizondo (1379-1429).[3]
Referencoj
[redakti | redakti fonton]| Antaŭe: | Bizanca Imperiestro | Poste: |
|---|---|---|
| Manuelo la 2-a Palajologo | 21-an de julio 1425 - 31-an de oktobro 1448 | Konstanteno la 11-a |
- Naskiĝintoj la 18-an de decembro
- Mortintoj la 31-an de oktobro
- Naskiĝintoj en 1392
- Mortintoj en 1448
- Naskiĝintoj en la 14-a jarcento
- Mortintoj en la 15-a jarcento
- Naskiĝintoj en Konstantinopolo
- Mortintoj en Konstantinopolo
- Bizancaj regantoj
- Bizancaj militistoj
- Imperiestroj de la Bizanca Imperio
- Historio de Romo