John Arbuthnot
John ARBUTHNOT (n. en aprilo 1667 en Inverbervie, Skotlando ; m. la 27-an de februaro 1735 en Londono) estis skota kuracisto, matematikisto kaj verkisto. [1]
Vivo
[redakti | redakti fonton]Post studado de medicino kaj matematiko ĉe Marischal College en Aberdeen kaj ricevado de medicina diplomo de la Universitato St Andrews, Arbuthnot instruis matematikon en Londono kaj fariĝis membro de la Reĝa Societo en 1704. Li aparte interesiĝis pri probablokalkulo kaj estis amiko de David Gregory. Inter 1705 kaj 1714, li estis persona kuracisto de reĝino Anne.
Jonathan Swift estis lia instruisto, sed al lia satiro mankas la amareco de Swift. Lia plej fama verko estis Historio de John Bull (1712), socia portreto de Anglio en la stilo de Swift. La Arto de Politika Mensogado estas ankaŭ sprita kaj vigla. Kiel kuracisto li estis multe antaŭ sia tempo, ekzemple en Eseo pri la efiko de aero sur la homan korpon. En la muzikaj bataloj ĉirkaŭ Georg Friedrich Händel li subtenis lin kaj mem komponis preĝejajn kantatojn, tiel nomatajn "himnojn".
En 1710 li publikigis supozeblan pruvon pri la ekzisto de Dio sub la titolo Argumento por Dia Providenco, prenita el la konstanta reguleco observita en la naskoj de ambaŭ seksoj . Arbuthnot rimarkis, ke en ĉiuj 82 naskostatistikoj, kiujn li taksis, pli da beboj ol bebinoj naskiĝis. Li interpretis tion kiel pruvon, ke tio ne estis koincido kaj klarigis ĉi tiun diferencon per la saĝo de Providenco (ĉar viroj ofte mortas junaj). El la hodiaŭa perspektivo, kun tiaj datumoj, dum statistika hipoteztesto, oni konkludus, ke la probableco de knabo naskiĝi estas signife pli alta ol tiu de knabino. En ĉi tiu rilato, Arbuthnot ankaŭ estas konsiderata pioniro de statistikaj testoj.
En 1713, Arbuthnot estis unu el la fondintoj de la Scriblerus Klubo, kiu inkluzivis verkistojn kaj poetojn kiel Jonathan Swift, Alexander Pope, kaj John Gay. La rezultaj fikciaj Memoraĵoj de Martinus Scriblerus estis mem karikaturitaj en la satiro The Scribleriad ( 1751 ) de Richard Owen Cambridge . Li atingis daŭran famon pro siaj politikaj satiroj , kiuj estis direktitaj kontraŭ la Whig- partio kaj ĝia implikiĝo en la Milito de Hispana Sukcedo . Liaj Miksitaj Verkoj estis publikigitaj postmorte en 1751 .
Fervora jakobito, li aliĝis al Bolingbroke kaj Swift en kontraŭstaro al la liberala registaro de Georgo de Hanovro. La ĉambro de Arbuthnot en la Palaco St. James estis destinita kiel la renkontiĝejo por ĉi tiuj tiel nomataj Skriblerianoj . Pope adresis al Arbuthnot faman epistolon en verso. La Memoraĵoj de Martin Scribbler de Pope, publikigitaj en 1741, estas ĉefe el la plumo de Arbuthnot; ĉi tiu akra satiro inspiris Sterne krei Tristram Shandy .