Jukaro

Jukaro (ajnue: yukar, ユカㇻ japane:ユーカラ) estas ĝenerala termino por epopeoj transdonitaj de ajnuoj. Ĝi signifas "eposa poemo" en la ajnua lingvo.

Ili varias de mallongaj rakontoj ĝis longaj, kies rakontado daŭras plurajn tagojn. Ĉar la ajnuoj ne havas propran skribitan lingvon, ili estas transdonitaj parole. En la ajnua lingvo, rakontantoj de jukaro nomiĝas ユカㇻクㇽ (yukarkur). Laŭ la klasifiko de Kjosuke Kindaiĉi, jukaro estas dividitaj en du tipojn: homa jukaro, aŭ heroaj epopeoj kaj カムイユカㇻ (kamuy yukar; diaj kantoj). Jukaro, kiuj estas rakontitaj el homa (ajnua) perspektivo, estas ĉefe aventuraj rakontoj kun knabo nomata ポイヤウンペ (Poyyaunpe).

カムイユカㇻ (Kamuy yukar) estas rakontitaj en la unua persono de kamuy (dioj) kaj estas rakontoj el la mondo de la dioj, kiuj reflektas la ajnuan mondkoncepton. Ili enhavas instruojn pri la rilato inter dioj, naturo kaj homoj.

Prozaj rakontoj nomiĝas ウエペケㇾ (uepeker) en la ajnua lingvo.

Nomo

Nomoj uzataj de ajnuoj

ユカㇻ (yukar) estas la nomo uzata en okcidenta Hidaka, ajnuoj ŝikari, ktp., dum en Tokaĉi kaj Kuŝiro ĝi nomiĝas サコㇿペ (sakorpe), kaj en orienta Hidaka (Urakawa kaj Samani) ĝi nomiĝas ヤイラㇷ゚ (yayrap), kaj la nomo de la ĉefrolulo estas オタㇱトゥンクル (Otastunkuru; la persono de Otas).

En la saĥalena ajnua lingvo, ユーカラ (yūkara) simple rilatas al kanto, kaj epopeoj nomiĝas ハウキ (hawki).

Nomoj uzataj de jamatoj

La eseo "一話一言" de Ota Nanpo, kiu supozeble estis verkita inter 1779 kaj 1820, enhavas la frazon "蝦夷人唄 (ユウカラ)" kiu supozeble estas la plej malnova registro nuntempe malkovrita. Sekvante tion, la "藻汐草" (Moŝiogusa) de Uehara Kumajiro enhavas pecon de jukaro skribita kiel "ユーガリ 浄瑠璃の事" (Yūgari - Ĵoruri no koto). Ankaŭ la esprimo "蝦夷浄瑠璃" (ezo-ĵōruri) estis uzita dum la epoko de Edo.

En moderna Japanio, ĝi ofte nomiĝas ユーカラ (yūkara).