Karl Ziegler

Karl Ziegler
Nobel-premiito
Persona informo
Karl Waldemar Ziegler
Naskiĝo	26-an de novembro 1898 (1898-11-26) en Helsa
Morto	12-an de aŭgusto 1973 (1973-08-12) (74-jaraĝa) en Mülheim
Tombo	Mülheim an der Ruhr Main Cemetery (en) vd
Lingvoj	germana vd
Ŝtataneco	Germanio vd
Alma mater	Universitato de Marburg RWTH Aachen vd
Memorigilo
Profesio
Okupo	ĥemiisto inĝeniero universitata instruisto vd
Laborkampo	neorganika ĥemio vd
Aktiva en	Aachen • Heidelberg vd
Doktoreca konsilisto	Karl von Auwers vd
Honorigoj Honorigoj (2010)  Hall of Fame of German Research (en) (22-a de aprilo 1971)  eksterlanda ano de la Reĝa Societo (1971)  Wilhelm Exner Medal (en) (1963)  Nobel-premio pri ĥemio (1960)  Werner von Siemens Ring (en) (1958)  Carl Engler Medal (en) (1955)  Medalo Lavoisier (1953)  Carl Duisberg Plaque (en) (1940)  War Merit Cross 2nd Class without Swords (en) (1935)  Liebig Medal (en)  honorary doctor of the Technische Universität Darmstadt (en)  honorary doctor of the University of Giessen (en)  Granda Meritkruco kun Stelo kaj Skarpo de la Federacia Respubliko Germanio  Pro la Merito pri la Sciencoj kaj Artoj  Honorary doctor of the Heidelberg University (en) vd
Membrecoj Membrecoj Reĝa Societo de Londono (1971–) Leopoldina (1938–) Nordrejn-Vestfalia Akademio de Sciencoj kaj Artoj Bavaria Akademio de Sciencoj Reĝa Societo de Edinburgo Gotingena Akademio de Sciencoj vd
vd	Fonto: Vikidatumoj

Karl Waldemar ZIEGLER (naskita la 26-an de novembro 1898, en Helsa apud Kaselo; mortis la 11-an de aŭgusto 1973, en Mülheim an der Ruhr) estis germana kemiisto, kiu kuninventis la metodon de nuklea fluoreska spektroskopio kaj ricevis la Nobel-premion pri kemio en 1963 pro sia laboro pri polimeroj, kune kun Giulio Natta. La Nobel-komitato agnoskis lian "elstaran esploradon pri organometalaj kombinaĵoj, [kiu]... kondukis al novaj polimerigaj reakcioj kaj... pavimis la vojon por novaj kaj tre utilaj industriaj procezoj". Li ankaŭ estas konata pro sia esplorado pri liberaj radikaluloj, makrociklaj kaj organometalaj kombinaĵoj, kaj la disvolviĝo de Ziegler-Natta kataliziloj. En 1960, kune kun Otto Bayer kaj Walter Reppe, Ziegler ricevis la Werner von Siemens Ringon pro la vastigo de scienca scio kaj la teknologia disvolviĝo de novaj sintezaj materialoj.

Lia scienca vivoverko ampleksas kontribuojn al la kemio de karbonaj radikaluloj, organolitiaj kombinaĵoj kaj ringofermaj reakcioj, kemio de naturaj produktoj kaj organometala kemio, utilaj organikaj sintezaj metodoj kiel Wohl-Ziegler-brominado, kaj la kompreno de vivanta polimerigo. Lia laboro pri la reakcio de trietilaluminio kun eteno kondukis al la produktado de grasaj alkoholoj por biodiserigeblaj lesivoj kaj, kiel kromprodukto, al altpureca aluminio-oksido, kiu trovas diversajn aplikojn en la kemia industrio.

Ziegler, kiu estris la Max-Planck-Instituton por Karbo-Esplorado en Mülheim an der Ruhr dum 25 jaroj, metis la fundamentojn por la amasproduktado de plastoj kiel polietileno kaj polipropileno per la Ziegler-Natta-procezo por la produktado de poliolefinoj per kunordigita enmetala polimerigo kun organometalaj kataliziloj. Ziegler ŝuldis la inventon de ĉi tiu procezo al la premio de la Nobel-premio pri kemio en 1963, kiun li dividis kun Giulio Natta pro iliaj malkovroj en la kampo de kemio kaj teknologio de altaj polimeroj. Surbaze de liaj patentoj, pluraj milionoj da tunoj da poliolefinoj estas produktitaj ĉiujare hodiaŭ. Je sia 70-a naskiĝtago, Ziegler donacis 40 milionojn da germanaj markoj el la enspezo de siaj licencoj al esplorfonduso. Ziegler kaj lia edzino Maria testamentis signifan kolekton de 20-a-jarcenta arto al la urbo Mülheim.

Ziegler kunfondis la Germanan Kemian Societon (GDCh) en 1946 kaj funkciis kiel ĝia unua prezidanto ĝis 1951. La GDCh premias la Premion Karl Ziegler kaj la Premion Karl Ziegler por Antaŭenigo, ambaŭ nomitaj laŭ li. Lia pensoskolo produktis multajn industriajn kemiistojn kaj pli postajn profesorojn kiel ekzemple Günther Otto Schenck, Günther Wilke kaj Klaus Hafner.