Kometo en Muminvalo
| Kometjakten | |
|---|---|
| skribita verko | |
| Aŭtoroj | |
| Aŭtoro | Tove Jansson |
| Lingvoj | |
| Lingvo | sveda lingvo |
| Eldonado | |
| Eldondato | 1946 |
| Ĝenro | fabelo • porinfana romano |
Kometo en Muminvalo (svede Kometjakten / Mumintrollet på kometjakt / Kometen kommer) estas infanlibro verkita de la svedlingva finnlanda aŭtoro Tove Jansson kaj unue eldonita en 1946 de la eldonejo "Schildts Förlags Ab" [1]. Tio estas la dua libro en la Mumin-libroserio. La libro estis tradukita en Esperanton fare de Sten Johansson kaj eldonita de EAB en 2022.
La libro estas konsiderita per multaj kiel la unua libro en la serio ĉar, kontraste al ĝia antaŭaĵo La Longa Vojaĝo de Mumin (origina titolo: Småtrollen och den stora översvämningen, "La Malgrandaj Troloj kaj la Granda Inundo"), la Muminoj nun vivas en Muminvalo, kiel en ĉiuj postaj libroj, kaj la plej multaj el la oftaj roluloj estas prezentitaj.
Intrigo
[redakti | redakti fonton]Komence de la rakonto, Mumin kaj lia kunulo, Sniffle, lasas la Muminvalon sola por la unuan fojon. Ili malkovras aliron al la maro kaj kaverno. La sekvan nokton, dum fulmotondro, la muskrato, ondatro kun intereso en filozofio, ekaperas ĉe la domo de la Muminoj kaj, ĉe la invito de Muminpatro, transloĝiĝas en la Mumindomo. La ondatro estas fervora ke la Fino de la mondo estas baldaŭa, sed ne konsideras tion esti grava afero pro la grandeco de la universo. La venontan matenon, la tuta Muminvalo estas kovrita per fosfora polvo. Per siaj astronomiaj klarigoj, la muskrato vekas la intereson de la familio. Mumin kaj Sniffle ekiris por viziti observatorion. Survoje ili renkontas Schnupferich, vagantan artiston kiu akompanas ilin de tiam. Snuffle rakontas al ili ke la nekutimaj naturaj fenomenoj estas kaŭzitaj de proksimiĝanta kometo. Ĉe la observatorio, ili lernas la precizan tempon de la efiko de la kometo, sed ricevas neniujn pliajn utilajn informojn, ĉar la profesoroj laborantaj tie estas fascinitaj per observado de la kometo sed havas neniun intereson protekti sin aŭ aliajn kontraŭ ĝi. Mumin, Snufflepuff kaj Snufflepuff revenas. Ili renkontas Snork kaj Snorkmaiden - senhejman fraton kaj fratinon - kaj poste Hemul, kiu estas ĉefe maltrankvila ĉirkaŭ sia poŝtmarkokolekto en vido de la urĝa komefiko. La ses el ili atingas la Muminvalon post aventura vojaĝo plena de obstakloj. Intertempe, ili devis observi pliajn naturajn katastrofojn: ĉiuj akvokorpoj, eĉ la maro, sekiĝis, kaj plago de akridedoj detruas la arbarojn. Ĉiuj vivantaj estaĵoj jam fuĝis de Muminvalo, nur la Mumin-gepatroj atendas hejme por Mumin kaj Sniffle. Kune, la familio kaj iliaj gastoj transloĝiĝas en la kavernon ĉe la maro kun ĉiuj siaj mastrumaj varoj. Tie ili spertas la ŝokon kaj la meteorfluon, kiujn la kometo kunportas. Post timiga nokto, ili singarde forlasas la kavernon la venontan matenon kaj malkovras ke la kometo nur tuŝetis la Teron. La dezerta valo estas netuŝita, kaj ankaŭ la maro revenas. La familio faras sian vojon reen al la Mumindomo.
Roluloj
[redakti | redakti fonton]En ĉi tiu libro, la ensemblo de kernaj roluloj formiĝas, kiu restas ĉie en la postaj libroj. La rakonto komenciĝas kun la Mumin-familio, kiu jam inkludas Sniffle, kiu aperis en La Longa Vojaĝo de Mumin kiel "la besteto". Kun la ondatro, la snuffle, la snorko, la snorkjunulino kaj la hemulo, la oftaj roluloj de la libroserio estas preskaŭ kompletaj ĉe la fino de la rakonto.
Kaj la ondatro kaj la snuffle estis inspiritaj fare de la tiama partnero de Tove Jansson Atos Wirtanen.
Temoj
[redakti | redakti fonton]Unu inspiro por Jansson estis la erupcio de Vezuvio en marto 1944. Ŝi vizitis la vulkanon en 1939 kaj ĝi profunde imponis ŝin. Jansson skribis grandajn partojn de la libro dum la lasta jaro de la milito. Ĝi ankaŭ reflektas la timon de aviadilaj atakoj kiujn Jansson sentis dum la milito. La ebleco de kompleta detruo de la Tero kiel vivejo estis ĝeneraligita kaj profunda timo eĉ post la fino de la milito pro la atombombadoj de Hiroŝimo kaj Nagasako, kaj tiu timo influis la humoron de la libro [2]. Jansson trovis konsolon en la fakto ke ŝia rakonto finiĝis bone [3]. La libro finiĝas espereble, sed ne facilanima, kaj lasas malferma kiel la familio traktos la revenon al normaleco post la detruo.
En multaj elementoj la libro estas simila al sia antaŭulo, La Longa Vojaĝo de Mumin. Ankaŭ tie la roluloj batalas kontraŭ natura katastrofo (ĉi-kaze inundo), kaj ambaŭ libroj temigas longan migradon.
En Esperanto aperis
[redakti | redakti fonton]- Tradukita de Sten Johansson, eldonita de Esperanto-Asocio de Britio (2022), poŝlibro, 154 paĝoj, ISBN 0902756567
La malantaŭkovrilo diras
La somero estas kiel kutime en la valo de Mumintrolo, varma kaj plena de plaĉaj ebloj. La besteto Snif trovis propran groton - jen grandega okazaĵo. Sed malfrue nokte alvenas la ŝtormo...
Fore en la mallumo brilas ruĝa okulo, kiu kreskas ĉiutage. Tio estas la kometo, kiu pli kaj pli alproksimiĝas al Muminvalo! La ĉielo ruĝas kaj la maro retiriĝas plej suben en siajn kavojn.
Snufmumriko prenas sian buŝharmonikon kaj ludas la kanton pri aventuroj, kiuj ne estas konvene grandaj sed tute enormaj. Mumintrolo kaj Snif pakas la patkuko-paton kaj fruktosukon, kaj poste ili ekiras rekte en la danĝeron.
Referencoj
[redakti | redakti fonton]- ↑ Westin, Boel. (2014) Tove Jansson: Life, Art, Words. Sort of Books.
- ↑ (2016) “Echoes of Cosmic Events and Global Politics in Moominvalley: Cosmic and Astronomical Sources of Incitement in Tove Jansson's Comet in Moominland”, Acta Baltica Historiae et Philosophiae Scientiarum 4 (1), p. 4160. doi:10.11590/abhps.2016.1.02.
- ↑ Schoolfield, George C.. (1998) A history of Finland's literature. University of Nebraska Press. ISBN 978-0-8032-4189-3.