Kurt Sprengel
| Kvrt Sprengelii (1766-1833) | ||
|---|---|---|
 Gravuraĵo de Kurt Sprengel, ĉirkaŭ 1875.
| ||
| Persona informo | ||
| Kurt Sprengel | ||
| Naskonomo | Kurt Polykarp Joachim Sprengel | |
| Naskiĝo | 3-a de aŭgusto 1766 en Boldekow, apud Anklam, Pomerio, Germanio | |
| Morto | 15-a de marto 1833 en Halle an der Saale, Germanio | |
| Tombo | St. Laurentius church (en)   vd
| |
| Lingvoj | germana vd | |
| Ŝtataneco | Reĝlando Prusio vd
| |
| Alma mater | ||
| Familio | ||
| Infanoj | Anton Sprengel (en) vd
| |
| Profesio | ||
| Okupo | botanikisto fungosciencisto filikisto universitata instruisto kuracisto briofitologo vd
| |
| Laborkampo | plantoscienco vd
| |
| Aktiva en | Halle vd | |
| vd | Fonto: Vikidatumoj | |
Kurt Polycarp Joachim Sprengel estis germana kuracisto, botanikisto kaj historiisto, kiu parolis la latinan, grekan kaj araban. Li estis unu el la fondintoj de la mikroskopa studado de pli altaj plantoj. Li ankaŭ faris multajn plibonigojn en botanika nomenklaturo.
Biografio
[redakti | redakti fonton]Sprengel naskiĝis en Boldekow, en Pomerio, kaj li estas konsiderata de germana nacieco. Li estis filo de instruisto kaj poste kleriko nomita Johann Friedrich Sprengel (1726–1808) kaj lia edzino Christiane Sophie Adelung (1730-1806), fratino de la germanisto Johann Christoph Adelung (1731–1806). La gepatroj geedziĝis la 10-an de marto 1760.
Lia patro, kleriko, provizis lin per detala edukado de ampleksovasta; kiel knabo li distingiĝis kiel lingvisto, en la latina kaj greka lingvoj, kaj ankaŭ en la araba; lia onklo, Christian Konrad Sprengel (1750–1816), estas memorata pro siaj studoj pri la fekundigo de floroj per insektoj - temo en kiu li atingis konkludojn multajn jarojn antaŭ sia tempo. Sprengel aperis kiel aŭtoro kun la aĝo de dek kvar jaroj, publikigante malgrandan verkon nomitan "Anleitung zur Botanik für Frauenzimmer" ("Botanika Gvidilo por Virinoj"), en 1780.
En 1784, li komencis studi teologion kaj medicinon ĉe la universitato de Halle, sed baldaŭ rezignis pri la unua. Li diplomiĝis pri medicino en 1787. En 1789, li estis nomumita eksterordinara profesoro pri medicino en sia studuniversitato, kaj en 1795 estis promociita al ordinara profesoro. Li dediĉis multon da sia tempo al medicina laboro kaj al esploroj pri la historio de la medicino; kaj li tenis la ĉefan rangon kiel originala esploristo kaj en medicino kaj en botaniko. Inter la pli gravaj el liaj multaj servoj al ĉi-lasta scienco estis la rolo, kiun li prenis en vekado kaj stimulado de mikroskopa esplorado pri la anatomio de la histoj de la pli altaj plantoj, kvankam difektaj mikroskopaj aparatoj igis la konkludojn, kiujn li mem atingis, nefidindaj. Li ankaŭ faris multajn plibonigojn en la detaloj de kaj la linea kaj la natura sistemoj de klasifiko. La plurvoluma historio de la medicino de Sprengel estis plivastigita de Burkard Eble (1799-1839), kiu produktis duan eldonon.[1]
Sprengel fariĝis korespondanto de la Reĝa Instituto de Nederlando en 1809, li estis elektita eksterlanda membro de la Reĝa Sveda Akademio de Sciencoj en 1810.
Verkoj
[redakti | redakti fonton]
- Prolegomenoj al la rudimentoj pri dinamika nozologio, 1787
- Bengt Bergius pri la Bongustaĵoj. Tradukita el la sveda..., 1792
- Gvidlibro pri la scio de la plantoj, laŭ leteroj de Kurt Sprengel, 1805
- Historio de la Kirurgio, 1805
- Nova eseo pri la flaŭro de Haleso, 1806
- Pri la strukturo kaj naturo de plantoj, 1812
- Institutiones medicae, 1816
- Historio de la Botaniko, 1817
- Krimmedicinaj institucioj, 1819
- Institucioj patologioj ĝeneralaj, 1819
- Specialaj Patologiaj Institucioj, 1819
- Farmakologiaj institucioj, 1819
- Fiziologiaj institucioj, 1819
- Hydrargyri antiquitates illustrante, 1823
- De Protogaea Illustraturus, 1825
- Curt Sprengel, en sia provo re-redakti Dioskoridon, daŭrigas sian argumentadon pri la Kosmo. Theodoric Hirsemann en nova eldono ..., 1828
- Adnotationes botanicae, kune kun Olof Swartz, Johann Emanuel Wikström, Carl Adolf Agardh 1829
- Flora Halensis Cryptogamica, 1832
- Flora Halensis Phanerogamica, 1832
- Altnivela Fakultato pri Medicino, Akademiaj Artikoloj, 1844
- Historio de Medicino en la Antikveco, 1846
- Traktaĵoj pri plantoj kaj bestoj de Mediteraneo de Philipp Cavolini. Tradukitaj el la itala de Wilhelm Sprengel ... kaj redaktitaj de Kurt Sprengel ..., 1813
Vidu ankaŭ
[redakti | redakti fonton]- Dioskorido (40 - 90)
- Empedoklo (483 a. K. - 423 a. K.)
- Rudolf Jacob Camerarius (1665-1721) germana kuracisto kaj botanikisto
- Johann Gottlieb Gleditsch (1714-1786)
- Bengt Bergius (1723–1784) sveda botanikisto kaj historiisto
- Johann Reinhold Forster (1729-1798)
- Johann Christoph Adelung (1732-1806) germana bibliotekisto, leksikografo kaj germanisto
- Joseph Gottlieb Kölreuter (1733-1806)
- Johann Wolfgang von Goethe (1749-1832)
- Christian Konrad Sprengel (1750-1816) germana naturalisto kaj botanikisto
- Olof Peter Swartz (1760-1818) sveda botanikisto
- Joseph August Schultes (1773-1831) aŭstria kuracisto, botanikisto kaj naturalisto
- Robert Brown (1773-1858)
- Adelbert von Chamisso (1781-1838)
- Carl Adolf Agardh (1785-1809) sveda botanikisto
- Carl Sprengel (1787-1859)
- Johann Emanuel Wikström (1789-1856) sveda botanikisto
- Wilhelm Sprengel (1792-1828) germana kirurgo kaj universitata profesoro
- Diederich Franz Leonhard von Schlechtendal (1794-1866) germana botanikisto
- Burkard Eble (1799-1839) aŭstria kuracisto, oftalmologo, bibliotekisto kaj primedicina historiisto
- Anton Sprengel (1803-1850) germana botanikisto kaj paleontologo
- August Dieskau (1805-1889) germana botanikisto
- Charles Darwin (1809-1882)
- Johann Friedrich Theodor Müller (1822-1897)
- Hermann Müller (1829-1883)
- Julius von Sachs (1832-1897) germana botanikisto
- Johann Maria Hildebrandt (1847-1881) germana botanikisto kaj esploristo
Referencoj
[redakti | redakti fonton]- ↑ Ĉi-dokumento estis tradukita el la angla kaj germana Vikipedioj.