Kypärämäki

El Vikipedio, la libera enciklopedio
Salti al navigilo Salti al serĉilo
Kypärämäki
Administrado
Demografio
Geografio
Geografia situo 62° 14′ N, 25° 42′ O (mapo)62.2380555625.6925Koordinatoj: 62° 14′ N, 25° 42′ O (mapo) [+]
Horzono UTC+02:00 [+]
Situo de Kypärämäki
Alia projekto
Commons-logo.svg Vikimedia Komunejo Kypärämäki [+]
Wikidata-logo.svg
Information icon.svg
vdr

Kypärämäki estas urboparto en okcidenta parto de Jyväskylä, Finnlando. Ĝi estas nomita laŭ monteto Kypärämäki (kaskomonteto), sed nur malgrandeta parto de la loĝareo situas sur la monteto. La monteto estas nomita laŭ sia regula figuro. Kypärämäki estas populara loĝareo. En Kypärämäki estas kaj domoj por unu familio kaj por multaj familioj. La plej multaj unufamiliaj domoj en Kypärämäki havas grandetetan parcelon. Tiel la areo estas ĝardena. Suda parto de Kypärämäki estas konata per nomo Köhniö, kio estas nomita laŭ lago Köhniö aŭ Köhniönjärvi, kio elfluas en Jyväsjärvin. La elfluorivereto de Köhniönjärvi estas Köyhänoja. Köhniönjärvi ricevas akvon laŭ Mäyräoja el lago Soidenlampi kaj lageto Mustalampi. Najbaraj urbopartoj de Kypärämäki estas kun aliaj Keltinmäki kaj Kortepohja. Sur la monteto Kypärämäki estas akvoturo.

Servicoj kaj aktiveco[redakti | redakti fonton]

Kypärämäki havas elementan lernejon por la lernejaj jaroj 1–6, kaj ankaŭ valdorfa lernejo de Jyväskylä laboras parte en Kypärämäki. En Kypärämäki estas ankaŭ Killeri, ĉevalsporta centro. Sur monteto Tähtitorninmäki en Kypärämäki estas observatorio de Sirius, astronomia kuniĝo de Jyväskylä. Sur la nordokcidenta fino de Köhniönjärvi estas areo Könkkölä. En Könkkölä estas komunumteknika muzeo kaj luata konstruaĵo por aranĝi festojn. Sur alia fino de Köhniönjärvi estas populara naĝistrando. Tie estas kun alia plonĝadoturo. En Kypärämäki laboras vere aktiva loĝantokuniĝo, fondita en 1983. Kypärämäki estas elektita vuoden kaupunginosa (urboparto de la jaro) de Finnlando en 2004. La argumentoj por la elekto estis specialeco de la urboparto kaj aprezo de konstrua traditio kaj flego de komuna ĉirkaŭaĵo. En Kypärämäki estas ankaŭ Sotainvalidien sairaskoti (Malsanulejo por militistaj invalidoj) por lastaj invalidoj el la Vintra Milito kaj Daŭriga milito. En Kypärämäki apud la strato Kahakatu estas ŝportplaco, kie oni povas futbali in somero kaj hokei en vintro. Apud la strato Köhniönkatu estas plado, kie estas ludanta finna basbalon en someroj.

En Kypärämäki estas manĵaga butiko, bebo- kaj patrinecoartiklobutiko kaj florobutiko, barbinoentrepreno kaj picejo.

Aŭtobusoj el la centro de Jyväskylä (3,5 km) al Kypärämäki veturas en lundo - vendredo tri fojoj en unu stundo sabato kaj dimanĉo du fojoj en unu stundo. Ankaŭ longavojaĝobusoj ŝtopas en Kypärämäki.

Naturo[redakti | redakti fonton]

La plej valora naturplacoj en Kypärämäki estas ĉirkaŭaĵo de Köyhänoja, marĉo sur fino de Mäyräoja sur strando de Köhniönjärvi kaj bosko inter Savelankatu kaj Lehtokatu. En Kypärämäki kreskas grandaj piceoj. La ĉirkao de Köyhänoja en Kypärämäki estas preskaŭ naturstata. En Kypärämäki apud Köhniönjärvi vivas ankaŭ pteromys volans, kio estas en danĝero estanta specio en Finnlando. La arbarbirdaro estas abunda, sed la akvo- kaj bordobirdaro malabunda. En Kypärämäki estis la plej okcidenta natura placo de rubus humulifolius, kio estas en Finnlando ekstreme nekomuna specio. Lastaj ĉi tie floroj mortis, kiam en la areo oni konstruis unufamilia domoj, sed sur la areo oni savis la florojn al Laukaa, kie ili nun kreskas. En Kypärämäki estas ankaŭ tri riveretoj: Köyhänoja, Mäyräoja kaj rivereto, kio ne havas nomon kaj elfluas el Killervä (lageto en Killeri) al Köhniönjärvi.

Historio[redakti | redakti fonton]

En 1700 jaroj kaj unuaj dekadoj de 1800 jaroj Kypärämäki estis areo por hakado kaj bruligado kaj paŝteji.

Preskaŭ tuta nuna loxareo de Kypärämäki estis en areo de la urbo Jyväskylä jam, kiam oni fondis la urbon en 1837, sed en la areo (krom en Könkkölä) ne estis loĝejo pro la dua mondmilito. En Kypärämäki iuj loĝantoj de la nova urbo ĉasi. Post vintra milito (1940) oni planis en la areo parcelojn por unufamiliaj loĝejoj sur kruta suda deklivo de monteto Kypärämäki. La konstruon de la domoj pagis ĉefparte urbo de Jyväskylä. La unuaj loĝantoj venis ĉefe el areo, kion Finnlando perdis al Sovjetuniono en vintra milito kaj el ruro de Meza Finnlando, sed en Jyväskylä naskiĝantaj estis vere malmulte.

La loĝareo kreskis multe en 1940–1960-jaroj. Post la dua mondmilito en pli suda parto de la areo Kypärämäki oni konstruis unufamiliajn loĝejojn, sed ankaŭ apartamenta konstruaĵojn. Parto da unufamilia domoj en Kypärämäki estas donatadomoj, kiojn oni fariĝis en Svedio kaj sendis al Finnlando, kie la konstruistojn faris la domojn el la elementoj. Fabriko planis parcelojn por unufamiliajn loĝejojn en Köhniö kaj donis ilin al siaj laborantoj. Ĉirkau la strato Kypärätie oni konstruis malgrandajn apartamentajn konstruaĵojn. Oni fondis lernejon de Kypärämäki en 1949. En nordorienta parto de Kypärämäki estis konstruanta pli grandajn apartamentajn konstruaĵojn en 1960- kaj 1970-jaroj. 1955–2011 en Kypärämäki estis ankaŭ luterana kirko de eklezio de Jyväskylä. kaj 1959–2014 biblioteko. Kypärämäki havis pli ol 5000 loĝantojn. Sotainvalidien sairaskoti estis fondita en 1988. Nun en la domo estas ankaŭ manĝataplaco.

Bildaro[redakti | redakti fonton]