Lingvismo

El Vikipedio, la libera enciklopedio
Saltu al: navigado, serĉo

Lingvismo kiel plivalorigo de iu lingvo aŭ lingvo-uzo kompare al aliaj, estas formo de diskriminacio kiu referencas al antaŭjuĝoj, malestimo aŭ ne objektive pravigita malakcepto al alia(j) lingvo(j) kaj iliaj parolantoj. Ofte ĝi implikas lingvojn respektive esprimanierojn de malplimultoj aŭ de certaj sociaj grupoj.

Samkiel la germana 'linguizismus', la pola 'Lingwicyzm', ankaŭ la esperanta termino 'lingvismo' devenas de la angla linguicism. Tiu termino estis enkondukita de Tove Skutnabb-Kangas[1] kaj Jim Cummings en la 1980-aj jaroj. Tove Skutnabb-Kangas kritikis kaj la malrespekton al dulingveco kaj la neglekton de infanoj de fremda denaska lingvo (ekzemple turkaj infanoj en Germanio). Cummings konstatis, ke multajn homojn timigas la imago, ke dua lingvo malpliigu ilian kompetentecon pri la unua lingvo. En la franca lingvo Philippe Blanchet kreis ankaŭ novan terminon : 'glottophobie', ĉar nova termino necesus por krei konsciiĝon. Analogaj al lingvismo estas aliaj -ismoj kiel seksismo, rasismo, naciismo. En la nederlanda oni rĉ kreis la neologismon 'rosime' (rufismo) por indiki la malestimon al homoj kun rufkolora hararo.

Konkrete lingvismo manifestiĝas per diskriminacio de alilingvaj aŭ plurlingvaj homoj. Ĝi diferencas de rasismo per tio, ke la sciata(j) lingvo(j) estas determinata(j) ne genetike, sed per la eduko dum la unuaj vivojaroj. Problemo estas ke dulingviĝo kutime tuŝas nur la regresan lingvon kaj ne la hegemonan aŭ ekspansian lingvon, kiu en la praktiko ofte kondukas al unuflanka dulingvismo.

Lingvismo esprimiĝas per (mal)avantaĝoj, sub kiuj homoj suferas pro ilia parolata aŭ skribata lingvo. Tio koncernas ne nur la lingvon laŭ oficialaj difinoj, sed ankaŭ dialektojn kaj akĉentojn. Tia diskriminacio okazas ekzemple en dungado, sed ankaŭ en ĝeneralaj situacioj de la socia vivo. La temo speciale gravas en lernejoj, kie unuflanke necesas doni al lernantoj scion pri la elektebla(j) aŭ elektita(j) lernolingvo(j), sed aliflanke respekti iliajn gepatrajn lingvojn. Konata metodo por tio estas instrui ĉiujn lernantojn en (la) loka lingvo, sed anstataŭigi la instruadon en la unua fremdlingvo per instruado en la denaska ne-enlanda lingvo.

En lia esplorado Philippe Blanchet, la aŭtoro de la libro Diskriminacioj : kontraŭbatali la lingvismon,[2] sciis rikolti relative malmulte da ekzemplojn de glottophobies koncerne al aliaj lingvoj. Kontraŭe li kolektis multege da ekzemplojn ligitajn al la diskriminacioj en rilato al ies lingvaĵo, dirmanieroj ktp.

Lingvismo tendencas kaŭzi malfacilaĵojn en la lernado kaj uzado de aliaj lingvoj ol la nura dominanta lingvo. La lingvismo tendencas ankaŭ al supervalorigo de la unulingveco, knvankam oni scias ke homoj kiuj kreskas plurlingve, sendepende de la koncernaj lingvoj, lernas ĝenerale multe pli facile aliajn lingvojn ol unulingvanoj. Estas multe pli facile pasi de la lernado de 2 al pli da lingvoj ol pasi de unu lingvo al dua lingvo.

En kelkaj landoj (ekz. Brazilo) estas tute normale, ke ne ĉiuj civitanoj havas la saman denaskan lingvon; tie la koncepto de lingvismo estas malfacile komprenebla. En aliaj landoj, kie la plimulto de la civitanoj nur parolas unu lingvon, la sola kaj oficiala, la koncepto estas same malfacile komprenebla.

Vidu ankaŭ[redakti | redakti fonton]

Bibliografio[redakti | redakti fonton]

  1. R. Phillipson: Linguicism: Structures and ideologies in linguistic imperialism, in: Tove Skutnabb-Kangas, Jim Cummins [Hrsg.]: Minority education: from shame to struggle. Clevedon, Avon: Multilingual Matters, 1988, S. 339 - 358.
  2. Tove Skutnabb-Kangas, Phillipson, Robert [Hrsg.]: Linguistic Human Rights. Over-coming linguistic discrimination. Contributions to the Sociology of Language 67, Berlin & New York: Mouton de Gruyter, 478p. Paperback 1995, ISBN 3-11-014878-1.
  3. Lippi-Green, Rosina. 1997. English with an accent: Language, ideology, and discrimination in the United States. London/New York: Routledge
  4. Piron, Claude, 1994, Le défi des langues - du gâchis au bon sens (La defio de la lingvoj), Paris:L'Harmattan, p. 156-157

Eksteraj ligiloj[redakti | redakti fonton]

(eo) Persona retejo de Tove Skutnabb-Kangas : http://www.tove-skutnabb-kangas.org/

(fr) "La langue, outil de discrimination" - émission France Inter, 20 mars 2016, 1:14:33 min (konsultita 8/6/16)

Referencoj[redakti | redakti fonton]

  1. Skuttnab-Kangas, Tove & Robert Philippson, (1989), Mother Tongue : the theoretical and sociopolitical construction of a concept, in : Ammon, Ulrich, (1989), Status and function of languages and language varieties, Walter de Gruyter (eld), ISBN
  2. Discriminations : combattre la glottophobie, Philippe Blanchet, ed. Textuel, 2016, 192 p., ISBN : 9782845975446