Lingvogeografio

El Vikipedio, la libera enciklopedio
Jump to navigation Jump to search

Lingva geografio estas la subfako de homa geografio kiu studas la geografian distribuon de lingvo(j) aŭ ĝiaj konsistigaj elementoj. La (inter)lingvisto Hugo Suchard esploris pri la signifoŝanĝoj en individuaj vortoj kaj montris la gravecon studi tiucele la geografian distribuadon de vortoj. Tio poste kontribuis al la studado de lingvogeografio[1].

Priskribo[redakti | redakti fonton]

Estas du ĉefaj studokampoj ene de la lingvogeografio:

  1. Geografio de lingvoj, kiu traktas la distribuon tra historio kaj spaco de lingvoj kaj/aŭ rilatas al 'la analizo de la distribuaj skemoj kaj spacaj strukturoj de lingvoj en kontakto'.[2][3]
  2. Geolingvistiko estanta la studo de la 'politikaj, ekonomiaj kaj kulturaj procezoj kiuj influas la statuson kaj distribuon de lingvoj aŭ alivorte 'la studo de lingvoj kaj dialektoj en kontakto kaj en konflikto kun diversaj sociaj, ekonomiaj, ideologiaj, politikaj kaj aliaj nuntempaj tendencoj koncerne apartan geografian lokon kaj tutmonde'.[4][5]
  3. Diversaj aliaj terminoj kaj subdisciplinoj estis proponitaj, sed neniu akiris multe da aprobo[6], inklude de :
    • "Lingva geografio", kiu traktas regionajn lingvajn variantojn ene de lingvoj, ankaŭ nomata 'dialekta geografio' kiu estas nur relative malgranda subdivido de geolingvistiko[7][8][9][10][11]
    • Subfako ene de la ekzamenado de lingva geografio apartigante la studojn pri ŝanĝo super tempo kaj spaco;[12]

Lingva geografio ankaŭ povas plugvidi al studoj pri kiel homoj parolas pri la lingva pejzaĝo. Ekzemple, toponomio (loknomscienco) estas la studo de nomoj por lokoj.[13] Pejzaĝa etnoekologio, ankaŭ sciita kiel etnofiziologio, estas la studo de pejzaĝaj ontologioj kaj kiel ili estas esprimataj en lingvo.[14]

Multaj studoj esploris la efikon de 'lingva kontakto' [15]pri kiel la lingvoj aŭ dialektaj (variantojj) de loĝantaroj interrilatis.[16] Ĉi tiu teritoria vastigo de lingvaj grupoj kutime rezultis en la aldoniĝo de lingvoj al ekzistantaj parolareoj, prefere ol la anstataŭigo de unu lingvo pere de alia. Ekzemplo povus esti serĉita en la normana konkero de Anglio: la malnovfranca fariĝis la lingvo de la aristokrataro sed la meza angla lingvo restis la lingvo de la plimulto de la loĝantaro.[17]

Geolingvistikaj asocioj[redakti | redakti fonton]

La plej malnovaj kaj plej bone konataj geolingvistikaj asocioj estas "Amici Linguarum" (lingvaj amikoj) kaj la usona "Society of Geolinguistics" (societo de geolingvistiko).

La "Amici Linguarum" estis fondita en Svedio en 1965 de la sveda poligloto, Erik V. Gunnemark, kun la celo disvastigi intereson en lingvoj, lingvistiko kaj tradicia eŭropa kulturo[18] tra reto de poliglotoj kaj homoj kiuj kundividas profundan intereson en fremdaj lingvoj. Post la morto de E. Gunnemark en 2007, la Asocio disfalis kaj la aktivecoj de la revivigita Asocio (en 2010) limiĝas al la redaktado de revuo (Chasok/The Hour/La Horita/L'heure) kaj al la organizado de lingvaj renkontiĝoj, samkiel al liberaj 'lingvokulturaj' kursoj.

La usona Society of Geolinguistics (ASG) estis fondita en la jaro 1965 fare de profesoro Mario Pei de la universitato Kolumbio. Ĝiaj celoj estas, en la vortoj de Mario Pei: "kolekti kaj disvastigi ĝisdatan scion pri la hodiaŭaj lingvoj de la mondo, ilia distribuo kaj uzado fare de la loĝantaro, ilia relativa praktika graveco, utileco kaj ekzisto de ekonomiaj, politikaj kaj kulturaj starpunktoj, iliaj genetikaj, historiaj kaj geografiaj anecoj kaj interrilatoj, ilia identigo kaj uzo en parola kaj skriba formoj". La Society of Geolinguistics precipe interesiĝas pri lingva geografio, lingvoj en kontakto kaj konflikto, lingvoplanado kaj lingvopolitiko, lingva edukado kaj pri la pli larĝaj aspektoj de socilingvistiko: ''makro-socilingvistiko"[19]

La ASG eldonis en 1991 The Geolinguistic Handbook (La geolingvistika manlibro) kaj ankaŭ ĉiujaran revuon kies titolo estis Geolinguistics. La ASG ankaŭ organizis ĉiujare internacian konferencon ne nur pri lingva geografio sed pri ĉiuj aspektoj de lingvo en kontakto en la moderna mondo kun atento al lingva akiro, lingva instruado, ŝanĝo kaj efiko al kulturo kaj komerco, ekonomiko, politiko, socia dinamiko. La internacia konferenco de ASG altiris partoprenantojn el Usono, Eŭropo, Azio, Aŭstralio, ktp., kaj inter la ĉefparolantoj estis gvidantoj en la kampo de lingvistiko en rilato kun moderna socio.

Geolingvistiko estas interdisciplina scienco kaj estas ligita al diversaj lingvaj subfakoj kaj transiras la fakon lingvistikon por rilati al sociologio, antropologio, etnologio, historio, demografia politika scienco, studoj pri scio (angle: cognition), komunikado, ktp.

Literaturo[redakti | redakti fonton]

André Cherpillod, Promenante tra la lingvoj, Courgenard : La Blanchetière, 2017, 131 p., ISBN 9782366200461

Vidu ankaŭ[redakti | redakti fonton]

Referencoj[redakti | redakti fonton]

  1. (angla) Sommerfelt, Als, “Hugo Schuchardt”. In Sebeok, Thomas A. Portraits of Linguists: A Biographical Source Book for the History of Western Linguistics, 1746-1963. 1. Indiana University Press. (1967), paĝoj 507-508
  2. Delgado de Carvalho, C.M. (1962).The geography of languages. In Wagner, P.L.; Mikesell, M.W. Readings in cultural geography. Chicago: University of Chicago Press, 75-93.
  3. Williams, C.H. (1980).Language contact and language change in Wales, 1901-1971: a study in historical geolinguistics. Welsh History Review 10, 207-238.
  4. (1991) “What is geolinguistics ?”, Geolinguistics, journal of the American Society of geolinguistics. 17. ISSN 0190-4671
  5. International Conference on multilingual perspectives in geolinguistics, 11a de Aprilo, 2015.
  6. Withers, Charles W.J. [1981] (1993).Johnson, R.J. The Dictionary of Human Geography, Gregory, Derek; Smith, David M., Second edition, Oxford: Blackwell, 252-3.
  7. Dell'Aquila, V. (1997)Sub : Mapping the languages of Europe (itala): Data linguistici e cartographia tematica, Herberts K., Laurén C., Laurén U, Strömann S. (Eds.): "Flerspråkighetens dimensioner. Individ, familj och samhälle", Vaasan Yliopiston Julkaisuja: Vaasa/Vasa, 103-131
  8. Pei, M. (1966).Glossary of linguistic terminology. New York: John Wiley.
  9. Trudgill, P. (1974).Linguistic change and diffusion: description and explanation in sociolinguistic dialect geography. Language in Society 3:2, 215-46.
  10. Trudgill, P. (1983).On dialect: social and geographical perspectives. Oxford: Basil Blackwell; New York: New York University Press.
  11. Trudgill, P. (1975).Linguistic geography and geographical linguistics. Progress in Geography 7, 227-52
  12. Iordan, I.; Orr, J. (1970). An introduction to romance linguistics. Oxford: Basil Blackwell; Berkeley: University of California Press.
  13. Kadmon, Naftali (2000). Toponymy : the lore, laws, and language of geographical names (1st ed.). New York: Vantage Press. ISBN 0533135311.
  14. Johnson, Leslie Main; Hunn, Eugene S., eds. (2012). Landscape Ethnoecology: Concepts of Biotic and Physical Space. New York: Berghahn Books.
  15. Weinrich, U. (1974). Languages in contact. The Hague: Mouton.
  16. Weinrich, U. (1974). Languages in contact. The Hague: Mouton.
  17. Burchfield, Robert [1985] (2003). The English Language, New York: Oxford University Press, 14.
  18. Larsson, Magnus. "Amici Linguarum – Dead Association Alive Once More" (PDF). geolinguistics.org.
  19. "Aims and objectives of the American Society of Geolinguistics". 2016, konsultita la 8-an majo 2017.

Eksteraj ligoj[redakti | redakti fonton]

Referencoj[redakti | redakti fonton]