Longflugilaj papagoj

El Vikipedio, la libera enciklopedio
Salti al navigilo Salti al serĉilo

Longflugilaj papagoj (Poicephalus) estas genro de afrikaj papagoj el subfamilio afrotropisaj papagoj (Psittacinae) de familio veraj papagoj (Psittacidae). Al ĝi apartenas ĉirkaŭ 10 specioj kun naturaj arealoj en afrotropisaj areoj. Ili troveblas en Subsahara Afriko ene de triangulo formita per Senegalo ueste, Etiopio eoste kaj Sudafriko sude.[1][2] De loko al loko iuj specioj de longflugilaj papagoj formas lokajn variaĵojn aŭ subspeciojn. Kune kun proksima genro afrikaj papagoj (Psittacus), Ambirdoj (Agapornis) kaj endemiaj en Madagaskaro Vaza-papagoj (Coracopsis) ili formas tipan papagan parton de afrotropisa zoogeografio.

Same kiel afrikaj papagoj, longflugilaj papagoj estas longe konataj kaj popularaj dombirdoj kaj kompaniaj birdoj. La plej fama specio tiudirekte estas la senegala papago (Poicephalus senegalus), anoj de kiu estis vendataj en Eŭropo kiel kompaniaj birdoj jam en komenco de la 19-a jarcento.[3] Ili havas bonan reputacion kiel dombirdoj ĉar ili lernas rapide kaj havas paceman, amikeman konduton kun homoj. Kune kun grizaj papagoj, senegalaj papagoj estas inter la plej ofte importitaj afrikaj birdoj.[4]

Aspekto[redakti | redakti fonton]

Flugiloj de longflugila papago en sidanta stato preskaŭ tute kovras ĝian voston

Longflugilaj papagoj estas robustaj birdoj kun mallongaj kaj vastaj vostoj, kaj rilative grandaj kapoj kaj bekoj. Bekoj de brunakapa papago (Poicephalus cryptoxanthus) kaj de njamnjama papago (Poicephalus crassus) havas blankecajn mandiblojn kaj grizajn maksilojn, kaj aliaj specioj havas unukolorajn brunecajn aŭ grizecajn bekojn kun nur iom pli malhelaj pintoj.Ĉefplumoj de iliaj flugiloj estas ege longaj, preskaŭ atingantaj pinton de la vosto kiam la birdo sidas. Tio ĉi donas al la papago aspekton de nekutime longaj flugiloj, de kie devenas la kutima nomo de la genro.

Laŭ H. Strunden, la latina nomo Poicephalus devenas de klasika greka vorto por "griza kapo" (poliós = griza, kaj kephalé = kapo).[5] Verŝajne ĝi devenas de senegala papago, kiu vere havas grizan kapon, sed ne por ĉiu specio de la genro tio ĉi veras. Plejparto de specioj de longflugilaj papagoj havas plejparte verdan plumaron, sed koloro de iliaj kapoj kutime diferencas de la resto de plumaro. Senegalaj papagoj havas malhele grizajn plumojn ĉe la kapo, brunakapaj papagoj malhele brunajn. Brunakola papago (Poicephalus fuscicollis) kaj kaba papago (Poicephalus robustus) havas grizece-brunajn aŭ arĝentecajn kapojn. Konga papago (Poicephalus gulielmi) havas gradientan verdan plumaron kiu estas nur iomete pli malhela ĉe la kapo, kaj nur grizaj plumoj ĉe oreloj kaj ruĝeca/oranĝeca makulo sur la frunto kontrastas. Iĉoj de papago de Rüppell (Poicephalus rueppellii), male, havas plejparte brunan plumaron kun iome arĝentece griza nuanco sur la kapo kaj oreloj, kaj nur iomete verdeca nuanco sur la dorso. Inoj de la sama specio, aliflanke, havas brile bluajn dorsojn, kapojn kaj suprajn partojn de vosto kaj flugiloj, kaj grizece bluaj ventrojn kaj malsuprajn partojn.

Seksa duformismo observeblas en kelkaj specioj de la genro, sed ne en la aliaj. Krom la antaŭpriskribataj papagoj de Rüppell, ankaŭ ruĝaventraj papagoj (Poicephalus rufiventris) havas tre rimarkeblan duformismon: iĉoj havas ruĝajn aŭ oranĝkolorajn plumojn ĉe ventroj, brustoj kaj malsupraj partoj de la flugiloj, dum ĉe la inoj ili estas brunece aŭ grizece verdaj. Kontraste, senegalaj papadoj, brunkapaj papagoj aŭ papagoj de Meyer (Poicephalus meyeri) tute ne distingeblas je sekso laŭ aspekto.

Specioj de longflugilaj papagoj sufiĉe vaste diferencas je grando. La plej malgranda specio en genro Poicephalus estas papago de Meyer (Poicephalus meyeri), kies plenkreskaj anoj estas ne pli ol 22 cm longaj kaj pezas ĉirkaŭ 120 g. Aliflanke, la plej granda specio, la kaba papago (Poicephalus robustus), estas preskaŭ same granda kiel griza papago, kun plenkreskaj iĉoj atingantaj longon de 32 cm kaj pezon de 400 g. Kaba papago ankaŭ elstaras per ĝia nekutime forta kaj fortika beko, kiun ĝi uzas por manĝi sian ĉefnutraĵon, durŝelajn fruktojn de podokarpo. Brita papagsciencistino Rosemary Low rimarkis ke el longflugilaj papagoj nur la kaba papago povas rompi ŝelon de juglanda nukso per sia beko. Vere krom araoj kaj eble apartaj specioj de kakatuoj ne multaj papagoj povas fari tion.[6]

Distribuo[redakti | redakti fonton]

Ĉiuj specioj de longflugilaj papagoj vivas en Afriko sude de Saharo. Iliaj arealoj estas inter marbordoj de Ruĝa maro kaj Adena Golfo en la nordo ĝis Drakensbergoj en Sudafriko kaj nordaj franĝoj de Kalaharo kaj Namibo en la sudo. Do, longflugilaj papagoj troveblas en ĉiu tropisa aŭ subtropisa habitato en Afriko krom la plej altaj montaroj, kvankam ili jes vivas en Afromontano kaj ĉe la bordo inter Kalaharo kaj Highveld. Kompreneble, dezertoj kaj duondezertoj kiel Sahelo, Kalaharo kaj Namibo estas naturaj limoj de ilia distribuo, ĉar ili tute ne havas taŭgajn biotopojn por papagoj. En la sudeostaj areoj senarbarigo plie limigas ilian distribuon, tiom ke populacioj de kaba papago, jam la plej minacata Afrika papago, iĝis diskonektaj en areoj inter Orienta Kablando kaj Kvazulu-Natalo.

Nur kelkaj insuloj ĉe Afrikaj bordoj havas longflugilajn papagojn. Brunkapaj papagoj troveblas sur Pembo kaj senegalaj papagoj sur Îles de Los en Gvineo. Zanzibaro iam havis longflugilajn papagojn, sed tie ili jam tute formortis.

Normale vivareoj de malsamaj specioj de longflugilaj papagoj ne interkongruas, sed kiam pro longa periodo de trosekeco aŭ alia okazaĵo la birdoj estas igitaj migri por trovi pli abundajn nutraĵojn, jes povas okazi ke anoj de malsamaj specioj troveblos en la sama regiono. Aliaj papagaj specioj kiuj de tempo al tempo kunekzistas kun longflugilaj papagoj estas griza papago, Afrika kolumpapago kaj diversaj specioj de ambirdoj: ruĝakapa ambirdo, ambirdo de Swindern, flavakola ambirdo, persikvizaĝa ambirdo, nigravanga ambirdo, ambirdo de Fischer, kaj ambirdo de Lilian.

Habitato[redakti | redakti fonton]

Krom la kaba papago kies preferata nutraĵo estas semoj de podokarpoj kaj celtisoj,[7] longflugilaj papagoj estas adaptemaj ĉiomanĝantoj. Pro tio ili sukcesas disvastiĝi en tiel diversaj habitatoj kiel tropikaj pluvarbaroj, mangraj arbaroj, diversaj pluvarbaraj kaj sekarbaraj biomoj kaj partoj de Afrikaj savanoj.

Grizkapaj papagoj (subspecio de brunakola papago Poicephalus fuscicollis suahelicus) kaj papagoj de Meyer havas aparte vastan distribuon. Natura arealo de grizkapaj papagoj inkludas diversajn biomojn de sekaj malaltaj arbaraj savanoj ĝis humidaj montanaj pluvarbaroj en altecoj ĝis 4000 m super marnivelo.[8] Ankaŭ papagoj de Meyer troveblas en multaj diversaj habitatoj, oni povas renkonti ilin en ĉiuj malsekaj arbaraj biomoj de Subsahara Afriko kaj ankaŭ en arbustejaj kaj herbejaj savanoj.

De tempo al tempo oni povas renkonti longflugilajn papagojn en kulturaj areoj kie ili furaĝas fruktojn kaj grenon. Ili tamen ne estas gravaj agrokulturaj parazitoj ie en ilia distribuareo.

Konduto kaj ekologio[redakti | redakti fonton]

Desegnaĵo de Pionias fuscicapillus el la libro Die Vogel Ost-Afrikas (1870) far Karl Klaus von der Decken.

Kvankam longflugilaj papagoj ne estas tre parencaj al Amerikaj amazonaj papagoj, ili estas tre similaj al la ĉi-lastaj je ekologia niĉo kaj ankaŭ je multaj ecoj de konduto.

Longflugilaj papagoj vivaj en malgrandaj familiaj grupoj kiuj konsistas je kelkaj plenkreskaj birdoj kaj iliaj idoj. Tiuj ĉi grupoj formas malfortajn asociojn kun aliaj similaj grupoj, kiuj kunekzistas ju pli bone des pli bonas la kondiĉoj. En bonaj sezonoj kiam estas sufiĉe da nutraĵoj tiaj asociaj birdaroj povas enhavi ĝis 100 birdoj aŭ plu.

Longflugilaj papagoj tranoktumas en arbaj kronoj. Ofte ĉiu aparta grupo preferas apartan arbon por tranoktumi. Matene ili strigliĝas antaŭ foriro por furaĝi. La foriron ili kutime anoncas per laŭtaj krioj. Depende de distribuo de nutraĵoj la papagoj povas veturi grandajn distancojn serĉante por manĝo. Konatas okazoj kiam brunakolaj papagoj flugis pli ol 80 km de iliaj "hejmaj" arboj por furaĝi. Iuj subpopulacioj de ruĝaventraj papagoj, kiuj tranoktumas alte en la montoj, povas subeniri ĝis 300 m de alteco ĝis siaj nutrofontoj.[9] Post matenmanĝo la papagoj ripozas en arboj apudaj al la nutrofonto, kie ili dormetas, strigliĝas aŭ sociumas. Ili revenas al la nutrofonto por tagmanĝi kaj poste revenas al siaj noktumaj lokoj.

Kvankam de tempo al tempo grupoj de longflugilaj papagoj furaĝas en homaj ĝardenoj kaj en maizajmileaj kampoj, plej ofte ili estas timemaj kaj evitas resti longe apud homaj loĝlokoj.

Dieto[redakti | redakti fonton]

Referencoj[redakti | redakti fonton]

  1. Taxonomy of Poicephalus parrots
  2. Map showing countries of Sub-Saharan Africa. Arkivita el la originalo je 2 December 2007. Alirita 2 March 2007.
  3. Lantermann, Walter. (1999) Papageienkunde. Berlin: Parey Buchverlag, p. 455. ISBN 3-8263-3174-5.
  4. Hoppe, Dieter. (2006) Langflügelpapageien. Stuttgart: Ulmer Verlag, p. 86. ISBN 3-8001-4786-6.
  5. Strunden, Hans. (1986) Die Namen der Papageien und Sittiche. Bomlitz: Horst Müller-Verlag, p. 64. ISBN 3-923269-21-8.
  6. Low, Rosemary. (1989) Das Papageienbuch. Stuttgart: Ulmer Verlag, p. 178. ISBN 3-8001-7191-0.
  7. (2002) “Diet of the Cape Parrot, Poicephalus robustus, in Afromontane forests in KwaZulu-Natal, South Africa”, Ostrich 73 (1–2), p. 20–25. doi:10.2989/00306520209485347. 
  8. Hoppe, Dieter. (1990) Langflügel-Papageien. Stuttgart: Ulmer, p. 13. ISBN 3-8001-7214-3.
  9. Hoppe, Dieter. (2006) Langflügelpapageien. Stuttgart: Ulmer, p. 18–19. ISBN 3800147866.