Maŭrico (imperiestro)
| Flavius Mauricius Tiberius Augustus Φλάβιος Μαυρίκιος Τιβέριος Αὔγουστος Flavio Maŭrico Tiberio (539-602) | |||||
|---|---|---|---|---|---|
 Ekzekutado de la imperiesto Maŭrico fare de la uzurpisto Fokas.
| |||||
| Persona informo | |||||
| Φλάβιος Μαυρίκιος Τιβέριος Αὔγουστος Flavius Mauricius Tiberius Augustus | |||||
| Naskonomo | Φλάβιος Μαυρίκιος Τιβέριος Αὔγουστος | ||||
| Naskiĝo | 539 en Arabiso, Kapadocio, Turkio | ||||
| Morto | 27-a de novembro 602 en Konstantinopolo, nuna Istanbulo, Turkio, senkapigita post esti devigita spekti la ekzekuton de liaj tri filoj. | ||||
| Mortis pro | hommortigo  vd
| ||||
| Mortis per | senkapigo vd
| ||||
| Tombo | Monastery of Saint Mamas (en)  vd
| ||||
| Religio | Kalcedonia kristanismo vd | ||||
| Lingvoj | mezepoka greka vd | ||||
| Ŝtataneco | Bizanca imperio vd
| ||||
| Familio | |||||
| Dinastio | justinida dinastio vd | ||||
| Patro | Paul (en) vd
| ||||
| Gefratoj | Peter (en) kaj Gordia (en) vd
| ||||
| Edz(in)o | Constantina (en) (582–602) vd
| ||||
| Infanoj | Teodozio, Justinian (en) , Anastasia (en) , Cleopatra (en) , Theoctista (en) , Justin (en) , Maria (en) , Paulus (en) , Tiberius (en) , Petrus (en) vd
| ||||
| Parencoj | Ĥosro la 2-a (bofilo) vd
| ||||
| Profesio | |||||
| Okupo | militestro politikisto imperiestro vd
| ||||
| |||||
| vd | Fonto: Vikidatumoj | ||||
Maŭrico Tiberio, latine:Flavius Mauricius Tiberius Augustus aŭ greke:Φλάβιος Μαυρίκιος Τιβέριος estis orient-romia imperiestro ekde la 13-a aŭgusto 582 ĝis la 27-a de novembro 602 kaj la lasta membro de la Justinida dinastio. Sukcesa generalo, Maŭrico estis elektita kiel heredanto kaj bofilo de sia antaŭulo Tiberio la 2-a Konstanteno.
La regadon de Maŭrico markis preskaŭ konstanta militado. Post kiam li fariĝis imperiestro, li venkis la militon kontraŭ la sasana Persio. La orienta limo de la imperio en la Suda Kaŭkazio estis vaste ekspansiigita kaj, por la unua fojo en preskaŭ du jarcentoj, la romianoj jam ne estis devigitaj pagi al la persoj milojn da funtoj da oro ĉiujare por paco.
Poste, Maŭrico amplekse kampanjis en Balkanio kontraŭ la avaroj — puŝante ilin reen trans la Danubon antaŭ 599. Li ankaŭ faris kampanjojn trans la Danubo, la unua romia imperiestro kiu faris tion en pli ol du jarcentoj. En la okcidento, li establis du grandajn duon-aŭtonomajn provincojn nomitajn ekzarkolando, regataj de ekzarkoj, aŭ vicreĝoj de la imperiestro.
En Italio, Maŭrico establis la Ekzarkolandon de Italio en 584, la unuan veran klopodon de la imperio haltigi la antaŭenmarŝon de la longobardoj. Kun la kreado de la Ekzarkolando de Afriko en 591, li plue solidigis la potencon de Konstantinopolo en la okcidenta Mediteraneo.
La sukcesoj de Maŭrico en la batalkampoj kaj en ekstera politiko estis kontraŭpezitaj pri la kreskantaj financaj malfacilaĵoj de la imperio. Maŭrico respondis per pluraj nepopularaj mezuroj, kiuj fremdigis kaj la armeon kaj la ĝeneralan loĝantaron. En 602, malkontentaj soldatoj elektis oficiron nomitan Fokas, kiu uzurpis la tronon kaj ordonis la ekzekuton de Maŭrico kaj liaj ses filoj.
.png)
Ĉi tiu evento pruvis esti katastrofo por la imperio, elĉenigante dudek-ses-jaran militon kontraŭ reviviĝinta Sasanida Persio, kiu lasus ambaŭ imperiojn detruitaj antaŭ la arabaj konkeroj.
La regado de Maŭrico estas relative bone dokumentita epoko de la Malfrua Antikveco, precipe fare de la historiisto Teofilakto Simokato. La Strategion, manlibro pri milito kiu influis eŭropajn kaj mezorientajn militajn tradiciojn dum pli ol jarmilo, estas tradicie atribuita al Maŭrico.
Vivo
[redakti | redakti fonton]Originoj kaj frua vivo
[redakti | redakti fonton]Maŭrico naskiĝis en Arabiso, en Kapadocio, en 539. Lia patro estis Paŭlo de Arabiso (510-593). Li havis unu fraton, Petron Aŭguston (550-602), kaj du fratinojn, Teoktista kaj Gordia, ĉi-lasta el kiuj poste estis la edzino de la generalo Filipiko (floris 580-610). Li estas registrita kiel denaska parolanto de la greka, male al la antaŭaj imperiestroj ekde Anastazio la 1-a Dukoro. Nuntempaj orientromiaj fontoj nomas lin loka kapadociano.
Paŭlo Diakono, longobarda verkisto de la malfrua 8-a jarcento, nomas lin la unua imperiestro "el la raso de la grekoj". Evagrio, skribante sub la regado de Maŭrico, deklaris, ke li spuris liajn liniojn la Malnova Romio, kio povus esti aŭ vero aŭ flatado. Legendoj el multe pli postaj tempoj nomas lin armena (rilate al la teritorioj de pli posta Cilicia Armenio), sed la historieco de ĉi tiu aserto estas kontraŭata de la greka-usona historiisto Anthony Kaldellis.
Maŭrico unue venis al Konstantinopolo kiel notarius por servi kiel sekretario de Tiberio la 2-a Konstanteno, la "comes excubitorum" (komandanto de la imperia korpogardisto). Kiam Tiberio estis nomumita Cezaro en 574, Maŭrico estis nomumita por sukcedi lin kiel "comes excubitorum".
Persa Milito kaj surtronigo
[redakti | redakti fonton]Fine de 577, malgraŭ kompleta manko de milita sperto, Maŭrico estis nomumita magister militum por la Oriento, verdire ĉefkomandanto de la romia armeo en la oriento.
Li sukcedis generalon Justiniano (525-582) en la daŭranta milito kontraŭ Sasanida Persio. Ĉirkaŭ la sama tempo li estis levita al la rango de patricio, la plej alta honora titolo de la imperio, kiu estis limigita al malgranda nombro da titolposedantoj.
En 578, armistico en Mezopotamio finiĝis kaj la ĉefa fokuso de la milito ŝanĝiĝis al tiu fronto. Post persaj atakoj en Mezopotamio, Maŭrico lanĉis atakojn ambaŭflanke de la Tigriso, konkeris la fortikaĵon Afumon kaj prirabis Singaran. La sasanida imperiestro Kosroes serĉis pacon en 579, sed mortis antaŭ ol interkonsento povus esti atingita kaj lia posteulo Hormizdo la 4-a (reĝinte 579–590) rompis la intertraktadojn.
En 580, la arabaj aliancanoj de Bizanco, la gasanidoj, atingis venkon sur la lakmidoj, arabaj aliancanoj de la sasanidoj, dum bizancaj atakoj denove penetris oriente de la Tigriso. Ĉirkaŭ tiu tempo la estonta Kosroes la 2-a estis la gvidanto de la situacio en Armenio, kie li sukcesis konvinki la plej multajn el la ribelaj gvidantoj reveni al la sasanida fideleco, kvankam Iberio restis lojala al la bizancanoj.
La sekvan jaron ambicia kampanjo de Maŭrico, apogita fare de Gasanidaj fortoj sub al-Mundhir la 3-a, celis Ktesifono, la Sasanida ĉefurbo.
La kombinita forto moviĝis suden laŭlonge de la rivero Eŭfrato, akompanata de ŝiparo. La armeo sturmis la fortikaĵon Anatha[1] kaj pluiris ĝis ĝi atingis la regionon Beth Aramaye (suda Irako) en centra Mezopotamio, proksime de Ktesifono. Tie ili trovis la ponton sur la Eŭfrato detruita de la Persoj.
Reage al la antaŭenmarŝo de Maŭrico, la sasanida generalo Adarmahano ricevis ordonon operacii en norda Mezopotamio, minacante la provizolinion de la romia armeo. Adarmahan prirabis Osroeno kaj sukcesis konkeri ĝian ĉefurbon, Edesa. Li poste marŝigis sian armeon al Kaliniko ĉe la Eŭfrato. Kun la ebleco de marŝo al Ktesifono malaperinta, Maŭrico estis devigita retiriĝi.
La retiriĝo estis peniga por la laca armeo, kaj Maŭrico kaj al-Mundhir interŝanĝis riproĉojn pro la malsukceso de la ekspedicio. Tamen, ili kunlaboris por devigi Adarmahan retiriĝi kaj venkis lin ĉe Kaliniko.
La reciprokaj riproĉoj ne estis haltigitaj per tio. Malgraŭ liaj sukcesoj, al-Mundhir estis akuzita de Maŭrico pri ŝtatperfido dum la antaŭa kampanjo. Maŭrico asertis, ke al-Mundhir malkaŝis la bizancan planon al la persoj, kiuj poste detruis la ponton sur la Eŭfrato. La kronikisto Johano de Efezo eksplicite nomas ĉi tiun aserton mensogo, ĉar la bizancaj intencoj devis esti klaraj al la persaj komandantoj.
Kaj Maŭrico kaj al-Mundhir skribis leterojn al imperiestro Tiberio Konstanteno, kiu provis repacigi ilin. Maŭrico mem vizitis Konstantinopolon, kie li sukcesis konvinki Tiberion pri la kulpo de al-Mundhir. La akuzo pri ŝtatperfido estas preskaŭ universale malakceptita de modernaj historiistoj. La usona orientalisto Irfan Shahîd diras, ke tio verŝajne pli rilatis al la abomeno de Maŭrico al la veterana kaj armee sukcesa araba reganto.
Ĉi tion pligravigis la kutima malfido de la bizancanoj al la "barbaroj" kaj supozeble denaske perfidaj araboj, same kiel la firme monofizita kredo de al-Mundhir. Al-Mundhir estis arestita la sekvan jaron pro suspekto de perfido, ekigante militon inter bizancanoj kaj gasanidoj kaj markante la komencon de la fino de la gasanida regno.
En junio de 582, Maŭrico atingis decidan venkon kontraŭ Adarmahan proksime de Konstancia. Adarmahan apenaŭ eskapis la batalkampon, dum lia kunkomandanto TamKosroes estis mortigita. En la sama monato, imperiestro Tiberio estis frapita de malsano, kiu baldaŭ poste mortigis lin.
En ĉi tiu ŝtato, Tiberio komence nomis du heredantojn, ĉiu el kiuj edziĝis al unu el liaj filinoj. Maŭrico estis fianĉigita al Konstantina, kaj Germano, parenco de imperiestro Justiniano la 1-a, estis edziĝinta al Karitono. Kelkaj historiistoj kredas, ke la plano estis dividi la imperion en du, kie Maŭrico ricevus la orientajn provincojn kaj Germano la okcidentajn.
La 5-an de aŭgusto, Tiberio estis sur sia mortlito kaj civilaj, militaj kaj ekleziaj eminentuloj atendis la nomumon de lia posteulo. Li tiam elektis Maŭricon kaj nomis lin Cezaro, post kio Maŭrico adoptis la nomon "Tiberio". Johano de Nikiû kaj Teofano la Konfesprenanto verkis, ke Germano estis proklamita cezaro samtempe. Tamen, la 11-an de aŭgusto 582, nur Maŭrico estis registrita kiel Cezaro en la subskribo de leĝo de Tiberio.
Laŭ Johano de Nikiû, Germano estis la favorata kandidato de Tiberio por la trono, sed rifuzis pro humileco. Maŭrico estis kronita imperiestro baldaŭ poste, la 13-an de aŭgusto. Tiberio laŭdire preparis paroladon pri la afero, sed tiam li estis tro malforta por paroli. La quaestor sacri palatii (la altranga jura oficisto de la imperio) legis ĝin por li. La parolado proklamis Maŭricon kiel Aŭgusto kaj sola posteulo al la trono. La 14-an de aŭgusto 582 Tiberio mortis. Maŭrico fariĝis sola imperiestro, edziĝante al Konstantina aŭtune.
Baldaŭ post lia ascendo, la avantaĝo, kiun li akiris ĉe la Batalo de Konstantina (Junio 581)[2], perdiĝis kiam lia posteulo kiel "magister militum" de la oriento, Johano Mystacon, estis venkita ĉe la Rivero Nymphios fare de Kardarigan. La situacio estis malfacila: Maŭrico regis bankrotan Imperion. Li militis kontraŭ Persio, pagis ekstreme altan tributon al la Avaroj, 80 mil orajn solidojn jare kaj la balkanaj provincoj estis plene detruitaj de la slavoj.
Maŭrico devis daŭrigi la militon kontraŭ la Persoj. En 586 liaj trupoj venkis ilin ĉe la Batalo de Solachon sude de Dara. En 588, ribelo de nepagitaj romiaj trupoj kontraŭ ilia nova komandanto, Prisko, ŝajnis oferti al la Sasanidoj ŝancon por viktorio, sed la ribelantoj mem repuŝis la sekvan persan ofensivon.
Pli poste en tiu sama jaro ili certigis gravan venkon antaŭ Martiropoliso. La sasanida komandanto, Maruzas, estis mortigita, pluraj el la persaj gvidantoj estis kaptitaj kune kun 3 mil aliaj kaptitoj, kaj nur mil viroj pluvivis por atingi rifuĝon ĉe Nisibis. La romianoj certigis multan rabaĵon, inkluzive de la persaj batalstandardoj, kaj sendis ilin, kune kun la kapo de Maruzas, al Maŭrico en Konstantinopolo.
En 590, du partaj fratoj, Vistahm kaj Vinduyih, renversis reĝon Hormizdon la 4-a kaj faris la filon de ĉi-lasta, princon Kosroeson la 2-an, la nova reĝo. La antaŭa persa ĉefkomandanto, Bahram Chobin (m. 591), kiu ribelis kontraŭ Hormizdo la 4-a, postulis la tronon por si mem kaj venkis Kosroes. Kosroes kaj la du partoj fuĝis al la orienta romia kortego.
Kvankam la Senato unuanime konsilis kontraŭ tio, Maŭrico helpis Kosroes-on reakiri sian tronon kun armeo de 35 mil viroj. En 591 la kombinita bizanca-persa armeo sub generaloj John Mystacon (floris 580-590) kaj Narses venkis la fortojn de Bahram Chobin proksime de Ganzak (Irano) ĉe la Batalo de la Blaratono (591). La venko estis decida, Maŭrico fine sukcese konkludis la militon per la re-surtroniĝo de Kosroes.
Poste, Kosroes estis adoptita de la imperiestro por sigeli ilian aliancon. La traktato okazis laŭ "adopto per arma", kiu kutime supozis la kristanan karakteron de siaj partoprenantoj. Tamen, la ĉefaj bizancaj episkopoj, "malgraŭ iliaj plej bonaj provoj", malsukcesis konverti Kosroeson.
Kosroes rekompencis Maŭricon per irado al la imperio okcidenta Armenio ĝis la lagoj Van kaj Sevan, inkluzive de la grandaj urboj Martiropoliso, Tigranakerto, Manzikerto, Anio kaj Erevano. La traktato de Maŭrico alportis novan "status quo" orienten teritorie. Bizanco estis pligrandigita ĝis amplekso neniam antaŭe atingita de la imperio. Dum la nova "eterna paco" milionoj da solidoj estis ŝparitaj per la redono de tributo al la Persoj.
Balkana milito
[redakti | redakti fonton]La Avaroj alvenis en la Karpatan Basenon en 568. Preskaŭ tuj ili lanĉis atakon kontraŭ Sirmium, la ŝlosilŝtono al la romiaj defendoj ĉe la Danubo, sed estis repuŝitaj. Ili tiam sendis 10 mil Kotrigurajn Hunojn por invadi la romian provincon Dalmatio. Sekvis periodo de firmiĝo, dum kiu la Romanoj pagis al ili 80 mil orajn solidojn jare. En 579, lia trezorejo malpleniĝis, Tiberio la 2-a haltigis la pagojn.
La Avaroj rebatis per alia sieĝo de Sirmium. La urbo falis ĉirkaŭ 581. Post la konkero de Sirmium, la Avaroj postulis 100 mil solidojn jare. Rifuzante, ili uzis la strategie gravan urbon kiel bazon por operacioj kontraŭ pluraj malbone defenditaj fortikaĵoj laŭlonge de la Danubo kaj komencis prirabi la nordajn kaj orientajn Balkanojn. La slavoj komencis setliĝi en la regiono ekde la 580-aj jardekoj.
En 584, la slavoj minacis la ĉefurbon kaj en 586 la Avaroj venkis Tesalonikon, dum la slavoj iris ĝis Peloponezo. Post sia venko ĉe la orienta limo en 591, Maŭrico estis libera koncentriĝi pri Balkanoj. Li lanĉis plurajn kampanjojn kontraŭ la slavoj kaj avaroj. En 592 liaj trupoj rekonkeris Singidunum (moderna Beogrado) de la Avaroj.
Lia ĉefkomandanto Prisko venkis la slavojn, avarojn kaj gepidojn sude de la Danubo en 593. En la sama jaro li transiris la Danubon en la nuntempan Valaĥion por daŭrigi serion de venkoj. En 594, Maŭrico anstataŭigis Priskon per sia sufiĉe nesperta frato Petro Aŭgusto] (550-602), kiu, malgraŭ komencaj malsukcesoj, atingis alian venkon en Valaĥio. Prisko, nun komandanta alian armeon pli kontraŭflue, denove venkis la avarojn en 595.
Ĉi-lasta nun nur kuraĝis ataki periferie, en Dalmatio du jarojn poste. En la sama jaro la bizancanoj finis packontrakton kun la avara gvidanto Bajano la 1-a, kiu permesis al la romianoj sendi ekspediciojn en Valaĥion.
En 598, Maŭrico rompis la traktaton por permesi reprezalian kampanjon ene de la avara patrujo. En 599 kaj 601 la romiaj fortoj kaŭzis grandan ĥaoson inter la avaroj kaj gepidoj. En 602, la slavoj suferis gigantan malvenkon en Valaĥio. La romiaj trupoj nun povis denove teni la danuban linion. Dume, Maŭrico faris planojn por repopoligi detruitajn areojn en Balkanio per uzado de armenaj setlantoj. Maŭrico ankaŭ planis gvidi pliajn kampanjojn kontraŭ la Avara Ĥanlando, por detrui ilin aŭ devigi ilin submetiĝi.
Enlanda politiko
[redakti | redakti fonton]En la okcidento, Maŭrico organizis la minacatajn imperiajn regnojn en Italio en la Ekzarklando de Italio. La malfru-romia administra sistemo antaŭvidis klaran distingon inter civilaj kaj militaj oficoj, ĉefe por malpliigi la eblecon de ribelo fare de tropotencaj provincaj guberniestroj.
En 584, Maŭrico kreis la oficon de ekzarko, kiu kombinis la superan civilan aŭtoritaton de pretora prefekto kaj la militan aŭtoritatecon de "magister militum" kaj ĝuis konsiderindan aŭtonomecon de Konstantinopolo. La Ekzarklando sukcesis malrapidigi la longobardan antaŭeniron en Italio. En 591, li kreis duan Ekzarklandon en Nordafriko, laŭ similaj principoj.
En 597, malsana Maŭrico registris sian lastan testamenton, en kiu li priskribis siajn ideojn pri regado de la imperio. Lia plej aĝa filo, Teodozio (583-602), regis la orientajn provincojn el Konstantinopolo; lia dua filo, Tiberio (mortigita de Fokas en la 27-a de novembro 602), regis la okcidentajn Ekzarkolandojn el Romo.
Kelkaj historiistoj kredas, ke li intencis, ke liaj pli junaj filoj regu el Aleksandrio, Kartago kaj Antioĥio. Lia intenco estis konservi la unuecon de la imperio; ĉi tiu ideo forte similis al la Tetrarkio de Diokleciano. Tamen, la perforta morto de Maŭrico malhelpis la realiĝon de ĉi tiuj planoj.
Rilate al religiaj aferoj, Maŭrico estis tolerema al Monofizitismo, kvankam li subtenis la Koncilion de Kalcedono. Li koliziis kun Papo Gregorio la 1-a pri la defendo de Romo fare de ĉi-lasta kontraŭ la longobardoj.
La klopodoj de Maŭrico por plifirmigi la imperion malrapide sed konstante sukcesis, precipe post la paco kun Persio. Lia komenca populareco ŝajne malpliiĝis dum lia regado, plejparte pro liaj fiskaj politikoj. En 588 li anoncis kvaronredukton de militaj salajroj, kio kaŭzis gravan ribelon de trupoj sur la persa fronto. Li rifuzis pagi malgrandan elaĉetmonon en 599 aŭ 600 por liberigi 12 mil bizancajn soldatojn kaptitajn de la Avaroj, kaj la kaptitoj estis mortigitaj.[3]
Renversigo kaj morto
[redakti | redakti fonton]Aŭtune de 602, Maŭrico dekretis, ke la armeo restu dum vintro trans la Danubo en la teritorio de Slavoj, celante profiti de la pli fruaj kampanjaj sukcesoj per premo sur la eksterlandaj malamikoj. La elĉerpitaj trupoj ribelis kontraŭ la imperiestro, postulante permeson reveni al la vintrokazernoj.
Tamen, Maŭrico plurfoje ordonis al siaj trupoj komenci novan ofensivon. Kolerega, la armeo proklamis Fokason sia gvidanto kaj marŝis al Konstantinopolo. Ili postulis, ke Maŭrico abdiku kaj proklamu kiel posteulon aŭ sian filon Teodozio aŭ Germanon, la bopatron de Teodozio. Responde, Maŭrico varbis la cirkajn partiojn kaj generalon Komentiolo por defendi la Teodoziajn Murojn. La 21-an de novembro, Germano estis akuzita pri ŝtatperfido fare de Maŭrico kaj li serĉis rifuĝon en Hagia Sofia.
Dum tumultoj kontraŭ Maŭrico erupciis en Konstantinopolo, la imperiestro, kunprenante sian familion, forlasis la urbon sur militŝipo direktiĝanta al Nikomedio meze de la nokto de la 22-a de novembro. Teodozio estis surterigita kun instrukcio serĉi subtenon de la Persoj, kvankam fontoj asertas, ke li neniam atingis sian cellokon. Laŭ Teofilakto, Germano provis konkeri la tronon, sed kiam li malsukcesis, li omaĝis Fokason, kiu aperis kiel la granda favorato.
La 23-an de novembro 602, Fokas estis kronita imperiestro en Hebdomono kaj du tagojn poste li eniris Konstantinopolon kun unuanima subteno. Liaj trupoj kaptis Maŭricon kaj lian restantan familion, kaj kondukis ilin al la haveno de Eŭtropio ĉe Kalcedono. Maŭrico estis murdita ĉe la haveno de Eŭtropio la 27-an de novembro 602.
La detronigita imperiestro estis devigita spekti la ekzekutiĝon de siaj kvin pli junaj filoj antaŭ ol li mem estis senkapigita. Ekzistas debato pri ĉu Teodozio sukcesis eskapi. La persa reĝo Kosroes la 2-a uzis ĉi tiun puĉon kaj la murdon de sia patrono kiel pretekston por renovigita milito kontraŭ la imperio.
Imperiestrino Konstantina kaj ŝiaj tri filinoj estis provizore savitaj kaj senditaj al monaĥejo. Kelkajn jarojn poste, Konstantina kaj ŝiaj filinoj estis ĉiuj ekzekutitaj ĉe la haveno de Eŭtropio kiam ŝi kaj Germano estis konsideritaj kulpaj pri konspiro kontraŭ Fokas. La tuta familio de Maŭrico kaj Konstantina estis entombigita en la monaĥejo de Sankta Mamas aŭ Nea Metanoia, kiun fondis la fratino de Maŭrico, Gordia.
Heredaĵo
[redakti | redakti fonton]La Romia Imperio en 600
[redakti | redakti fonton]Taksoj
[redakti | redakti fonton]En antikvaj fontoj, Maŭrico estas vidata kiel kapabla imperiestro kaj ĉefkomandanto, kvankam la priskribo de li fare de Teofilakto eble troigas ĉi tiujn trajtojn. Li posedis komprenon, publikan spiriton kaj kuraĝon. Li sukcesis en militaj klopodoj kontraŭ la Persoj, Avaroj kaj Slavoj, kaj en diplomatio kun Kosroes la 2-a. Liaj administraj reformoj estis la bazo por pli posta enkonduko de temoj kiel militaj distriktoj.
Maŭrico estas tradicie nomita kiel aŭtoro de la milita traktaĵo Strategikon. Tamen, kelkaj historiistoj nun kredas, ke la Strategikon estas verko de lia frato aŭ alia generalo en lia kortego.
Brita historiisto Charles William Previté-Orton kredas, ke lia plej granda malforto estis lia nekapablo juĝi kiom nepopularaj estis liaj decidoj. Laŭ la greka-usona bizancinisto Anthony Kaldellis, lia malsukceso teni la publikan opinion je sia flanko kostis al li lian vivon, kio estis turnopunkto en la sorto de la imperio.
Krome, Warren Treadgold kredas, ke la nekapablo de Maŭrico teni la armeon kontenta estis la kaŭzo de lia morto, ĉar li kvarfoje alportis sian armeon al la ribelpunkto, tamen li ne lernis, ke efektivigi salajroreduktojn kaj aliajn politikojn rilate al la armeo estis neakcepteblaj por ili. La milito kontraŭ Persio, kiun li kaŭzis, malfortigis ambaŭ imperiojn, ebligante al la slavoj permanente setli en Balkanio kaj pavimante la vojon por la araba-islama ekspansio.
Lia kortego ankoraŭ uzis la latinan kune kun la greka, same kiel la armeo kaj administrado. Historiisto Arnold Hugh Martin Jones (1904-1970) karakterizas la morton de Maŭrico kiel la finon de la epoko de Klasika Antikveco, ĉar la tumulto, kiu frakasis la imperion dum la sekvaj kvar jardekoj, permanente kaj plene ŝanĝis la socion kaj politikon.
Atributoj
[redakti | redakti fonton]La unuaj legendaj rakontoj pri la vivo de Maŭrico estas registritaj en la naŭa jarcento, en la verko de la bizanca historiisto Teofano la Konfesprenanto. Laŭ lia kroniko Kronografio], la morto de la imperia familio ŝuldiĝas al dia interveno: Kristo petis la imperiestron elekti inter longa regado aŭ morto kaj akcepto en la regno de la ĉielo. Maŭrico preferis la duan elekton.
La sama rakonto estas registrita en mallonga siria hagiografio pri la vivo de la imperiestro. Ĝi estas el orient-siria origino. Ĉi tiu poste estis sanktigita de la Orienta Ortodoksa Eklezio. Laŭ la siria aŭtoro, la imperiestro petis en preĝo ricevi punon en ĉi tiu mondo kaj "perfektan rekompencon" en la regno de la ĉielo. La elekto estis ofertita de anĝelo. Anthony Alcock (1936-2006) publikigis anglan tradukon, konatan kiel "La Imperiestro Maŭrico".
Laŭ alia legendo en la sama teksto, Maŭrico malhelpis flegistinon anstataŭigi unu el siaj filoj por savi almenaŭ unu el la heredantoj de la imperio.
Oni proponis, ke la nomo de la albana popola heroo Muji devenas de tiu de imperiestro Maŭrico (Murik, Muji). Simile, la nomo de la edzino de la popola heroo, Ajkuna (aŭ Kuna), respondas al tiu de la imperiestrino Aelia Constantina, la edzino de Maŭrico, se ni konsideras la leĝojn de fonetika evoluo de la albana lingvo ekde la malfrua antikveco. Kvankam ĉi tiu propono restas temo de debato.
| Antaŭe: | Bizanca Imperiestro | Poste: |
|---|---|---|
| Tiberio la 2-a | 582 - 602 | Fokas |
Referencoj
[redakti | redakti fonton]- ↑ Philological and Historical Commentary on Ammianus Marcellinus
- ↑ Cambridge.org
- ↑ Angla Vikipedio