Mary E. Brunkow
| Mary E. Brunkow | |
|---|---|
Nobel-premiito 
| |
| Persona informo | |
| Naskiĝo | 1-an de januaro 1961 (64-jaraĝa) |
| Lingvoj | angla |
| Ŝtataneco | Usono 
|
| Alma mater | Universitato Princeton Universitato de Vaŝingtonio
|
| Okupo | |
| Okupo | molekula biologo imunologo
|
Mary E. Brunkow (naskiĝinta en 1961 en Portland, Oregono) estas usona sciencisto kaj imunologino. En 2025, ŝi estis konjunkte premiita per la Nobel-Premio pri Fiziologio aŭ Medicino kune kun Fred Ramsdell kaj Shimon Sakaguchi pro siaj malkovroj koncerne periferian imunan toleremon.
Frua vivo kaj edukado
[redakti | redakti fonton]Brunkow naskiĝis en 1961 en Portland, Oregono. Ŝi diplomiĝis el St. Mary's Academy en Portland en 1979. Ŝi ricevis sian bakalaŭran diplomon pri Molekula kaj Ĉela Biologio de la Universitato de Vaŝingtono en 1983. Poste, ŝi doktoriĝis pri Molekula Biologio en Princeton University en 1991, kie ŝi laboris sub la gvido de Shirley M. Tilghman.[1]
Scienca kariero
[redakti | redakti fonton]Dum siaj doktoraj studoj en Princeton, Brunkow estis unu el la unuaj studentoj kiu esploris la misteran H19-genon, kiu kontribuis al la nuna kompreno pri genoma imprinto (la koncepto ke geno povas esti elŝaltita depende de ĉu ĝi estis heredita de la patrino aŭ de la patro).
La laboro kiu kondukis al la Nobel-Premio okazis kiam ŝi laboris en Celltech Chiroscience (poste Celltech) en Bothell, Vaŝingtono, kune kun Fred Ramsdell. Tie, en la 1990-aj jaroj, ili studis misteran mutacian muson konatan kiel "scurfy" (skvamoha), kiu kondukis ilin al identigi la genon FOXP3.[1]
Brunkow kaj Ramsdell malkovris ke FOXP3 estas ĉefa regulanto de regulaj T-ĉeloj (Treg-ĉeloj), kiuj preventas ke la imunsistemo atakos la propran korpon. Ili ankaŭ montris ke mutacio en la homa versio de ĉi tiu geno kaŭzas IPEX-sindromon, malofte sed vivminacanta aŭtoimmuna malsano.
Post kiam Celltech fermis sian instalaĵon en Bothell en 2004, Brunkow aliĝis al la Institute for Systems Biology (ISB) en Seattle, kie ŝi laboris kiel supera programa administranto dum pli ol 16 jaroj.
Nobel-Premio 2025
[redakti | redakti fonton]La 6-an de oktobro 2025, la Nobel-Asembleo ĉe Karolinska Institutet en Stokholmo, Svedio, anoncis ke Brunkow, Fred Ramsdell kaj Shimon Sakaguchi ricevos la Nobel-Premion pri Fiziologio aŭ Medicino "pro siaj malkovroj koncerne periferian imunan toleremon".[2]
Laŭ la Nobel-Komitato, iliaj malkovroj "estis decidaj por nia kompreno pri kiel la imunsistemo funkcias kaj kial ni ĉiuj ne disvolvas gravajn aŭtoimunajn malsanojn". La laboro de la tri laŭreatoj fondis novan branĉon de imunologio kaj kondukis al la disvolvigo de novaj kuracoj por aŭtoimunaj malsanoj kaj kancero.
Kiam la Nobel-Komitato unue penis kontakti Brunkow por informi ŝin pri la premio, ŝi ignoris la vokon, kredante ke ĝi estas spamo. "Mia telefono eksonĝis, kaj mi vidis numeron el Svedio kaj pensis, nu, tio estas simple ia spamo, do mi malŝaltis la telefonon kaj reiris dormi," ŝi poste rakontis.[3]
Referencoj
[redakti | redakti fonton]- ↑ 1,0 1,1 Mary E. Brunkow - Facts. Nobel Prize. Alirita 2025-10-28 .
- ↑ The Nobel Prize in Physiology or Medicine 2025. Nobel Prize (2025-10-06). Alirita 2025-10-28 .
- ↑ Seattle-area scientist Mary Brunkow wins Nobel Prize. GeekWire (2025-10-06). Alirita 2025-10-28 .
Eksteraj ligiloj
[redakti | redakti fonton]- Mary E. Brunkow en la oficiala retejo de Nobel-Premio