Memoroj de Muminpatro
| Muminpappans Bravader Skrivna av Honom Själv | |
|---|---|
| literatura verko | |
| Aŭtoroj | |
| Aŭtoro | Tove Jansson |
| Lingvoj | |
| Lingvo | sveda lingvo |
| Eldonado | |
| Eldondato | 1950 |
| Eldonejo | Schildts |
| Ĝenro | porinfana literaturo |
Memoroj de Muminpatro (svede Muminpappas Bravader Skrivna av Honom Själv (1950) aŭ Muminpappans memoarer (1968)) estas infanlibro verkita de la svedlingva finnlanda aŭtoro Tove Jansson kaj unue eldonita en 1950 de la eldonejo "Schildts Förlags Ab". Tio estas la kvara libro en la Mumin-libroserio [1]. La libro estis tradukita en Esperanton fare de Sten Johansson kaj eldonita de EAB en 2024.
Male al ĉiuj aliaj Mumin-libroj, la rakonto centras sur Muminpatro, kiu legas de siaj memuaroj.
La libro estas, kune kun Kometo en Muminvalo, la plej reverkita el la Mumin-libroj, kaj tri malsamaj versioj estis publikigitaj, en 1950, 1956 kaj 1968.
Intrigo
[redakti | redakti fonton]La rakonto komenciĝas kun Muminpatro malvarmumanta. Konvinkita ke li mortos pro tio, li komencas verki siajn memuarojn. Muminpatro legas ĉiun finitan ĉapitron al sia filo Mumin kaj liaj amikoj, Snif kaj Snufmumriko. La protagonistoj de lia rakonto estas Muminpatro mem, lia amiko Fredrikson, lia nevo, kiu estas nomata la Fuŝ-besto kaj poste iĝas la patro de Snif, kaj la Flegmulo, la pli posta patro de Snufmumriko. La rakonto de Muminpatro komenciĝas kun lia infanaĝo en orfejo. Enuigita kaj limigita de la striktaj reguloj kaj monotona ĉiutaga vivo, li eskapas el la orfejo. Survoje li renkontas la inventiston Fredrikson, kiu ĵus finis sian plej novan inventon, domboaton. Ili iĝas amikoj kaj forveturas sur vojaĝon kune kun la nevo de Fredrikson, Fuŝ-besto, kaj alia amiko, la Flegmulo. Ili eltenas aventurojn kaj ŝtormojn ĝis ili alteriĝas en tero kiu montriĝas esti la regno de ekscentra reĝo. Tie ili renkontas la Mimlinon kaj ŝiajn multajn infanojn. La plej juna kaj plej malgranda infano de la Mimlino, Eta Mim, estas naskita baldaŭ poste. La Flegmulo estas aparte ravita de la Mimlino, kaj Muminpatro sugestas ke ŝi estas la patrino de Snufmumriko.
La reĝo estas entuziasma pri la inventoj de Fredrikson kaj dungas lin kiel kortega inventinto. Muminpatro tiam fondas la "Reĝan Senleĝan Kolonion", kie li vivas kune kun la Flegmulo, la Fuŝ-besto, la plej aĝa filino de la Mimlino kaj fantomo. La Fuŝ-besto baldaŭ trovas samidean beston kiu dividas ĝian pasion por kolektado de butonoj, kaj ili geedziĝas tuj.
Vivo en la kolonio baldaŭ iĝas tro monotona por Muminpatro kaj li sopiras novan aventuron. Dum li staras sur la strando dum ŝtorma nokto, Muminpatrino estas lavita marborden per la ondoj. La memuaroj de Muminpatro finiĝas kun la priskribo de lia heroa savo de Muminpatrino de la ŝtorma maro.
La rakonto de Muminpatro estas plurfoje interrompita per la reagoj de liaj aŭskultantoj. Snif kaj Snufmumriko postulas pli elstarajn rolojn por siaj gepatroj; Mumin kritikas la bombastan lingvon de sia patro kaj deziras pli malmultajn pripensemajn digresojn kaj fokuson sur la aventuraj okazaĵoj. Ili ankaŭ tiras la atenton de Muminpatro al faktkonfliktoj kaj nekredeblaj troigoj en lia rakonto.
Ĝuste kiam Muminpatro finis legi la lastan ĉapitron, oni frapas ĉe la pordo kaj eniras Fredrikson, la Fuŝ-besto, ĝia edzino, la fantomo, la Flegmulo kaj la Mimlino kun siaj infanoj. Post reunuiĝo, ĉiuj ekiras serĉi novan aventuron en la ŝipo de Fredrikson, kiun li nun konvertis en aviadilon.
Roluloj
[redakti | redakti fonton]La rondo de roluloj en la kadra rakonto estas reduktita en ĉi tiu libro favore al la memorrakonto: ĝi konsistas nur el la Mumin-familio, Snif kaj Snufmumriko. Ĉi tiuj lastaj ricevas sian propran fonrakonton en ĉi tiu libro prezentanta iliajn gepatrojn. En ilia rolulo, la Fuŝ-besto kaj ĝia edzino kun sia infana, naiva naturo kaj sia pasio por kolektado, same kiel la Flegmulo kaj la Mimlino kun sia facilkoreco kaj sia deziro al libereco, estas similaj al siaj respektivaj idoj.
Snif ŝajne forlasas la Mumindomon post tio, ĉar li ne aperas denove en la postaj romanoj; Tamen, ĝi ludas rolon denove en rakontoj de la Muminvalo kaj la bildlibro A Dangerous Journey. La plej aĝa filino de la Mimlino kaj ŝia pli juna fratino, Eta Mim, restas kun la Muminoj kaj iĝas oftaj roluloj en la sekvaj volumoj.
Temoj
[redakti | redakti fonton]La sovaĝa juneco de Muminpatro povas esti vidita kiel parodio de memorliteraturo kaj aventurromanoj samtempe. En sia parte kompatinda kaj iomete arkaika lingvaĵo ĝi diferencas de ĉiuj aliaj Mumin-libroj. Foje, Muminpatro asimilas mitologiajn ĉeftemojn, kiel ekzemple ke li estis forlasita kiel infano kaj ke glora estonteco estis antaŭdirita por li surbaze de la steloj. Multloke la troigoj estas evidentaj: post kiam Muminpatro raportas komence de la libro ke li estis trovita kiel infano en saketo enpakita en gazeto, en la mezo de la libro ĝi estas teksita korbo kaj direkte al la fino de la rakonto ĝi estas ŝelo kovrita per veluro. Muminpatro prezentas sin kiel sentiman heroon ĉie en la libro. Ĉi tiu membildo en liaj memuaroj kontrastas al la kadra rakonto en kiu li timas ke li mortos pro malvarmumo. Lia portretado en ĉi tiu libro estas ame ironia sen igi lin aspekti ridinda.
La temo de la libro ofte estas skribo mem. Tra la legadsesioj, la libro havas meta-nivelon sur kiu Muminpatro diskutas siajn memuarojn kun la aliaj roluloj kaj devas pravigi sian rakonton kaj skribstilon. Li ankaŭ klarigas sian aliron kaj klarigas al siaj junaj aŭskultantoj kiel krei streĉitecon en rakonto.
Tove Jansson, kiu kun sia antaŭa libro, Ĉapelo de la sorĉisto, kiu atingis internacian famon, ankaŭ traktas pri traktado de famo en ĉi tiu libro. Muminpatro esperas iĝi fama tra siaj memuaroj kaj klarigas en la antaŭparolo ke "ekzistas granda tento en estado legita ĉie en la Muminvalo". Poste, li esprimas sian deziron esti fama al siaj amikoj, al kiuj la Flegmulo respondas ke li ne opinias esti fama esti amuze: "Eble komence, sed tiam vi alkutimiĝas al ĝi, kaj en la fino, ĝi nur igas vin malsana. Kiel rajdi karuselon."
Kun tiu libro, Jansson daŭrigis la malklariĝon de la limoj inter porinfana kaj plenkreska literaturo kiu jam estis atribuita al la pli fruaj Mumin-libroj. La protagonisto en ĉi tiu libro estas plenkreska rolulo retrorigardanta sian vivon, kaj la parodiaj elementoj estas celitaj pli al plenkreska spektantaro. La fakto ke malsamaj celgrupoj perceptas malsamajn aspektojn en la libro estas evidentigita per la trairejoj en kiuj la aliaj roluloj komentas la rakonton de Muminpatro: Dum Mumin deziras ke lia patro koncentriĝus pli pri la aventurrakonto anstataŭ de priskribado de siaj sentoj kaj pensoj en longaj malproksimiĝoj, Muminpatrino vidas la forton de la libro en tiuj junaj pripensoj kaj verŝajne tiu rimarko ankoraŭ estas kompreni la junajn infanojn por kompreni. Ĉi tie, Jansson enkorpigas la diskuton pri la klasifiko de ŝiaj libroj kiel porinfana aŭ plenkreska literaturo, kiu okazas en la amaskomunikilaro dum jaroj.
Laborante pri tiu libro, Jansson kaj ŝia frato planis establi kolonion de artistoj sur la Tongaj Insuloj. Ŝi poste prirezignis tiun planon, sed integris ĝin en la intrigon de la libro havante Muminpatron establi kolonion ĉe la maro. Vojaĝo en sia propra domboato ankaŭ estis longdaŭra sed neniam realigita revo de Jansson.
En Esperanto aperis
[redakti | redakti fonton]- Tradukita de Sten Johansson, eldonita de Esperanto-Asocio de Britio (2024), poŝlibro, 164 paĝoj, ISBN 0902756702
La malantaŭkovrilo diras
La patro de Mumintrolo verkis siajn memoraĵojn. Jen la libro pri lia ŝtorma junaĝo, kiam la didoj estis ege pli grandaj, la ŝtormoj pli danĝeraj kaj la sunbrilo pli varma ol hodiaŭ.
En sia verando en Muminvalo la patro memoras siajn amikojn en la Senleĝa Kolonio, ties buntajn vojaĝojn kaj grandegajn festojn en mondo, kie ĉio estis ebla. Povas esti ke li iomete troigis, sed tio necesas por ke libroj fariĝu ekscitaj.
Ĉi tio estas la tria libro pri Mumintrolo kaj liaj amikoj kaj familianoj. Antaŭe aperis Kometo en Muminvalo kaj Ĉapelo de la sorĉisto.
Referencoj
[redakti | redakti fonton]- ↑ Introduction to Moomin books: The Exploits of Moominpappa, 1950 (21 December 2015).