Mondurbo

El Vikipedio, la libera enciklopedio
Saltu al: navigado, serĉo
Mondurbo Parizo, konata, kiel urbo de la lumo
Azia mondurbo Tokio
Nov-Jorko, sidejo de UNO

Mondurboj estas urboj kiuj havas internacian influon en la kampoj ekonomika, kultura kaj politika. Ne ekzistas koncerna kaj unusola difino de mondurbo, tamen oni distingas jenajn kondiĉojn por pritrakti iun urbon kiel mondurbo:

  • vaste konata nomo kaj tuj ligata kun koncerna urbo (ekz. sufiĉas diri Londono kaj oni ne devas precizigi, ke temas pri Britio);
  • internaciaj influoj kaj partopreno en eventoj je tutmonda signifo (ekz. en Novjorko troviĝas la ĉefa sidejo de Unuiĝintaj Nacioj);
  • granda nombro de enloĝantoj;
  • granda, internacia flughaveno, kiu estas bezejo kaj ŝanĝpunkto por minimume kelkaj internaciaj flugkompanioj (ekz. Amsterdam-Schiphol);
  • plivastigita transporta infrastrukturo, ampleksanta vojajn kunligojn (i.a. aŭtoŝoseojn), fervojan reton kaj evoluigitan urban amasan transporton;
  • en okcidenta civilizo - ĉeesto de multaj kulturoj kaj enmigrantaj societoj, en aliaj mondpartoj - grandnombra ĉeesto de eksterlandaj entreprenoj;
  • ĉeesto de internaciaj financaj institucioj, juraj firmaoj, sidejoj de grandaj kompanioj kaj borso kiu influas tutmondan ekonomikon;
  • plivastigita telekomunika infrastrukturo;
  • mondfamaj kulturaj kaj sciencaj institucioj (ekz. RijksmuseumUniversitato de Kembriĝo);
  • filmaj kaj teatraj festivaloj kaj premieroj, orkestroj, ĥoroj kaj galerioj;
  • influantaj amaskomunikiloj je tutmonda vasteco (ekz. BBCTime Warner);
  • altkvalitaj sportejoj, ligaj sportaj kluboj kaj preteco organizi eventojn je tutmonda signifo (ekz. Olimpikojn).

Ekzemploj de mondurboj[redakti | redakti fonton]

Laŭ la difino farita en 2004 de Globalization and World Cities Research Network (Esplora Reto pri Tutmondiĝo kaj Mondurboj), ekzemploj de mondurboj povas esti:

  1. Kun tre vastaj roloj: Londono kaj Nov-Jorko
  2. Kun malpli gravaj, tamen kun vastaj kulturaj influoj: Los-Anĝeleso, Parizo kaj San Francisco
  3. Troviĝantaj en favoraj situoj: Amsterdamo, Bostono, Chicago, Madrido, Milano, Moskvo, Toronto
  4. Troviĝantaj en favoraj ekonomiaj situoj: Hongkongo, Singapuro kaj Tokio
  5. Troviĝantaj en favoraj ekonomiaj situoj: Bruselo, Ĝenevo, Strasbourg kaj Vaŝingtono
  6. Kulturaj mondurboj: Berlino, Kopenhago, Melburno, München, Oslo, Romo, Stokholmo
  7. Politikaj mondurboj: Bankoko, Vieno, Pekino
  8. Sociaj mondurboj: Manilo, Najrobo, Otavo
  9. Precipe ekonomiaj mondurboj: Frankfurto, Miami, München, Osako, Sidnejo, Singapuro, Zürich
  10. Precipe ne ekonomiaj mondurboj: Abiĝano, Adis-Abebo, Atlanta, Bazelo, Barcelona, Mumbajo, Denver (Colorado), Hararo, Kairo, Lyon, Manilo, Meksikurbo, Ŝanhajo, Nov-Delhio