Monto Sidley

	Monto Sidley
	angle: Mount Sidley
	vulkano
	Aervido de la kaldero de Mount Sidley de la sudokcidento
Lando	Antarktio
Regiono	Lando de Marie Byrd
Montaro	Executive Committee Range
Koordinatoj	77° 2′ 24″ S 126° 6′ 0″ U / 77.04000 °S, 126.10000 °U (mapo)
Vulkana pinto
- alteco	4 285 m s. m.
Tipo de vulkano	Ŝilda vulkano
Unua grimpo	Bill Atkinson (Nov-Zelando)
- dato	1990
Lasta erupcio	Neniu en registrita historio
	Loko de Monto Sidley en Antarkto Loko de Monto Sidley en Antarkto
	Vikimedia Komunejo: Mount Sidley
	Plej alta vulkano de Antarkto

Koordinatoj: 77° 2′ 24″ S 126° 6′ 0″ U / 77.04000 °S, 126.10000 °U (mapo)

Monto Sidley estas la plej alta dormanta vulkano en Antarkto, kaj membro de la Sep Vulkanaj Montopintoj (la plej altaj vulkanoj sur ĉiu el la sep kontinentoj) kun pinta alteco de 4 284 m (14 055 ft).^[1] Ĝi estas masiva, plejparte neĝokovrita ŝilda vulkano, kaj la plej alta el la kvin vulkanoj kiuj konsistigas la Executive Committee Range de Lando de Marie Byrd. Ĝi havas 5 km (3 mi) larĝa kaldero^[2] sur la suda flanko kaj staras nordoriente de Monto Waesche en la suda parto de la montaro.

Historio

Malkovro

La monton malkovris Richard E. Byrd dum aviadila flugo, la 18-an de novembro 1934, kaj nomis ĝin laŭ Mabelle E. Sidley, filino de William Horlick, kiu kontribuis al la Byrd Antarkta Ekspedicio de 1933–1935.^[3] Malgraŭ ĝia alteco, la ekstreme malproksima loko de la vulkano signifas, ke ĝi estas malmulte konata eĉ en la montogrimpa mondo kompare kun la multe pli alirebla Monto Erebus, la dua plej alta antarkta vulkano, kiu situas proksime al la usonaj kaj novzelandaj bazoj sur Ross-Insulo.

Grimpado

Kvankam la milda deklivo de Monto Sidley igas ĝin facila grimpo por spertaj montgrimpistoj, la malproksima loko de la vulkano kaj ĝiaj severaj klimataj kondiĉoj malfaciligas atingi la vulkanon. La unua registrita supreniro de Monto Sidley okazis fare de la novzelandano Bill Atkinson la 11-an de januaro 1990, dum li laboris en la scienca kampa grupo de la Usona Antarkta Programo.^[4]

Geologio

Monto Sidley havas relative platan pinton, kiu enhavas 5-kilometran kalderon kaj vertikalan kalderan muron, kiu supozeble estis kreita de erupcio antaŭ ĉirkaŭ 4,7 milionoj da jaroj, kiu kolapsigis la sudan deklivon de la vulkano. Studoj determinis, ke Monto Sidley estis aktiva dum periodo de ĉirkaŭ 1,5 milionoj da jaroj, dum kiu ĝia ellastruo kaj kaldero formis la altebenaĵon kaj kalderon de Sidley, ambaŭ kovritaj de glacio.^[5]^[6] Kvankam Sidley kaj ĝiaj najbaraj vulkanoj supozeble estas dormantaj, almenaŭ du sismologia studo en 2010 kaj 2022 detektis subterajn tertremojn proksime (ĉirkaŭ 25 km for de Monto Sidley), kio povus indiki la ĉeeston de nova vulkano.^[7]^[8]

Montopintoj

Altaĵeto Feyerharm

77° 00′ 00″ Sudo 125° 46′ 00″ Okcidento / 77 °S, 125.766667 °U / -77; -125.766667 (mapo) Glacikovrita monteto sur la pli malalta nordorienta deklivo de Monto Sidley. Mezurita de USGS dum la Executive Committee Range Traverse de 1959. Nomita de US-ACAN laŭ William R. Feyerharm, Meteorologo ĉe la Byrd Stacio, 1960.^[9]

Amfiteatro Weiss

77° 04′ 00″ Sudo 126° 06′ 00″ Okcidento / 77.066667 °S, 126.1 °U / -77.066667; -126.1 (mapo) Amfiteatro-simila kaldero, 2 marmejlojn (3,7 km (2 mi)) larĝa kaj rompita ĉe la suda flanko, okupanta la sud-centran parton de Monto Sidley. Mapita de USGS el esploradoj kaj aerfotografioj de la Usona Mararmeo, 1958-60. Nomita de US-ACAN laŭ Bernard D. Weiss, Meteorologo-respondeca ĉe la Stacio Byrd, 1959.^[10]

Glaĉero Parks

77° 07′ 00″ Sudo 125° 55′ 00″ Okcidento / 77.116667 °S, 125.916667 °U / -77.116667; -125.916667 (mapo) Glaĉero movas sudorienten de la Amfiteatro Weiss, kaldero en suda Monto Sidley. Mapita de USGS sur la Executive Committee Range Traverse de 1959. Nomita de US-ACAN laŭ Perry E. Parks, Jr., esplora geofizikisto kaj helpa sismologo de la Marie Byrd Land Traverse, 1959-60.^[11]

Montopinto Doumani

77° 07′ 00″ Sudo 126° 03′ 00″ Okcidento / 77.116667 °S, 126.05 °U / -77.116667; -126.05 (mapo) Ne tre grava montopinto 2 675 m (8 776 ft) alta sur la sudaj deklivoj de Monto Sidley. Nomita de US-ACAN laŭ George A. Doumani, sismologo ĉe la Stacio Byrd, membro de la Executive Committee Range Traverse (februaro 1959) kaj Marie Byrd Land Traverse (1959-60) kiuj faris esploradojn en ĉi tiu areo.^[12]

Bildaro

Landsat 8 bildo de la Executive Committee Range
Landsat 8 bildo de la Monto Sidley
Topografia mapo de Montoj Sidley kaj Waesche (skalo 1:250 000)

Referencoj

↑ Antarctica Ultra-Prominent Summits. peaklist.org. Arkivita el la originalo je 2018-09-08. Alirita 2013-12-24 .
↑ (September 1997) “Petrogenesis of a Phonolite-Trachyte Succession at Mount Sidley, Marie Byrd Land, Antarctica”, Journal of Petrology 38 (9), p. 1225–1253. doi:10.1093/petroj/38.9.1225.
↑ Geographic Names Information System Mount Sidley (angle). United States Geological Survey. Arkivita el la originalo je 2021-06-02. Alirita 2026-07-17 .
↑ Gildea, Damien. (2015) Mountaineering in Antarctica: complete guide: Travel guide. Primento. ISBN 9782511031346.
↑ https://www.britannica.com/place/Mount-Sidley (angle). Alirita 2026-07-17 .
↑ Kurt S. Panter, W. C. McIntosh, John Smellie (1994). “Volcanic history of Mount Sidley, a major alkaline volcano in Marie Byrd Land, Antarctica”, Bulletin of Volcanology (en). doi:10.1007/BF00326462. Alirita 2026-07-17..
↑ Washington University in St. Louis Volcano discovered smoldering under a kilometer of ice in West Antarctica (angle). Alirita 2026-07-17 .
↑ M. Wimez , W. B. Frank (2022-06-16). “A recursive matched-filter to systematically explore volcanic long-period earthquake swarms”, Geophysical Journal International (en) 231 (2), p. 912–920. doi:https://doi.org/10.1093/gji/ggac221. Alirita 2026-07-17..
↑ Alberts 1995, p. 238.
↑ Alberts 1995, p. 802.
↑ Alberts 1995, p. 557.
↑ Alberts 1995, p. 197.

Fontoj

United States Board on Geographic Names (Usona oficejo pri geografiaj nomoj). (1995) Fred G. Alberts: Geographic Names of the Antarctic^[rompita ligilo]

Vidu ankaŭ

[peaklist-1] Antarctica Ultra-Prominent Summits. peaklist.org. Arkivita el la originalo je 2018-09-08. Alirita 2013-12-24 .

[2] (September 1997) “Petrogenesis of a Phonolite-Trachyte Succession at Mount Sidley, Marie Byrd Land, Antarctica”, Journal of Petrology 38 (9), p. 1225–1253. doi:10.1093/petroj/38.9.1225.

[gnis-3] Geographic Names Information System Mount Sidley (angle). United States Geological Survey. Arkivita el la originalo je 2021-06-02. Alirita 2026-07-17 .

[4] Gildea, Damien. (2015) Mountaineering in Antarctica: complete guide: Travel guide. Primento. ISBN 9782511031346.

[5] ttps://www.britannica.com/place/Mount-Sidley (angle). Alirita 2026-07-17 .

[6] Kurt S. Panter, W. C. McIntosh, John Smellie (1994). “Volcanic history of Mount Sidley, a major alkaline volcano in Marie Byrd Land, Antarctica”, Bulletin of Volcanology (en). doi:10.1007/BF00326462. Alirita 2026-07-17..

[7] Washington University in St. Louis Volcano discovered smoldering under a kilometer of ice in West Antarctica (angle). Alirita 2026-07-17 .

[8] M. Wimez , W. B. Frank (2022-06-16). “A recursive matched-filter to systematically explore volcanic long-period earthquake swarms”, Geophysical Journal International (en) 231 (2), p. 912–920. doi:https://doi.org/10.1093/gji/ggac221. Alirita 2026-07-17..

[FOOTNOTEAlberts1995238-9] Alberts 1995, p. 238.

[FOOTNOTEAlberts1995802-10] Alberts 1995, p. 802.

[FOOTNOTEAlberts1995557-11] Alberts 1995, p. 557.

[FOOTNOTEAlberts1995197-12] Alberts 1995, p. 197.

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

[7]

[8]

[9]

[10]

[11]

[12]