Nobel-premio pri literaturo

El Vikipedio, la libera enciklopedio
(Alidirektita el Nobelpremio pri literaturo)
Salti al navigilo Salti al serĉilo
Sidejo de la Sveda Akademio en Stokholmo

La Nobel-Premio pri Literaturo (svede Nobelpriset i litteratur) estas premio aljuĝita ĉiujare de 1901, laŭ la heredaĵo de la inventisto Alfred Nobel, por literaturaj verkado "en ideala direkto".

Procento de ricevantoj de la Nobel-premio pri literaturo laŭ la lingvoj de iliaj ĉefaj eldonaĵoj kaj lingvaj grupoj, ĝis 2012. # Interna rondo: 92% de ĉiuj premiitoj verkis ĉefe en hindeŭropaj lingvoj, 5% en orloaŭaj lingvoj kaj 3% en aliaj familioj. # Meza rondo: El la hindeŭropaj lingvoj, tri subfamilioj estas la plej oftaj, ĝermanaj (49% de ĉiuj laŭreatoj), rumanaj (30% de ĉiuj laŭreatoj) kaj slavaj (9% de ĉiuj laŭreatoj). # Ekstera Rondo: La plej oftaj lingvoj estas inter la germana kaj la angla (23% de ĉiuj laŭreatoj), la germana (13%) kaj la sveda (6%). Inter la rumanoj estas la franca (13%) kaj la hispana (10%) kaj inter la slavaj lingvoj la rusa (4%) kaj la pola (4%).

La testamento de Alfred Nobel enhavas postulon pri la literatura premio, kiu kaŭzis multan konfuzon: ĝi estu donata al verkisto kiu agis "en ideala direkto" (svede i idealisk rigtning). Dum multaj jaroj, la akademio interpretis la vorton "ideala" kiel misskribo de "idealisma", kaj tial rifuzis doni la premion al ne-idealismaj verkistoj kiel Henrik Ibsen, August Strindberg kaj Lev Tolstoj. Poste, ĝi reviziis tiun interpreton, rigardis ĝin kiel tutsimple nekompreneblan kaj donis la premion ankaŭ al verkistoj kiel Dario Fo kaj José Saramago.

Intertempe aperis - aŭ pli ĝuste reaperis - finfine la sola beletraĵo de Nobel mem - la teatraĵo Nemesis (Nemeza). En ĝi oni povas vidi kiel li mem opiniis rilate al religio, eklezio kaj simile. Kelkaj do nun kredas, ke ĝuste Fo kaj Saramago eble estis la unuaj premiitoj tute laŭ la gusto de Alfred Nobel, ĉar laŭ ili "ideala" por li signifis lukti por siaj idealoj kontraŭ dio, eklezio, ŝtato kaj aliaj aŭtoritatoj.

La Nobel-premio pri literaturo estas donata laŭ decido de la Sveda Akademio.

Jenaj aŭtoroj ricevis la premion:

1901-1920[redakti | redakti fonton]

1921-1940[redakti | redakti fonton]

1941-1960[redakti | redakti fonton]

1961-1980[redakti | redakti fonton]

1981-2000[redakti | redakti fonton]

2001 - 2010[redakti | redakti fonton]

2011 - nun[redakti | redakti fonton]

Tradukoj en Esperanto[redakti | redakti fonton]

Ĉi-poste sekvas tradukoj aperintaj libroforme. Krom tiuj ĉi, aperis ankaŭ multaj tradukoj en revuoj.



Referencoj[redakti | redakti fonton]

Vidu ankaŭ[redakti | redakti fonton]

Eksteraj ligiloj[redakti | redakti fonton]