Nzinga Mbande

El Vikipedio, la libera enciklopedio
Salti al navigilo Salti al serĉilo
Nzinga Mbande
Ann Zingha.jpg
Persona informo
Naskiĝo 30-an de novembro 1582 (1582-11-30)
en Caculo Cabaça, Kingdom of Ndongo
Morto 17-an de decembro 1663 (1663-12-17) (81-jara)
en Caculo Cabaça, Kingdom of Ndongo
Loĝloko Kingdom of Matamba
Ŝtataneco Kingdom of Ndongo
Familio
Frat(in)o Barbara of Matamba
Okupo
Okupo politikisto
Wikidata-logo.svg
Information icon.svg
vdr

Nzinga Mbande, ankaŭ Nzingha, Njinga, Zinga kaj Jinga Mbande, ankaŭ konata per sia portugala baptonomo, Dona Ana de Souza (n. ĉirkaŭ 1583 - m. la 17-an de decembro 1663) estis reĝino (Ngola) de la afrikaj ŝtatoj Ndongo (1624-1663) kaj Matamba (1631-1663) en la nuna Angolo. Ŝi estas fama pro sia milita kaj diplomatia talentoj kaj estas konsiderata simbolo de sendependeco en Angolo.

En 1624 ŝia frato mortis - eble murdita laŭ ordono de Nzinga aŭ per memmortigo[1] - kaj Nzinga ekregis, rezignis pri kristanismo. Kiel reprezalio, ŝi estis forpelita de la portugalaj koloniistoj kiuj nomumis vasalan reĝon. Nzinga alianciĝis kun la Imbangala, gastigis eskapintajn sklavojn, kaj kaptis la nordorienton de Matamba. Ĉi tie ŝi fondis novan regnon, kiu rezistis portugalajn influojn[2]. Danke al ŝiaj sukcesaj gerilaj teknikoj, ŝia armeo, kiun ŝi gvidis kun siaj fratinoj[2] kaj konsistis plejparte el virinoj[3], ŝi sukcesis defendi sin kontraŭ la portugaloj[4].

Unesko[redakti | redakti fonton]

Unesko eldonis bildstrion pri la vivo de Nzinga[5].

Referencoj[redakti | redakti fonton]

  1. (en) Ogot, B.A., General History of Africa - Volume V - Africa from the Sixteenth to the Eighteenth Century], p.559 UNESCO, Parijs. 1992. ISBN 92-3-101711-X
  2. 2,0 2,1 (en) Alexander, Leslie M.; Rucker, Walter C., Encyclopedia of African American History, ABC-CLIO, paĝo 84, Santa Barbara, 2010. ISBN 978-1-85109-769-2
  3. (en) De Pauw, Linda Grant, Battle Cries and Lullabies: Women in War from Prehistory to the Present, paĝo 180, University of Oklahoma Press, 1998, Norman. ISBN 0-8061-3100-4
  4. (en) DeLamotte, Eugenia C., Women Imagine Change: A Global Anthology of Women's Resistance from 600 B.C.E. to Present, paĝo 157, Routledge, New York, 1997. ISBN 0-415-91530-9
  5. (en) Njinga Mbandi: Queen of Ndongo and Matamb, Unesko, 54 paĝoj, ISBN 978-92-3-200026-2