Paul Bunyan
| Paul Bunyan | |
|---|---|
| |
| literatura rolulo fikcia homo reklama rolulo folklora persono giganto en fikcia verko 
| |
| Verko | Paul Bunyan Paul Bunyan Tales |
| Informoj | |
| Sekso | vira |
| Nacieco | Usono |
| Posedaĵo | Babe the Blue Ox |
| Sankondiĉo | gigantismo |
| Okupo | arbohakisto |
Paul BUNYAN estas legenda forstisto/lignohakisto kaj elstara figuro en usona kaj kanada folkloro.[1][2] Li plej ofte estas prezentita kiel giganto, portante plejdan flanelan ĉemizon kaj maloportunajn botojn, kaj uzante duklingan hakilon. La fabeloj pri li kutime rondiras ĉirkaŭ liaj superhomaj laboroj,[3][4] kaj lin kutime akompanas blua bovo nomita Babe (france Babe le bœuf bleu), lia dorlot- kaj laborbesto.
La rolulo devenas de usonaj lignohakistaj rakontoj de la 19-a jarcento, popularigitaj prese komence de la 20-a jarcento. Li estis kreita de la usona ĵurnalisto James MacGillivray kaj aperas en kelkaj tradiciaj usonaj folkloraj rakontoj.
Priskribo
[redakti | redakti fonton]Oni diras, ke Paul Bunyan estis lignisto de giganta staturo kaj titana forto. Rakontoj pri li rakontas, ke li kaj lia blua bovo, Babe, estis tiel grandaj, ke iliaj piedsignoj kreis dek mil lagojn en Minesoto (inkluzive de Lago Bemidji , kiu similas gigantan piedsignon). Babe mezuris 47 hakilotenilojn kaj estis trovita de Paul dum la Vintro de Blua Neĝo. Li iam helpis Paul rektigi vojon simple tirante ĝin.
Kiel ĉe multaj mitoj, ĉi tiu provas klarigi fizikajn fenomenojn per rakontado. La naskiĝo de Bunyan, kiel tiu de multaj mitaj herooj, estis stranga: necesis kvin cikonioj por porti la bebon. Kiam li estis sufiĉe aĝa por aplaŭdi kaj ridi, ĝi kaŭzis vibron, kiu frakasis ĉiun fenestron en la domo. Paul kreis la Grandan Kanjonon trenante sian hakilon malantaŭ si kaj formis Monton Hood metante ŝtonojn sur sian bivakfajron por estingi ĝin.
Li estas klasika usona " grandulo ", tipo populara en la 19-a jarcento. Krome, la Bunyan-mitoj originis de rakontoj rakontitaj en arbaraj tendaroj, ofte sufiĉe lascivaj. En unu tia rakonto, ekstrema malvarmo devigis ursojn serĉi manĝaĵon; unu vagis en arbaran tendaron. La urso ĉasis la lignistojn supren laŭ arbo, kie staris ŝtupetaro. Por malhelpi la urson grimpi post ili (krom la fakto, ke ursoj povas grimpi arbojn sen ŝtupetaro), ili piedbatis la ŝtupetaron for. Tio savis ilin de la besto sed kaptis ilin en la arbo. Por malsupreniri, la lignistoj samtempe pisis laŭ la ŝtupetaro, kreante glacifoston sur kiu gliti. Tiaj altaj rakontoj, kvankam diluitaj laŭlonge de la tempo, estis atribuitaj al ununura individuo, Bunyan, kaj tiel fariĝis la rakontoj, kiujn oni konas ĝis nuntempe.
Lia simileco estas montrata en pluraj supergrandaj statuoj tra Nordameriko.[5][6]
En kulturo
[redakti | redakti fonton]Li estas asociita kun la ŝtatoj Miĉigano, Viskonsino kaj Minesoto, kie li ĝuas grandan popularecon. La fratoj Coen omaĝis lin en 1996 aperante plurfoje en la filmo Fargo. Li estis menciita en pluraj televidprogramoj, inkluzive de Kick Buttowski: Suburban Daredevil, The Simpsons, The Big Bang Theory, Supernatural, Phineas and Ferb, Sex and the City, Gravity Falls, Recess, That '70s Show, Monsters, Inc., kaj la filmo de 1995 "A Tale: The Myth of Pecos Bill". Li ankaŭ estas menciita en la romano "It" de Stephen King. Li estis la ĉefrolulo de la epizodo "The Giant Lumberjack" ("Legend Paul Bunyan") de la animacia serio Family Classics Festival de Rankin/Bass Productions en 1972, kaj ankaŭ animacia mallonga filmo nomita Paul Bunyan produktita en 1958 de Disney. Li ankaŭ estas menciita en la kanto "Grand Canyon" de la usona bando The Magnetic Fields, el la albumo "69 Songs About Love", publikigita en 1999. Legendo diras, ke liaj paŝoj kreis la 10,000 lagojn de Minecota.
Referencoj
[redakti | redakti fonton]- ↑ Wisconsin Historical Society (n.d.), Paul Bunyan, https://www.wisconsinhistory.org/Records/Article/CS504, retrieved May 25, 2014
- ↑ Robins, John. (1982) Paul Bunyan, Superhero of the Lumberjacks. Toronto: NC Press Limited. ISBN 0-919601-63-4.
- ↑ Stewart, K. B.; Watt, Homer A. (1916), Legends of Paul Bunyan, Lumberjack, Transactions of the Wisconsin Academy of Sciences, Arts and Letters, 18/II, Wisconsin Academy of Sciences, Arts, and Letters, pp. 639–651, https://books.google.com/books?id=2dgAAAAAYAAJ&pg=PA639-IA1, retrieved April 30, 2014
- ↑ Edmonds, Michael (2009), Out of the Northwoods: The Many Lives of Paul Bunyan, Madison, WI: Wisconsin Historical Society
- ↑ Hartly, John P. (2007), Legendary Landscapes: A Cultural Geography of the Paul Bunyan and Blue Ox Phenomena of the Northwoods, Kansas State University, http://krex.k-state.edu/dspace/handle/2097/413, retrieved May 5, 2014
- ↑ Roadside America Team (2005), A Catalog of Bunyans: Roadside statues and other tributes to the Great Tree-Biter, Paul Bunyan, RoadsideAmerica.com, archived from the original on 2014-11-28, https://web.archive.org/web/20141128195534/http://www.roadsideamerica.com/set/bunylist.html, retrieved June 28, 2011
Vidu ankaŭ
[redakti | redakti fonton]- Paul Bunyan (opero) (d:Q736746)