Persona higieno
Persona higieno (individua), aŭ korpa prizorgo, estas konduto de homo celanta konservi la higienan bontenadon de la korpo. Ĝi estas integrita parto de sana vivstilo.
En pli larĝa senco, temas pri la konservado kaj antaŭenigo de homa sano, la plenumo de higienaj reguloj kaj rimedoj en persona vivo kaj laboro, la disvolvo kaj efektivigo de higienedukaj rimedoj, la antaŭenigo de higienaj scioj kaj sana vivstilo kun la celo plibonigi la higienkulturon. Ĝi inkluzivas aferojn pri higiena bontenado de la korpo (haŭto, haroj, ungoj, dentoj, ŝuoj, vestaĵoj, hejmo-loĝejo), regulojn pri racia nutrado, korpofortigon kaj sportedukon. Samtempe, iujn aferojn pri persona higieno traktas ankaŭ seksologio (persona higieno de la genitaloj, higieno de la seksa vivo) kaj labora higieno (persona higieno de laboristoj dum laboragadoj).
Priskribo
[redakti | redakti fonton]Aldone al regula purigo de haŭto kaj haroj, persona higieno inkluzivas haŭtflegadon, harflegadon, dentan kaj buŝan higienon, same kiel la purigadon kaj prizorgadon de ungoj (manikuro) kaj piedoj (pedikuro). Kontroli korpodoron per senodorigiloj kaj parfumoj kaj la uzo de dekoraciaj kosmetikaĵoj (ŝminko) ankaŭ estas parto de persona higieno. Aliaj areoj inkluzivas razadon, barboflegadon kaj harforigon (senharigadon).
Tiaj agadoj plej ofte asociitaj kun regula lavado de la korpo per sapo kaj lesivoj, regula ŝanĝado kaj lavado de vestaĵoj kaj rekta evitado de malpurigado.
Korpoprizorgo kaj korpodoro
[redakti | redakti fonton]Unu el la ĉefaj kialoj por persona higieno estas eviti tro fortajn korpodorojn. Naturaj korpodoroj estas parto de nevorta komunikado. Ĉar la flaraj receptoroj en la nazo (vomeronaza organo) ankaŭ detektas odorojn sub la sojlo de percepto kaj sendas ĉi tiun informon rekte al la cerbotrunko, homoj reagas instinkte al multaj odoroj, precipe feromonoj, eĉ antaŭ ol ili konscie konscias pri ili. Ĉi tio signife influas sentojn de altiro kaj malaltiro. Homa ŝvitado estas tial ankaŭ portanto de informoj, kiu estas minimumigita per persona higieno.
Tri ĉefaj principoj estas uzataj por influi korpodoron: Odormaskado estas atingita per parfumoj. Antimikrobaj substancoj kontrolas la formadon de malagrablaj malkomponaĵoj en ŝvito. Kontraŭŝvitigiloj reduktas ŝvitadon. Aliaj aktivaj ingrediencoj kiel odorabsorbiloj, enzimaj inhibiciiloj kaj antioksidantoj ankaŭ kontribuas al senodorigo. Kelkaj parfumoj uzas seksajn allogaĵojn (feromonojn). Tamen, ilia stimula efiko sur homojn estas kontestata.
Neglekto kaj malbona persona higieno
[redakti | redakti fonton]Se persona higieno estas neglektita dum plilongigita periodo, infektoj povas okazi pro malbona higieno. Aldone al forta korpodoro, mortaj haŭtĉeloj, ŝvito kaj polvo formas brunecajn krustojn, sub kiuj la haŭto ŝveliĝas kaj doloras. Ulceroj povas disvolviĝi sur la kruroj, kaj precipe en la genitala areo, haŭtiritoj kaj inflamoj, eĉ abscesoj, povas okazi. Nesufiĉa buŝa higieno kondukas al dentokario kaj periodontito dentoj malkovriĝas aŭ rompiĝas, malfaciligante aŭ dolorigante manĝadon, kio poste povas rezultigi malnutradon.
Jen kelkaj el la sanefikoj de neglekto de persona higieno:
- laŭsoj
- skabio
- mikozo
- pusaj haŭtaj infektoj
- dentokario
- hepatito A
- salmonelozo kaj aliaj infektaj malsanoj de la gastrointesta vojo
- Teniozo kaj aliaj parazitaj infestiĝoj
Patologia pureco : Klasifikita kiel obsed-kompulsia perturbo laŭ ICD-10, patologia lavdevigo manifestas sin per nenecese oftaj lavkondutoj, kiuj povas konduki al ekzemo kaj signife difekti ĉiutagan vivon kaj socian interagadon.