Praktika scio
Sciofaro, scio-kiel (angle know how; france savoir-faire, eble la internacie konata termino) aŭ simple scipovo, signifas aron da nepatentitaj praktikaj informoj rezultantaj el sperto kaj faritaj testoj, de sekreta, signifa kaj specifa naturo.
Kiel parto de procedura scio, ĝi rilatas al scio akirita kiam persono aŭ kompanio fariĝas la objekto de ago. Ĉi tio kondukas al la disvolviĝo de lernita scio por solvi specifajn problemojn, kiujn povas esti malfacile transdoni al aliaj, ĉar ĝi foje estas silenta scio, kiun malfacilas vortigi aŭ skribi.
Vasta uzo de la termino estas en la vendo de franĉizoj, ĉar tio, kio vendiĝas, estas "kiel fari ĝin". Franĉizoj estas ĝenerale donitaj de kompanioj kun sperto en sektoro, preskaŭ ĉiam komerca, al homoj, kiuj scias malmulte pri la temo, kio reprezentas valoraĵon kun multaj jaroj da matureco kaj tre valoran komparan avantaĝon super la konkurenco.
Priskribo
[redakti | redakti fonton]Temas pri termino uzata por priskribi komercan scion. Ĝi rilatas al la fakto, ke ĉiuj entreprenoj evoluigas scion pri sia funkcianta kadro kaj tial posedas scion, kiu ne estas facile havebla alimaniere. Multaj entreprenoj estas forte bazitaj sur specifaj produktoj kaj merkatoj, kiujn ili konas, kaj povas ankaŭ dependi de komerca medio.
La praktikaj funkciaj kondiĉoj ĝenerale povas esti ordigitaj laŭ kategorio jene:
- Komerca scio
- Klientoj
- Produktoj
Kutime necesas kaj teoriaj kaj praktikaj scioj pri industrio kaj komerco. Tio ne ekskludas novajn entreprenojn, sed signifas, ke establitaj entreprenoj povas havi pli da scio pri specifaj kondiĉoj.
Komerca sekreto
[redakti | redakti fonton]Komerca sekreto estas informo de ajna naturo (produkta, teknika, ekonomia, organiza, kaj aliaj) pri la rezultoj de intelekta agado en la scienca kaj teknika sfero kaj pri la metodoj de plenumado de profesiaj agadoj, kiu havas faktan aŭ eblan komercan valoron pro sia nekono (nescio) al triaj partioj, se tia informo ne estas libere alirebla al triaj partioj laŭleĝe kaj la posedanto de tia informo prenas raciajn rimedojn por konservi ĝian konfidencon, inkluzive de enkonduko de komerca sekreta reĝimo. Scio-faro povas esti objekto de aĉeto kaj vendo aŭ uzata por atingi konkurencivan avantaĝon super aliaj komercaj unuoj.
Jen specifa aro de informaj aliroj, inkluzive de formuloj, metodoj, skemoj kaj ilaroj necesaj por sukcesa komerco en aparta kampo aŭ profesio. En iuj jurisdikcioj, tio inkluzivas patentojn, same kiel ajnajn aliajn konfidencajn informojn kapablajn provizi avantaĝon super konkurantoj. Ĝi estas la rezulto de kreiva (heŭristika) agado. Ĝi estas kolekto de diversaj scioj kaj spertoj (sciencaj, teknikaj, industriaj, administraj, financaj, komercaj aŭ aliaj), kiuj ankoraŭ ne fariĝis publike haveblaj.
Laŭleĝaj difinoj
[redakti | redakti fonton]La difino adoptita de la Internacia Ĉambro de Komerco en Parizo kiel "scio-fako" rilatas al la tuta aro da informoj, t.e., profesia scio kaj sperto en la kampo de teknologio kaj la produktada procezo por specifa produkto.
En la juro de la Eŭropa Unio, la difino de scio-faro troviĝas en la Regularo (EU) n-ro 316/2014 de la 21a de marto 2014 pri la apliko de Artikolo 101(3) de la Traktato pri la Funkciado de la Eŭropa Unio al kategorioj de interkonsentoj pri teknologia transigo. Ĝi deklaras, ke scio-faro signifas pakaĵon da praktikaj informoj rezultantaj el sperto kaj esplorado, kiu estas:
- klasifikita, t.e. ne ĝenerale konata aŭ facile alirebla;
- esenca, t.e. grava kaj utila el la vidpunkto de produktado de la produktoj kovritaj de la kontrakto; kaj
- identigitaj, t.e. priskribitaj en sufiĉe komprenebla maniero por ebligi kontroli ĉu ili plenumas la kriteriojn de sekreteco kaj graveco.
Rajtoj kaj devoj de la partioj
[redakti | redakti fonton]La provizanto de scio-faro devas:
- provizi informojn, kiuj estas la temo de la kontrakto,
- ebligi la uzon de la objekto de la kontrakto (provizado de taŭga teknika dokumentado, trejnado de la specialistoj de la entreprenisto, instalado de ekipaĵo, ktp.).
La ricevanto de scio-faro devas:
- teni la novaĵojn sekretaj,
- pagi rekompencon por la uzo de la objekto de la kontrakto,
- devo provizi garantion, sekurecon aŭ certigon pri la valoro kaj ekonomiaj efikoj de la scio ankaŭ povas esti trudita.
Referencoj
[redakti | redakti fonton]Vidu ankaŭ
[redakti | redakti fonton]- kompetenteco
- sciadministrado (d:Q192060)
- (ek)sperta sistemo, konsililo (d:Q184609)
- franĉizo