Prezidanto de Nepalo
| Prezidanto de Nepalo | ||
|---|---|---|
| संघीय प्रजातान्त्रिक गणराज्य नेपालका राष्ट्रपति | ||
| ||
| Ram Sahaya Yadav | ||
prezidento de la respubliko 
| ||
| Komenco | 28-a de majo 2008 vd | |
| Antaŭe | Reĝo de Nepalo vd | |
| Lando(j) | Nepalo vd | |
| Retejo | Oficiala retejo | |
La Prezidanto de la Federacia Demokratia Respubliko Nepalo (nepale संघीय प्रजातान्त्रिक गणराज्य नेपालका राष्ट्रपति, Nēpālkō Rāṣṭrapati) estas la ŝtatestro de la Federacia Demokratia Respubliko Nepalo (establita en majo 2008 post kiam la lando estis deklarita respubliko). La prezidanto estas la nominala estro de la ekzekutivo, la unua civitano de la lando, kaj la supera komandanto de la Nepalaj Armitaj Fortoj.
La prezidanto estas nerekte elektita de elektistaro konsistanta el la Federacia Parlamento de Nepalo kaj la provincaj asembleoj de ĉiu el la sep provincoj de Nepalo , kiuj mem ĉiuj estas rekte elektitaj.
La Prezidanto de Nepalo ekde la 13-a de marto 2023 estas Ram Chandra Paudel.
Historio
[redakti | redakti fonton]Post jaroj da interna milito kaj demokratia movado, la 18-an de majo 2006, la nepala ĉefministro Girija Prasad Koirala anoncis en la parlamento, ke li senigos Reĝon Gyanendra je la plej multaj el liaj povoj kaj deklaros la landon laika ŝtato. La 15-an de januaro 2007, pro la kreado de provizora parlamento kaj la adopto de provizora konstitucio, la reĝo estis forigita de la povo kaj la ĉefministro fariĝis la aganta ŝtatestro kaj registarestro. La 28-an de majo 2008, ĉe la unua kunveno de la konstituciiga asembleo en Nepalo, la monarkio estis aboliciita kaj la lando estis proklamita Federacia Demokratia Respubliko. Sekvante la rezultojn de la unuaj prezidantaj elektoj, la 23-an de julio 2008, Ram Baran Yadav estis inaŭgurita kiel la unua prezidanto de Nepalo. Li laŭsupoze restis en ĉi tiu posteno dum du jaroj ĝis la adopto de nova konstitucio, sed la laboro pri ĝi daŭris sep jarojn. Fine, la 20an de septembro 2015, nova konstitucio estis aprobita de la konstituciiga asembleo kaj subskribita kiel leĝo de prezidanto Yadav. La 29an de oktobro 2015, Bidhya Devi Bhandari estis elektita kiel prezidanto, iĝante la dua persono kaj unua virino kiu okupas la postenon.
La elektprocezo
[redakti | redakti fonton]La Prezidanto estas elektita per nerektaj elektoj por periodo de kvin jaroj. Ĉiu nepala civitano, kiu atingis la aĝon de 45 jaroj kaj rajtas esti elektita al la federacia parlamento, povas esti kandidato por la prezidanteco. Persono, kiu jam estis elektita prezidanto por du oficperiodoj, ne rajtas kandidatiĝi denove por prezidanto.
La prezidanto estas elektita de elektistaro konsistanta el membroj de la federacia parlamento kaj membroj de la provincaj asembleoj, kiuj estas rekte elektitaj de la publiko. La elekto okazas laŭleĝe kun diferenco en voĉdonpezo inter membroj de la federacia parlamento kaj membroj de la provincaj asembleoj. La procezo implikas plurajn etapojn de voĉdonado, kie la kandidato kiu ricevas la plej multajn voĉojn estas elektita prezidanto. Se neniu kandidato akiras plimulton, pliaj raŭndoj okazas ĝis la prezidanto estas elektita.
Laŭ la 5-a Amendo al la Provizora Konstitucio de Nepalo, adoptita de la Konstituciiga Asembleo la 14-an de julio 2008, la Prezidanto kaj Vicprezidanto de Nepalo estas elektitaj de la Parlamento per simpla plimulto (antaŭe per 2/3 plimulto). [1][2]
Parto 6, Artikolo 64 el la Konstitucio de Nepalo de 2015 diras ke Prezidanto povas esti elektita por senlima nombro da oficperiodoj, sed ne pli ol du sinsekvaj oficperiodoj.
Devoj kaj povoj
[redakti | redakti fonton]La Prezidanto de Nepalo servas nur kiel ceremonia ofico kaj tenas la postenon de ĉefkomandanto de la armetrupoj, dum la Ĉefministro estas la gvidanto de la nacio. La ĉefaj funkcioj, devoj kaj povoj de la Prezidanto estas skizitaj en Parto 6, Artikolo 66 de la Konstitucio:
- La Prezidanto plenumas siajn rajtojn kaj devojn laŭ la maniero preskribita de ĉi tiu Konstitucio kaj federaciaj leĝoj.
- Ekzercante la rajtojn difinitajn en paragrafo (1), la Prezidanto plenumos ĉian laboron kun la konsento kaj rekomendo de la Konsilio de Ministroj, escepte de kazoj kie la laboro devas esti plenumata laŭ rekta instrukcio de iu ajn departemento aŭ oficisto. Tia konsento kaj rekomendo devas esti prezentitaj al la Prezidanto pere de la Ĉefministro.
- La eldono de decido aŭ ordono nome de la Prezidanto laŭ la maniero preskribita de paragrafo (2) kaj la atestado de la koncernaj povoj estos efektivigitaj laŭ la maniero establita de federacia leĝo.
Efektive, liaj ĉefaj funkcioj inkluzivas la antaŭenigon de nacia unueco kaj la subtenadon de la konstitucio. Liaj plenumpovoj inkluzivas nomumi kaj maldungi la ĉefministron, ricevi jarraportojn de la registaro pri la efektivigo de politiko kaj prezenti ilin al la parlamento, kunvoki kaj nuligi parlamentajn kunsidojn, fari paroladojn en la parlamento, nomumi diversajn altrangajn oficistojn surbaze de la rekomendoj de la Konsilio de Ministroj, aprobi leĝojn kaj realigi krizleĝaron kiam necese. La prezidanto povas deklari krizostaton, doni indulgojn kaj kunvoki krizajn kunsidojn de la parlamento se necese. [3]
Ĉi tiuj povoj permesas al la prezidanto certigi la funkciadon de registaraj institucioj kaj konservi la politikan kaj sekurecan stabilecon de la lando.
La oficiala rezidejo de la prezidanto estas la Rastrapati Bhawan en Katmanduo. La salajro de la prezidanto en 2015 estas 109 410 nepalaj rupioj monate.
Referencoj
[redakti | redakti fonton]- ↑ Candidacy nominations for new prez today Myrepublica
- ↑ Rastriya Samachar Samiti (28 December 2022) Presidential elections by February 11: EC (angle). TheHimalayanTimesOnline. Alirita 31 December 2022 .
- ↑ Functions, duties and powers of the President as per the Constitution of Nepal, Office of the President of Nepal (angle)
Vidu ankaŭ
[redakti | redakti fonton]- Vicprezidanto de Nepalo
- Reĝo de Nepalo, ŝtatestro kaj monarko de la eksa Reĝlando Nepalo de 1768 ĝis 2008