Propedeŭtika valoro de Esperanto

El Vikipedio, la libera enciklopedio
Salti al navigilo Salti al serĉilo
Esperanto
Lingvo Internacia
Esperantujo: 120 landoj en la mondo
Esperantujo: 120 landoj en la mondo
Parolata en almenaŭ 120 landoj[1]; nenie oficiala lingvo
Denaskaj parolantoj laŭ taksoj inter mil kaj “pluraj miloj”[2][3]
Skribo latina kun kelkaj aldonoj
Lingvistika klasifiko
Planlingvo
Oficiala statuso
Oficiala lingvo en neniu lando; oficiale instruata ekz. en Hungario kaj Ĉinio; multaj NRO-oj (ĉefe Esperanto-asocioj); rekonita de PEN kaj Katolika Eklezio
Reguligita de Akademio de Esperanto
Lingvaj kodoj
Lingvaj kodoj
  ISO 639-2 epo
  SIL ESP
Angla nomo propaedeutic value of Esperanto
Franca nomo valeur propédeutique de l'espéranto
Specimeno

Sur la kampo, for de l’ mondo,
Antaŭ nokto de somero,
Amikino en la rondo
Kantas kanton pri l’ espero.
Kaj pri vivo detruita
Ŝi rakontas kompatante, –
Mia vundo refrapita
Min doloras resangante.

L. L. Zamenhof, Mia penso

Information icon.svg
vdr

La propedeŭtika valorola valoro de la lernhelpa efiko de Esperanto estas la lernfaciliga efiko kiun Esperanto havas, kiam post ĝi oni lernas alian lingvon. Pluraj studoj, kiel tiu de Helmar Frank ĉe la Universitato de Paderborn, Germanio, kaj ĉe la Akademio Internacia de la Sciencoj en San Marino, Italio, konkludis, ke unu jaro de Esperanto en lernejo, (kiu povas doni lingvokonon kompareblan al tiu, kiun meza lernanto de eŭropa lingvo povas atingi post ses aŭ sep jaroj de lernado[4]), plibonigas la lernkapablon de alia lingvo. Alivorte, lerni Esperanton dum unu jaro kaj poste, ekzemple, la francan dum tri, donas pli bonan lingvokonon de la franca ol se oni lernas la francan dum kvar jaroj. Tiu ĉi efiko estis unue priskribita de Antoni Grabowski per konkretaj praktikaj ekzemploj en 1908, ("Esperanto kiel propedeŭtiko de lingvoj", Pola Esperantisto). Diversaj studoj (Rubagumya 1994[5], Tickoo 1996[6], Dutcher 1998[7]). montras, ke la kono de dua lingvo ĉiam helpas la lernadon de tria lingvo.

Eksperimentoj en la 21-a jarcento[redakti | redakti fonton]

Springboard to languages (saltotabulo al lingvoj), Britio[redakti | redakti fonton]

D-ino Angela Tellier el Britio prizorgis vastan eksperimenton kun Springboard to languages[8]: ekis pilotprojekto (jaro?) en du britaj lernejoj: Bar Hill Community Primary School, Cambridgeshire kaj en la lernejo Scorton C of E, Lancashire. Kadre de tiu eksperimento la celo estis, ke la malkovro de Esperanto helpu al infanoj kompreni la funkciadon de lingvoj (en: language awareness - lingva sentivigo) por poste ebligi ke ili pli facile lernu aliajn lingvojn kaj esti pli sentivaj al lingva diverseco precipe en klasoj kun infanoj ne parolantaj la anglan kiel sian unuan denaskan lingvon por instigi respekton kaj intereson pri iliaj lingvoj kaj kulturoj[9]. Spinrgboard to languages multe taŭgas por la instruistoj en elementaj lernejoj kiuj, ne ricevintaj specialan trejnadon por instrui lingvojn, deziras instrui fremdan lingvon[10]. Springboard to languages uzas Esperanton, ne por produkti nacion de Esperanto-parolantoj, sed kiel preparilon por lerni aliajn lingvojn helpe de lernolibro kun frazoj, vorttrezoro, strukturoj.

Uzante regulan fonetikan lingvon kiel saltotabulon al lernado de aliaj lingvoj la projekto celas:

- sentivigi la lernanton pri la strukturo de lingvo pere de taskoj, kiuj instigas gelernantoj koncentriĝi sur la similecoj kaj diferencoj inter lingvoj.

- reliefigi la ligojn inter lingvoj. Esperanto estas ideala 'gustumilo al lingvolernado' aŭ 'komenca' lingvo kunigante elementojn de aliaj lingvoj, kun vortkonstruaj trajtoj kiuj allogas junajn gelernantojn. Multaj vortoj kaj frazoj estas tuj rekoneblaj[10]

La regula gramatika strukturo helpas al lernantoj disvolvi senton por ekzemple substantivoj, verboj kaj adjektivoj

- stimuli ke lernantoj ŝatas kaj interesiĝas pri lingvolernado per kreiva manipulado de la lingvo

- kuraĝigi pozitivan mem-bildon en ĉiu lernanto kiel sukcesa lingvolernanto[11].

Multlingva akcelilo (MLA), transnacia eksperimento[redakti | redakti fonton]

Multlingva akcelilo (MLA) estis projekto subtenita de Eŭropa Unio kiu servas kiel helpilon por rapidigi lernadon de aliaj lingvoj. Ĝi arigis lernejojn en Slovenio (Šentilj), Slovakio, Bulgario ( Vraca), Germanio, Danlando kaj Kroatio (Zagreb).

La celo de MLA estas instrui al 8-jaraĝaj infanoj la bazojn de Esperanto kiu servas kiel enkondukon al la lernado de aliaj lingvoj, ĉar ĝi helpas al infanoj kompreni (i.a. per ludoj) ĉiujn esencajn elementojn en la strukturo de lingvoj. Ĝi baziĝas je atingoj de la Zagreba Metodo kiu havas sian bazon en scienca esploro de la plej oftaj morfemoj en Esperanto[12].

La ĉefa respondeculo de tiu projekto estis Zlatko Tisljar el Slovenio[13].[14]

Stimulo de lingva kreopovo[redakti | redakti fonton]

Eksperimenti kun lingvo kaj lingvaj uzoformoj stimulas la krepovon kaj donas formon al iuj pensoj[15]. Kerna demando tiurilate estas ĉiam kiel formo, signifo kaj kunteksto interrilatas[16].

Internaciaj kontaktoj inter lernejaj klasoj helpe de Esperanto povas kontribui al lingva konscio pri aliaj lingvoj se oni agnoskas kaj utiligas ilin. Se oni agnoskas kaj utiligas aliajn lingvojn en lernejaj klasoj[15], ankaŭ internaciaj kontaktoj inter lernejaj klasoj helpe de Esperanto povas kontribui al sentivigo al lingvoj kaj lingva diverseco.

Historio de la pedagogiaj eksperimentoj[redakti | redakti fonton]

Multaj pedagogiaj eksperimentoj estis faritaj tra la jaroj. Tiuj, kiuj sekvas, estas la plej signifaj. Ekde la 1918-aj jaroj okazis eksperimentoj kiuj estis dokumentitaj:

  • 1918-1921: Girls’ County School, Auckland (Britio) estis la unua dokumentita eksperimento sub la gvido de HM Inspectors of Schools[8].
  • 1920: Green Lane School, Eccles, Britio.
  • 1922: League of Nations Official Enquiry, Ĝenovo, Svislando
  • 1922-1924: Mezlernejo en Bishop Auckland (Britio) [17] celis esplori la demandon, ĉu antaŭa studo de Esperanto faciligas postan studon de la franca kaj  germana lingvoj. La konkludoj estas ke: - La pli simpla kaj racia gramatiko de Esperanto konsistigas, precipe por malpli lingve talentaj infanoj, ponton, kiu ebligas pli regeblan paŝon al la komplikaj francaj aŭ germanaj gramatikoj. Ĝi videbligas la signifon de la gramatikaj terminoj; - Esperanto klare helpas kompreni la signifon de la gramatikaj prefiksoj kaj sufiksoj; - Ĝi alkutimigas infanojn al la ideo de rilato inter vortoj, konstruado de vortoj kaj derivaĵoj; - Esperanto estas enkonduko al internacia leksikono.
  • 1924: Wellesley College, Departamento de psikologio (Massachusetts, Usono) celis esplori la demandon, ĉu konstruitaj lingvoj estas pli facile kaj rapide lerneblaj ol etnaj lingvoj. Komparo inter Esperanto kaj la dana. Konkludoj: Esperanto-studentoj atingis pli bonajn rezultojn kompare kun tiuj, kiuj studas la danan, parte pro la interna strukturo de Esperanto, kaj ankaŭ pro la intereso kaj entuziasmo por Esperanto en la mensoj de la studentoj. Reporto de Christian Rudmick: "The Wellesley College Danish-Esperanto experiment".
  • 1925 - 1931, Columbia University, Novjorko, Usono: 20 horoj da Esperanto donas pli altan rezulton ol 100 horoj da franca, germana, itala aŭ hispana lingvoj[18]. Noto: la eksperimento estis organizita laŭ mendo de IALA (Internacia Helplingva Asocio) de profesoro E. Thorndike, direktoro de la psikologia sekcio de la instituto pri pedagogia esplorado ĉe Columbia University.
  • 1934-1935, Public High School, Novjorko, Usono celis esplori la influon de la studo de Esperanto dum semestro por la posta studado de la franca kaj, paralele, la gepatra lingvo, la angla, dokumentita en la raporto Helen S. Eaton: "An Experiment in Language Learning".
  • 1947-1951, County Grammar School, Sheffield, Britio (ekde 1948 ankaŭ en Manchester): infano lernas tiom da E-o dum 6 monatoj, kiom da franca lingvo dum 4 - 5 jaroj; post iom da monatoj de E-o oni akiras pli bonajn rezultojn en la lernado de aliaj lingvoj. Ĝi estis dokumentita i.a. en raporto de J. H. Halloran (lektoro en Pedagogio ĉe la Universitato de Sheffield): "A four year experiment in Esperanto as an introduction to French"[19].
  • 1948-1965, Egerton Park School, Denton, Manchester (Britio) celis pristudi ĉu la antaŭa studado de Esperanto fare de malpli intelekte talentemaj lernantoj faciligas la studadon de la franca lingvo. Dokumentis ĝin la lernejestro Norman Williams: "Report on the teaching of Esperanto from 1948 to 1965".
  • 1950-1963, mezlernejo de Somero, Finnlando: sub kontrolo de la finna Ministerio pri Instruado oni eltrovis, ke post kurso de Esperanto la lernantoj povis atingi pli altan nivelon en la germana lingvo ol tiuj, kiuj lernis nur la germanan, eĉ post pli longa studado. Rezultiĝis inter alie ke la rapidaj rezultoj atingitaj en la lernado de Esperanto altigis la kuraĝon kaj la memfidon de la studentoj kaj ke la kapablo akcepti novajn manierojn por esprimi sin jam konsistigis helpon, subkonscie, por asimili novan lingvon. Dokumentitaj studoj:
    • J. Vilkki, V. Setälä, La eksperimenta instruado de Esperanto en la geknaba mezgrada lernejo de Somero (Suomio)
    • V. Setälä, Vizito al la eksperimenta lernejo en Somero, Finnlando.
  • 19621963: Universitato Eötvös Lorand, Budapeŝto (Hungario) celis kompari la rezultojn akiritajn per la lernado de Esperanto kun tiuj akiritaj per la lernado de la rusa, angla kaj germana lingvoj en tri mezlernejaj klasoj. La konkludoj estis ke por la hungaraj infanoj, la koeficientoj de la rezulto, laŭ antaŭdifinitaj edukaj celoj, montriĝas jene: 30% por la rusa, 40% por la germana, 60% por la angla kaj 130% por Esperanto. "Tiaj indikoj perfekte konfirmas la komencajn observojn faritajn de prof. Barczi: en lernejaj lingvoinstruaj cirkonstancoj, Esperanto estas la sola fremda lingvo por kiu edukaj celoj povas esti plenumitaj." (Szerdahelyi, 1970, citita en Lobin, p. 39)[20][21]. Konkludoj estis ke eblas ke la averaĝa lernatoj komprenu skriban kaj parolan Esperanton en 20 horoj pli bone ol ili povas kompreni la francan, germanan, italan aŭ hispanan post 100 horoj. Krome, 5 horoj da studado por lerni la germanan donas preskaŭ neniujn rezultojn kaj 5 horoj da studado de Esperanto sufiĉas por doni ĝeneralan ideon pri la gramatiko de la tuta lingvo. Ĝenerale, en tempolimo de 10 ĝis 100 horoj da studado, la rezultoj akiritaj en la studo de konstruita lingvo estas preskaŭ 5 ĝis 15 fojojn pli bonaj ol tiuj akiritaj post la studo de etna lingvo, laŭ la malfacileco de la lasta (Eaton, p. 6-7).  Por denaskaj anglalingvaj studentoj, la rezultoj de studado de la latina, germana aŭ franca lingvoj estas pli bonaj se la studado de tiuj lingvoj antaŭas tiun de planlingvo, kiel prepara enkonduko (Eaton, p. 27-30).
  • 1970-1974 - Eksperimento efektivigita de prof. István Szerdahelyi en Budapeŝto, Hungario. Klaso de infanoj lernis unue Esperanton kaj poste, dispartiĝinte, lernis la rusan, la anglan, germanan aŭ francan. Liaj konstatoj estis, ke la rusan oni lernis je 25% pli sukcese ol se oni ne estis antaŭe lerninta Esperanton; la germanan je 30%, la anglan je 40% kaj la francan je 50%. Dokumentitaj studoj:
    • Marta KOVÁCS, Internacia didaktika eksperimento kvinlanda;
    • Johano INGUSZ, Instruspertoj en esperantfakaj klasoj (en Hungario).
    • Günter LOBIN, Internacia Lingvo als Bildungskybernetisches Sprachmodell, p. 59.
  • 19711974: 22 klasoj de Italio, Jugoslavio, Hungario kaj Bulgario[8].
  • 19721973 Scuola Elementare Dante, Forlì, Italio (Ministerio de Edukado)[8]
  • 19751977: Internacia pedagogia eksperimento (Belgio - Francio - Grekio - Germanio): 302 gelernantoj sekvis en siaj lokaj lernejoj kurson de Esperanto: 16 en Belgio, 45 en Francio, 90 en Grekio, 77 en (okcidenta) Germanio, kaj 74 en Nederlando. Dum fina semajno (1977) ili kuniĝis en Saint- Gérard (Mettet, Belgio) por kune sekvi kurson de Esperanto mem, sed ankaŭ kursojn en matematiko, geografio ("Eŭropo kaj Ni"), desegnado, kaj kune muziki kaj sporti en Esperanto. Tiu internacia eksperimento celis - montri la pli grandan instruefikecon kaj ekonomion de Esperanto-instruado kompare kun aliaj fremdaj lingvoj; - studi la influon de Esperanto sur plibonigita studado de la gepatra lingvo; - fari esplorojn pri la ebleco plibonigi legadajn kaj literumajn kapablojn ĉe infanoj, precipe tiuj, kiuj prezentas problemojn tiurilate; - esplori kiomgrade la lingva kompreno de Esperanto helpas al la infanoj pli facile lerni aliajn fremdajn lingvojn; - kiel Esperanto kontribuas al eŭropa edukado kaj humanisma internaciismo. Laŭ la opinio de la ne-esperantista belga ĝenerala inspektoro: "Esperanto estas la ĝusta baza lingvo por tiuj, kiuj planas studi aliajn fremdajn lingvojn." Pozitiva progreso estis farita en la evoluo al kompleta internaciigo. Cetere Esperanto montris sin taŭga instrumento por komuna reciproka kompreno kaj bonega veturilo por aliaj instruaj temoj. Helmut Sonnabend verkis dokumentitan raporton: "Esperanto, lerneja eksperimento" (ref?).
  • 1975-1983: esploroj sub la gvido de prof.dr. H. Frank de la Instituto pri Kibernetika Pedagogio de la Universitato de Paderborn, Germanio; eksperimentoj laŭ la modelo de la Lingvo-Orientiga Instruado (LOI). Vidu pli malsupre: Lingvo-Orientiga Instruado (LOI) laŭ sciencaj esploroj en Paderborn, Germanio
  • 19831988: elementa lernejo 'Rocca" en San Salvatore (Cogorno, Italio)[22]: al gelernantoj inter 9 kaj 11-jaraĝaj (kiuj studis Esperanton), kaj gelernantoj inter 11 kaj14-jaraĝaj (kiuj studis la francan). Ĝi celis: - rapide provizi utilan instrumenton de lingva komunikado por tuja uzo (korespondado, internaciaj renkontiĝoj; - disponi pri facile komparebla modelo por pli efika instruado de la gepatra lingvo; - prepari praktikan bazon por posta studado de fremdaj lingvoj; - riĉigi la lernejan programon per pli vasta uzo de aliaj temoj. Laŭ la fina analizo, la infanoj spontanee interparolis pri diversaj temoj, ilia prononco estis ĝusta, ili foje renkontis gramatikajn kaj vortfaradajn erarojn, sed sen ĝeni la reciprokan komprenon. Komparante la rezultojn de la samaj studentoj en Esperanto kaj en la franca donis indikojn pri la lernoprocentoj por la du lingvoj. Komparinte la francajn ekzercojn de tiuj infanoj, kiuj antaŭe studis Esperanton, kun tiuj, kiuj ne ricevis tian preparan preparadon, montris indikojn pri la enkonduka valoro de la Internacia Lingvo. Dokumentita raporto de Elisabetta FORMAGGIO, Lerneja eksperimento pri lernfacileco kaj transfero en la fremdlingvoinstruado.
  • 1993-1997: en la lernejo Gaetano Salvemini de Torino, Italio, oni eksperimentis pri Esperanto kiel "lingvo propedeŭtika al la studado de fremdaj lingvoj en la bazlernejo". Partoprenas tri klasoj. En la dua kaj tria jaroj la lernantoj lernis elementan Esperanton kaj uzis ĝin por internacie komuniki kun aliaj lernejoj. En la kvara kaj kvina jaroj unu klaso transiris al la studado de la angla kaj alia al tiu de la franca. Ekde la lernojaro 1994/95 tia ĉi eksperimentado estas rajtigita de la itala Ministerio pri Publika Instruado. La evaluado konfirmas la propedeŭtikan efikon de Esperanto-instruado al italaj infanoj por pli bona kaj pli rapida posta lernado de la franca kaj de la angla.
  • 19941997: Faculty of Education, Monash University, Victoria, Aŭstralio (Prof. Alan Bishop)[8]
  • 19942000: projekto EKPAROLU (Melbourne, Australio) al gelernantoj inter 9 kaj 11-jaraĝaj (kiuj studis Esperanton), kaj gelernantoj inter 11 kaj14-jaraĝaj (kiuj studis la francan). De la resumo pri la projekto: "In 1994 the Government of the State of Victoria proposed that every primary school (6–12 yrs) should begin to teach at least one LOTE (Language other than English) for at least 2.5 hours per week... It was clear from Esperanto experiments in Europe that Esperanto helped learners make a good, quick start in learning their second European language. However no research had been done on whether the early learning of Esperanto helped with the later learning of East-Asian Languages. The situation unfolding in Victoria seemed to offer an ideal opportunity to do some research on that idea." Ĝi celis esplori ĉu antaŭa studado de Esperanto helpus infanojn en la posta lernado de orientaziaj lingvoj (precipe la japanan). La konkludoj estis ke la Esperanto-lernantoj taksis la lernado de LOTE (Language other than English - lingvo alia ol la angla) kaj ankaŭ la lernadon de Esperanton kiel unu el siaj plej ŝatataj fakoj. La atingo-nivelo de la lernantoj en Esperanto, taksita de la instruistoj (de 1 ĝis 5), estis impresa, ĉar 96% estis taksitaj 3,4 aŭ 5. Pri la motiviĝo de la lernantoj por LOTE-lernado, denove taksita de la instruistoj denove taksis ĝin de 1 ĝis 5, 86% de la lernantoj de Esperanto estis taksitaj 4 aŭ 5 kompare kun 55% de la neesperantistoj. Pri la parolkapablo de LOTE, neniu esperanta lernanto estis taksita malpli ol 3 en ĉi tiu kapablo.
Lingvo-Orientiga Instruado (LOI) laŭ sciencaj esploroj en Paderborn, Germanio[redakti | redakti fonton]

La unua vera eksperimento laŭ la Paderborna modelo kun preciza mezurado kaj kalkulado laŭ formuloj de la kibernetika pedagogio estis entreprenita de prof. Helmar Frank en Paderbornaj elementaj lernejoj en 1975 kaj 1976, en kiu Esperanton lernis preskaŭ 300 lernantoj, parte unu jaron kaj parte du jarojn, kaj poste ili daŭrigis lerni la anglan lingvon. Tiu eksperimento montris, ke tiuj, kiuj lernis Esperanton ĉirkaŭe dum 100 lernohoroj en du jaroj, havis je 30% pli bonajn rezultojn ol la nelernintoj, dum tiuj, kiuj lernis nur unu jaron, havis jam je 20% pli bonan rezulton.

Preskaŭ paralele kun tiu eksperimento okazis de 1975-1977 eksperimento organizita de ILEI (Internacia Ligo de Esperanto-Instruistoj) kaj gvidata de H. Sonnabend en Belgio, Francio, Germanio, Greklando kaj Nederlando. Ĝi ne estis tre unuece kaj sammetode farita. E. Geisler faris en 1979 finan esploron pri la angla scio de germana grupo kaj atingis la serĉatajn rezultojn. La faktoro de kaŝita transfero K, nur post 36 horoj da angla instruado, estis 1.16279, do je 14 % pli bona ĉe infanoj, kiuj antaŭe lernis Esperanton ol en grupoj, kiuj ne lernis Esperanton. La postaj mezuradoj montris daŭran pligrandigadon de la diferenco inter la LOI-lernantoj kaj la ne-LOI-lernantoj. Ŝi kalkulis, ke la LOI-lernantoj ŝparas 129 horojn da lernado, se la tuta lernotempo estas 960 horoj. (Vd. Eŭropa dokumentaro, n-ro 25/1980, paĝo 4). Oni analizis la rezultojn de tiuj infanoj ankaŭ per la notoj en aliaj studobjektoj kaj konstatis pli bonajn rezultojn ankaŭ en jenaj lernobjektoj: gepatra lingvo (la germana), matematiko kaj geografio[23].

En la jaroj 1983-1985 instruistino Elizabeta Formaggio el Italio havis dujaran kurson de Esperanto kun 25 lernantoj en tria kaj kvara klaso de la baza itala lernejo Scuola Elementare "Rocca" en San Salvatore de Cogorno kaj faris ampleksan ekzamenon en majo 1985. En marto 1988 ŝi faris samtipan ekzamenon pri la franca kun la sama grupo kaj egale granda alia grupo, kiu ne estis antaŭe lerninta Esperanton. Ŝia rezulto meze montris kaŝitan transferon k = 1,3 - do pli-malpli ekvivalentan al la aliaj esploroj[24].

Zlatko Tišljar magistriĝis je tiu temo ĉe la Akademio Internacia de Sciencoj San Marino (AIS) en 1995 per eksperimento organizita inter 1993 kaj 1995 en Slovenio, Aŭstrio kaj Kroatio. En kvin elementaj lernejoj unue lernis Esperanton 40 lernantoj dum 70 horoj; kaj poste en kvar lernejoj ili lernis la anglan kaj en unu la germanan kiel fremdlingvon. Tišljar tri fojojn testis tiujn infanojn kaj paralelan samgrandan 40-personan grupon kiu ne estis lerninta E-on kaj liaj mezaj rezultoj pri la kaŝita transfero estas tre similaj al la antaŭaj (K03 = 1.3415, P03 = 25.5% kaj K13 = 1.398, P13 = 28.5%). Eblas konkludi, ke efektive tiuj, kiuj estas lernintaj 70 horojn la internacian lingvon, plirapidiĝas poste en la lernado de la angla, respektive al la germana, je proksimume 25-30%, kio signifas, ke post du jaroj da lernado de la fremda lingvo ili ĝin scias je 50-60 % pli bone ol tiuj, kiuj antaŭe ne estas lernintaj Esperanton. Ĉar la fremdan lingvon oni lernas tri horojn semajne, do 120 horojn jare aŭ 240 horojn dum du jaroj, la ŝparo estas pli ol 120 horoj. Sekve la investitaj 70 horoj de la Internacia Lingvo kompensiĝas jam post malpli ol du jaroj de fremdlingva lernado.

De septembro 1994 ĝis julio 1995 instruistino Ines Frank en Germanio la samon faris en elementa lernejo en Oberndorf am Neckar kun komence 38 kaj fine 20 lernantoj de kvara klaso. La rezultoj ne estis publikigitaj.

Aldone al tio necesas mencii studon de prof. Yukio Fukuda el Japanio "Zur rationalisierten Fremdsprach-Lehrplanung unter Berücksichtigung der (z.B. deutschen oder japanischen) Muttersprache", Grundlagenstudien aus der Kybernetik und Geisteswissenschaft 21, 1980 (paĝo 1-16), kiu argumentas, ke la LOI por lerni la anglan pli utilas al infanoj, kies gepatra lingvo pli diferencas de la angla.

La mezurmetodojn por LOI evoluigis la Instituto pri Kibernetika Pedagogio de la Universitato de Paderborn (Germanio) sub la gvido de prof. Helmar Frank[25]. Pri la teorio kaj metodologio legu: Lingvo-Orientiga Instruado (LOI) Cele Al Rapidigo De La Lernado De Fremdlingvoj.

Studoj pri pli rapida lernado de Esperanto[redakti | redakti fonton]

Iuj studoj havis ambaŭ celojn - esplori la propedeŭtikan efikon kaj la pli rapidan lernadon de Esperanto. Kelkaj el la ĉi supraj ekzemploj estas:

  • Egerton Park School, Denton (Manchester, Britio); 1948–1965, Norman Williams.
  • Unu el la konkludoj: "Infanoj povas lerni tiom multe da Esperanto en ĉirkaŭ 6 monatoj ol dum 3-4 jaroj por la francan"
  • Mezlernejo en Somero (Finnlando, 1958–1963)
  • Eksperimento en itala elementa lernejo (1983–1988, Elisabetta Formaggio)

Bibliografio[redakti | redakti fonton]

  • (angla) Karen Roehr-Brackin, Angela Tellier, Esperanto as a starter language for child second-language learners in the primary school, 76 paĝoj, ISBN 9780902756359 (resumoj de la malkovroj faritaj kadre de la projekto "Springboard to Languages").
  • (angla) Esperanto as a Foundation Course for Foreign Language Teaching (PDF), Academie.edu, 2020, en: Rao, A. Giridhar (2009). “Esperanto as a Foundation Course for Foreign Language teaching". in Giridhar Rao, (eld.). Foreign Language Teaching in India: Challenges and Strategies, Hyderabad, India: Allied Publishers, ISBN 978-81-8424-672-8, paĝoj 108-123
  • (germana) Cyrill Brosch & Sabine Fiedler, Der spezifische Beitrag des Esperanto zum propädeutischen Effekt beim Fremdsprachenlernen (mit Schwerpunkt auf der Erwachsenenphase!, Jahrbuch der Gesellschaft für Interlinguistik, 2017, paĝo 11, Academie.edu, PDF (elŝuteblHelmar Frank. 1987. Propedeŭtika valoro de la Internacia Lingvo: Kibernetika teorio kaj empiriaj rezultoj de la Lingvo-Orientiga Instruado de la Internacia Lingvo kiel bazo de pli posta lernado de etnaj lingvoj. In Serta Gratvlatoria in Honorem Juan Régulo, II (Esperantismo) (La Laguna: Universidad de La Laguna), pp. 213-222
  • Helmar Frank: Kibernetike-pedagogia teorio de la Lingvo-Orientiga Instruado, Kybernetische Pädagogik/Klerigkibernetiko, Band 6, paĝoj 311-331, Paderborn 1993
  • Helmar Frank: Propedeŭtika valoro de la Internacia Lingvo, Kybernetische Pädagogik / Klerigkibernetiko, Band 6, paĝoj 424-442, Paderborn 1993
  • H.Frank kaj E. Formaggio: La profito el propedeŭtika (speciale lingvo-orientiga) instruado depende de ago kaj transfero, Grkg/Humankybernetik, Band 33, Kajero 4 (1992), p. 164-174
  • Yukio Fukuda: Zur rationalisierten Fremdsprach-Lehrplanung unter Berücksichtigung der (z.B. deutschen oder japanischen) Muttersprache. Grundlagenstudien aus Kybernetik und Geisteswissenschaft 21, p. 1-16, 1980
  • Istvan Szerdahely: La didaktika loko de la Internacia Lingvo en la sistemo de lernejaj studobjektoj, En Internacia Pedagogia revuo, kajero 0/1979
  • Helmut Sonnabend: Esperanto: lerneja eksperimento. Raporto, analizo, konkludo, Edistudio, Pisa 1979
  • Evelyn Geisler: La unuaj mezuradoj pri la lernplifaciligo inter la Internacia kaj la Angla lingvoj, Eŭropa Dokumentaro 21/1979, p. 9-10
  • Evelyn Geisler: Mezurado de la lernplifaciligo de la angla pro ILo, Eŭropa Dokumentaro, Nro 25/1980, paĝo 4
  • Elisabetta Formaggio: Lerneja eksperimento pri lernfacileco kaj transfero en la fremdlingvoinstruado, Grkg/Humankybernetik, Band 30, Kajero4(1989), p.141-151.
  • Zlatko Tiŝljar: Lingvo-orientiga instruado (LOI) cele al rapidigo de la lernado de fremdlingvoj, en : "Esperanto vivos malgraŭ la esperantistoj", Inter-kulturo, Maribor, 1996

Vidu ankaŭ[redakti | redakti fonton]

Esperanto kiel propedeŭtiko de lingvoj de Antoni Grabowski en Vikifontaro

Metodo Tomatis kiel akcelilo de lingvolernado

Metodo Paderborn

Esperanto

Esperanto-gramatiko

Eksteraj ligiloj[redakti | redakti fonton]

(angla) Eŭropa Komisiono: Multilingualism Accelerator - A method to boost foreign language learning and raise language awareness

(itala) Esperanta traduko de studo pri la lingvo internacia (nomita Esperanto) publikigita en Bollettino Ufficiale del Ministero della Pubblica Istruzione, (Oficiala Bulteno de la itala Ministerio pri Publika Instruado), n-ro 21-22, 25 majo - 1 junio 1995, pp 7-43.

(angla) Esperanto and Education: Toward a Research Agenda

(angla) Esperanto: a joke, or a serious option? (Esperanto, blago aŭ serioza opcio?), John C. Wells, University College London.

(germana) Cyril Brosch, Der spezifische Beitrag des Esperanto zum propädeutischen Effekt beim Fremdsprachenlernen (mit Schwerpunkt auf der Erwachsenenphase, Jahrbuch GIL 2017, Academie.edu

(germana) Günter Lobin: Ein Sprachmodell für den Fremdsprachenunterricht. Der propädeutische Wert einer Plansprache in der Fremdsprachenpädagogik (kun detala scienca analizo de sep - laŭ la aŭtoro tre malbone dokumentitaj - lernejaj eksperimentoj inter 1924 kaj 1988; komplete legebla en la reto)

(Esperanto) Edward Symoens: Al nova internacia lingvopolitiko: La propedeŭtika valoro de Esperanto, Esperanto-dokumentoj 28-29 (1992), Universala Esperanto-Asocio.

Lingvo-Orientiga Instruado (LOI) Cele al rapidigo de la lernado de fremdlingvoj

Eksteraj ligiloj[redakti | redakti fonton]

Akcelilo por multlingveco (MLA): http://www.lernu.net/eo/instruado Se vi deziras traduki la materialojn en la retejo al via lingvo, vi povas fari tion registriĝante kiel tradukanto de la tradukejo de lernu! - https://lernu.traduko.net

Referencoj[redakti | redakti fonton]

  1. Kio estas UEA?. Universala Esperanto-Asocio. “UEA . . . havas membrojn en 120 landoj”.
  2. Harald Haarmann (2011). Eta leksikono pri lingvoj. Arkivita el la originalo je 2016-03-04. “Esperanto . . . estas lernata ankaŭ de pluraj miloj da homoj en la mondo kiel gepatra lingvo”.
  3. Lindstedt, Jouko. Oftaj demandoj pri denaskaj Esperant‑lingvanoj. Arkivita el la originalo je 2016-03-03.
  4. Komparu kun la japana : "Post duonhoro mi povis paroli pli da Esperanto ol japana, kiun mi studis en la gimnazio dum kvar jaroj" - Richard Delamore. En : 'Kiel la esperantistoj povas denove avangardi?', Kontakto 277 (2017:1), p. 20, TEJO.
  5. (en) Rubagumya, C.M., 1994: Language in Education in Africa. Clevedon: Multilingual Matters.
  6. (en) Tickoo, M.L., 1996: ‘English in Asian bilingual education: >From hatred to harmony’, in Journal of Multilingual and Multicultural Development, 17, 225–240.
  7. (en) Dutcher, N., 1998: ‘Eritrea: Developing a programme of multilingual education’, in J. Cenoz & F. Genesee (eds), Beyond Bilingualism: Multilingualism and Multilingual Education. Clevedon: Multilingual Matters, 259–265.
  8. 8,0 8,1 8,2 8,3 8,4 (en) Prof. Renato Corsetti, Universitato de Romo, ‘La Sapienza’, novembro 2005: Field studies, in: The Rationale of the Springboard Project, arkivita de la originalo pere de Waybak Maŝino, Internet Archive, la 22-an de februaro 2021.
  9. (en) Welcome to Springboard to languages, Internet Achive, arkivita de la originalo pere de Wayback Machine, la 14-an de februaro 2021.
  10. 10,0 10,1 (en) Springboard and the National Languages Strategy, arkivita de la originalo pere de Wayback Machine, Internet Achive, la 26-an de februaro 2021.
  11. (en) Angela Tellier, Esperanto as a starter langage
  12. Akcelilo por multlingveco (PDF), Eŭropa Bulteno, februaro, n-ro 200 (2020), paĝoj 2-4
  13. (eo) Akcelilo por multlingveco, Eŭropa Bulteno, n-ro 200, februaro 2020, paĝoj 2-4.
  14. Mireille Grosjean, Problemo kun la Multlingva Akcelilo, en Internacia Pedagogia Revuo (IPR), n-ro 4, 2020.
  15. 15,0 15,1 (nl) Marc van Oostendorp, Een sterke taalbasis draagt bij aan de taal- en denkontwikkeling (Forta lingvofundamento kontribuas al lingva kaj pensa disvolviĝo), Neerlandistiek, la 18-an de oktobro 2018.
  16. (nl) Peter-Arno Coppen, Wat zijn de grote inzichten uit de neerlandistiek?, Neerlandistiek, la 26-an de marto 2019.
  17. (en) Reports: Dr. Alexandra Fischer, Languages by way of Esperanto. "Eksperimento farita en Bishop Auckland (Britio) en la jaroj 1918–1921" en: Internacia Pedagogia Revuo, 1931.
  18. (en) Raporto de Edward Thorndike, Language Learning. Bureau of Publications of Teachers College, 1933. [1]. Helen S. Eaton, "The Educational Value of an Artificial Language." The Modern Language Journal, #12, paĝoj 87–94 (1927). Arkivita kopio de la orginalo, la 3-an de julio 2009.
  19. (en) Halloran, J.H., 1952: ‘A Four-Year Experiment in Esperanto as an Introduction to French’, in British Journal of Educational Psychology, 22 (3), 200–204.
  20. István SZERDAHELYI: "La didaktika loko de la internacia lingvo en la sistemo de lernejaj studobjektoj"
  21. (de) Günter LOBIN, Die Internacia Lingvo als Bildungskybernetisches Sprachmodell, p. 59.
  22. (en) Study International Language (known as Esperanto) Commission, Interministerial Decree April 29/October 5 1993, Italia ministerio pri edukado, la 22-an de decembro 1993, arkivita la 25-an de februaro 2021
  23. (de) Frank: Kybernetische Pädagogik, Band 6, p. 424-436).
  24. (de) E. Formaggio en revuo Humankybernetik, Band 30, Kajero 4 (1989), p. 141-151.
  25. (it) Alessio Giordano, Il metodo Paderborn per l’apprendimento linguistico (La paderborna metodo de lingva lernado), Treccani, la 25-an dejunio 2019