Rosmersholm
| Rosmersholm | |||||
|---|---|---|---|---|---|
 | |||||
| drama verkaĵo | |||||
| Aŭtoroj | |||||
| Aŭtoro | Henrik Ibsen | ||||
| Lingvoj | |||||
| Lingvo | dana lingvo | ||||
| Eldonado | |||||
| Eldondato | 1886 | ||||
| Ĝenro | Well-made play | ||||
| |||||
Rosmersholm estas dramo en kvar aktoj de Henrik Ibsen. Ĝi estis eldonita de la dana eldonejo Gyldendal en 1886 kaj premieris ĉe la Nacia Scenejo en Bergen la 17-an de januaro 1887.[1] Rosmersholm estas priskribita kiel unu el la plej malhelaj, plej belaj, plej kompleksaj, subtilaj kaj ambiguaj teatraĵoj de Ibsen, kaj multaj kritikistoj konsideras la teatraĵon la majstraĵo de Ibsen, kune kun La sovaĝa anaso.[2] Ĝi havas intrigon, kiu okazas sur pluraj niveloj, kaj esploras la streĉitecon inter malnovo kaj nova, inter liberiĝo kaj submetiĝo. Ĝi estas psikologia dramo de sorto, kiu finiĝas per ruinado.
Intrigo
[redakti | redakti fonton]La ĉefrolulo, Johannes Rosmer, iama pastro, posedanto de la bieno Rosmersholm kaj la lasta posteulo de malnov-establita familio, kiu produktis pastraron, militistaron kaj ŝtatoficistojn, perdis sian edzinon Beate, kiu, pro funebro pri sia seninfaneco, freneziĝis kaj dronigis sin en la rivero.
La antaŭa tutoro de Rosmer, Ulrik Brendel, idealisto kaj filozofo, signife influis lian pensadon. Kiam juna virino, Rebekka West, akiras kontakton kun Rosmer ĉe Rosmersholm pere de la frato de Beate, lernejestro Kroll, li enamiĝas al ŝi. Povante konversacii kun ŝi pri iliaj vivkonceptoj kaj mondkonceptoj, li fine sentas sin sufiĉe forta kaj kuraĝigita por aktive implikiĝi en la maldekstra flanko de politiko. Tamen, tio kondukas al malferma konflikto inter li kaj la konservativa lernejestro Kroll, lia delonga amiko kaj konfidulo. Kroll tamen provas savi lin el ĉi tiu "tendaro".
Dum la teatraĵo progresas, Johannes Rosmer malkovras ne nur ke Rebekka manipulas lin, sed ke ŝi ankaŭ pelis lian edzinon, Beate, al memmortigo asertante ke ŝi, Rebekka, atendis infanon de Rosmer. Tio vekas sentojn de kulpo en Rosmer, kiu enamiĝis al Rebekka. Rebekka malkovras ke ŝia supozebla adopta patro, Doktoro West, estis fakte ŝia ekstergeedza biologia patro.
Fine, Rebekka agnoskas sian partan respondecon pri la sinmortigo de Beate, ĉar ŝi mem volis fariĝi la mastrino de Rosmersholm. Tamen, ŝi malakceptas la edziĝan proponon de Rosmer, kaj ili ambaŭ dronas en la rapida mueleja rivereto — same kiel Beate Rosmer faris antaŭ ŝi.
Roluloj
[redakti | redakti fonton]- Johannes Rosmer, posedanto de Rosmersholm, iama parokestro
- Rebekka West, en la domo de Rosmer
- Rektoro Kroll, la bofrato de Rosmer
- Ulrik Brendel
- Peder Mortensgård
- Sinjorino Helseth, mastrumistino ĉe Rosmersholm
En Esperanto aperis
[redakti | redakti fonton]- Rosmersholm: dramo en kvar aktoj / Henrik Ibsen. Trad. Odd Tangerud. - Lier: JEC Scandinavia
Referencoj
[redakti | redakti fonton]- ↑ ‘Rosmersholm’ review – Ibsen’s lesser-known play gets an intense modern adaptation. Alirita 30 March 2024 .
- ↑ McFarlane, James (1999). "Introduction". In: Ibsen, Henrik, An Enemy of the People; The Wild Duck; Rosmersholm. Oxford World Classics. Oxford, England: Oxford University Press. p. ix. (ISBN 0192839438), (ISBN 9780192839435).