Skandio

; ; Sc ; ↓; Y	Ca ← skandio → Ti
45	Sc
	21
	↓Perioda tabelo de elementoj↓
ĥemia elemento • lithophile
transirmetalo • rara tero
Ĝeneralaj informoj
Nomo (latine), simbolo, numero	skandio (scandium), Sc, 21
CAS-numero	7440-20-2
Loko en perioda tabelo	3-a grupo, 4-a periodo, bloko d
Karakteriza grupo	Transiraj metaloj
abundeco en terkrusto	0,0022 %
Nombro de naturaj izotopoj	1
Aspekto	argenta-blanka solido
Atomaj ecoj
Relativa atompezo	44.955908 amu
Atomradiuso	160 pm
Kovalenta radiuso	170 pm
Radiuso de van der Waals	211 pm
Elektrona konfiguracio	Ar 3d1 4s2
Elektronoj en ĉiu energia ŝelo	2; 8; 9; 2
Oksidiĝa nombro	+3
Fizikaj ecoj
Materia stato	solida
Kristala strukturo	heksagona
Denseco	2,985 g/cm3
Malmoleco	2,5 (Mohs-skalo)
Magneta konduto	paramagneta
Degelpunkto	1541 °C (1814,15 K)
Bolpunkto	2836 °C (3109,15 K)
Molvolumeno	15,00 · 10−6 m3/mol
Specifa varmokapacito	567 J/(kg · K)
Elektra konduktivo	1,8 · 106 S/m
Elektra rezistivo	561 · 10−9 Ω · m
Termika konduktivo	15,8 W/(m · K)
Diversaj
Elektronegativeco	1.36 (Pauling-skalo)
Joniga energio	633,1 kJ/mol
Izotopoj
Se ne estas indikite alie, estas uzitaj unuoj de SI kaj SVP.

Skandio estas kemia elemento de la perioda tabelo kun la simbolo Sc kaj atomnumero 21. Ĝi estas mola, arĝent-blank-kolora transirmetalo.

Oni povas trovi skandion en maloftaj mineraloj de Skandinavio. Iufoje ĝi estas klasigata kun itrio kaj la lantanoidoj kiel malofta teraĵo.

Historio

Dmitri Mendeleev antaŭdiris ekziston de elemento kio estis nomita "eka-boro" en 1869. Ĝi havas atommason inter 40 kaj 48. Lars Frederik Nilson detektis ĉi tiun elementon en la mineraloj eŭksenito kaj gadolinito. Li nomis tiun elementon "skandio"n. Origino estas latina vorto, Scandia. (Signifo estas Skandinavio.)

Kemiaj propraĵoj

Skandio estas mola metalo kun arĝenteca aspekto. Post oksidado per aero, ĝi fariĝos helflava aŭ rozkolora. Skandio estas sentema al veteraĝado kaj dissolviĝas malrapide en la plej multaj diluitaj acidoj. Ĝi ne reagas kun 1:1 miksaĵo de nitrata acido (HNO 3 ) kaj 48.0% hidrofluoracida (HF) solvaĵo, kiu povas ŝuldiĝi al la formado de netralasebla pasivada tavolo. Skandiorrompaĵoj brulas en aero kun brilflava flamo, produktante skandiooksidon.^[1]

Aplikaĵo

La ĉefa apliko de skandio (laŭ pezo) estas en alojoj de aluminio-skandio, kiuj estas uzataj por fari malgrandajn aerospacajn komponantojn.^[2]

Dentistoj uzas la laseron de Erbium-dopita kromio-ittrio-skandio-galio-grenato (Er,Cr:YSGG) por kavpreparo kaj endodontika traktado.^[3]

Skandio estis proponita por uzo en solidoksidaj fuelpiloj (SOFCoj) kiel dopanto en la elektrolitmaterialo, tipe zirkoniooksido (ZrO₂).^[4]

Kunmetaĵo

Skandiooksido (Sc2O3)^[5]

Skandio (III) Bromido (ScBr3)^[6]

Skandiofluorido (ScF3)

Skandionitruro (ScN)

Bildaro

Vidu ankaŭ

Skandio en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Kategorio Skandio en la Vikimedia Komunejo (Multrimedaj datumoj)
Skandio en ReVo

Referencoj

↑ Skandio." Los Alamos National Laboratory. Elŝutite 2025-04-18.
↑ Ahmad, Zaki (2003). " La trajtoj kaj apliko de skandi-plifortikigita aluminio " . JOM. 55 (2): 35. Bibkodo:2003JOM....55b..35A. doi:10.1007/s11837-003-0224-6. S2CID 8956425
↑ Schwarz, James A.; Contescu, Cristian I.; Putyera, Karol (2004). Dekker Enciklopedio de Nanoscienco kaj Nanoteknologio. Vol. 3. CRC Gazetaro. p. 2274. ISBN 978-0-8247-5049-7.
↑ Shvyd’ko, Jurij; Röhlsberger, Ralf; Koĉarovskaja, Olga; et al. (2023). " Resonanca Rentgenfota ekscito de la atomhorloĝizomero 45Sc " . Naturo. 622 (7983): 471–475. Bibkodo:2023Natur.622..471S. doi:10.1038/s41586-023-06491-w. ISSN 0028-0836. PMC 10584683. PMID 37758953
↑ Scandium Oxide, CAS: 12060-08-1
↑ Scandium Fluoride, CAS: 13709-47-2, Stanford Advanced Materials

Ĉi tiu artikolo ankoraŭ estas ĝermo pri kemio.

Helpu al Vikipedio plilongigi ĝin. Se jam ekzistas alilingva samtema artikolo pli disvolvita, traduku kaj aldonu el ĝi (menciante la fonton).

[1] Skandio." Los Alamos National Laboratory. Elŝutite 2025-04-18.

[2] Ahmad, Zaki (2003). " La trajtoj kaj apliko de skandi-plifortikigita aluminio " . JOM. 55 (2): 35. Bibkodo:2003JOM....55b..35A. doi:10.1007/s11837-003-0224-6. S2CID 8956425

[3] Schwarz, James A.; Contescu, Cristian I.; Putyera, Karol (2004). Dekker Enciklopedio de Nanoscienco kaj Nanoteknologio. Vol. 3. CRC Gazetaro. p. 2274. ISBN 978-0-8247-5049-7.

[4] Shvyd’ko, Jurij; Röhlsberger, Ralf; Koĉarovskaja, Olga; et al. (2023). " Resonanca Rentgenfota ekscito de la atomhorloĝizomero 45Sc " . Naturo. 622 (7983): 471–475. Bibkodo:2023Natur.622..471S. doi:10.1038/s41586-023-06491-w. ISSN 0028-0836. PMC 10584683. PMID 37758953

[5] Scandium Oxide, CAS: 12060-08-1

[6] Scandium Fluoride, CAS: 13709-47-2, Stanford Advanced Materials

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]