Modalo (muziko): Malsamoj inter versioj

Salti al navigilo Salti al serĉilo
876 bitokojn aldonis ,  antaŭ 12 jaroj
sen resumo de redaktoj
e (roboto aldono de: ca:Mode (música))
Neniu resumo de redakto
En [[gamo]] la aranĝo de kvin [[plentonojplentono]]j kaj du [[duontonojduontono]]j inter la sinsekvaj tonoj determinas '''modalon'''.
 
En la eŭropa muzik-tradicio oni konas la uzon de jenaj modaloj, kiuj fariĝis '''aŭtentaj modaloj''' en la mezepoka muziko:
El la antikvaj [[helenoj]] ni ricevis tiujn modalojn:
: Iona
: Dora
: Friga
: Lida
: Miksolida
: Eola
: Lokra
 
: Dora (D E F G A B C)
Ĉe malnova eklezia muziko kaj la folklora muziko la modaloj ludas gravan rolon. En la klasika eŭropea muziko ili formortis, kaj nur restis du modaloj: [[Maĵora]] kaj [[Minora]].
: Friga (E F G A B C D)
[[Dosiero:The eight musical modes.png|thumb|left|180px|<!-- La ok melodia (reĝimoj, reĝimas). '''f''' indikas "fina" (_Curtis_, 1998). -->]]
: Lida (F G A B C D E)
: Mezolida (G A B C D E F)
 
Ili konsistas el du kvar-notaj gametoj (mlat. ''tetrachordus'') jam konataj en la antikveco. Kiam la supra kvar notoj estas metataj antaŭe, ne perdante la originan tonalan centron (lat. ''finalis'', fino), oni obtenas la '''plagalajn modalojn''' (por kadencoj):
 
: Hipodora (A B C '''D''' E F G)
: Hipofriga (B C D '''E''' F G A)
: Hipolida (C D E '''F''' G A B)
: Hipomezolida (D E F '''G''' A B C)
 
En la jaro [[1547]], la [[Svislando|svisa]] erudiciulo [[Glareano]] aldonis kvar ceteraj modaloj:
 
: Eola (A B C D E F G)
: Iona (C D E F G A B)
: Hipoeola (E F G '''A''' B C D)
: Hipoiona (G A B '''C''' D E F)
 
ĈeEl la du aŭtentaj modaloj evoluis la modernaj [[minora gamo|minora]] kaj la [[maĵora gamo]]. En malnova eklezia muziko kaj lakelka folklora muziko, kiel p.e. la hispana, kaj en moderna [[ĵazo]], la modaloj ludas gravan rolon. En la klasika eŭropea muziko ili formortis, kaj nur restis du modaloj: [[Maĵora]] kaj [[Minora]].
[[Dosiero:The eight musical modes.png|thumb|left|180px500px|<!-- La ok melodia (reĝimoj, reĝimas). '''f''' indikas "fina" (_Curtis_, 1998). -->]]
 
== Vidu ankaŭ ==
Sennoma uzanto

Navigada menuo