Ŝanĝoj

Salti al navigilo Salti al serĉilo
8 bitokojn forigis ,  antaŭ 4 jaroj
e
Roboto: anstataŭigo de "Ŝablono:El" per "Ŝablono:EL" (laŭ VP:AA); kosmetikaj ŝanĝoj
Ĝi karakteriziĝis pro la brutaleco de la masakroj kaj la uzado de perfortaj marŝadoj je ekstremaj kondiĉoj kiuj celis malfortigi kaj konsekvence mortigi la armenojn. Aliaj etnoj krom la [[armenoj]] suferis la saman sorton dum tiu ĉi periodo, inter ili troviĝis la [[asirianoj]] kaj la [[grekoj]] de [[Pontuso]]. Kelkaj aŭtoroj konsideras ke tiuj agoj apartenis al la sama politiko pri neniigado de la armena popolo.
 
La tradicia dato pri ĝia ekiĝo estas memorata la [[24-an de aprilo]] [[1915]], la sama tago kiel la otomanaj aŭtoritatoj arestis ĉ. 250 armenajn intelektulojn kiuj estis gvidantoj de la armena komunumo de [[Istanbulo]]. Poste la otomanaj militistoj forpelis la armenojn el iliaj hejmoj kaj devigis ilin marŝi centojn da kilometroj — laŭlonge de la dezerto de tio kio hodiaŭ estas Sirio — senigataj de nutraĵoj kaj akvo. La masakroj ne respektis la aĝon aŭ sekson de la viktimoj, kaj la perfortoj kaj aliaj seksaj aferoj estis oftaj.
Kvankam la Respubliko Turkio, heredanto de la Otomana Imperio, ne neas ke la civilaj masakroj kontraŭ la armenoj vere ekzistis,<ref>[http://news.bbc.co.uk/2/hi/europe/6045182.stm "Q&A Armenian 'genocide"], BBC News, 12 de octubre de 2006.</ref> ĝi ne agnoskas ke ĝi estis [[genocido]], ĝi oficiale konsideras ke tiuj masakroj ne estis la rezulto de amas-ekstermiga plano fare de la Otomana Imperio, sed ke ili okazis pro la interetnaj bataloj, la malsanoj kaj la malsatego dum la konfuza periodo de la [[Unua Mondmilito]].<ref>''Àngela Aguiló'': "[http://internacional.tripodos.com/planisferi/article.asp?id=590&idpais=44&idsubz=28&idzona=17 Ereván y Bakú acercan posiciones sobre el conflicto de Alto Karabaj]!, Periodismo Internacional, [[2005]].</ref> Malgraŭ tiu tezo, preskaŭ ĉiuj esploristoj — inkluzive de kelkaj turkoj — opinias ke la okazintaĵoj kongruas kun la nuna difinado de la vorto [[genocido]].<ref>''Says Horowitz: "It is '''widely accepted by historians''' that hundreds of thousands of Armenians were massacred, arbitrarily removed from their historic homeland, and that all traces of their presence were eliminated. '''We have eyewitness accounts, diplomatic accounts, that huge numbers of people were liquidated, wiped out. De facto, you had a genocide'''. The bottom line is the Armenians got what they got because they were not a loyal minority'' ([http://www.isi.org/bios/bio.aspx?id=a00bc23b-9652-4593-b022-6ace6719fceb&source=Spotlight&select=none Irving Horowitz], profesor de Rutgers University, citado en [http://www.jdlasica.com/articles/armenia5.html ''What the historians say'']</ref><ref>''We represent '''the major body of scholars who study genocide in North America and Europe'''. We are concerned that in calling for an impartial study of the Armenian Genocide you may not be fully aware of the extent of the scholarly and intellectual record on the Armenian Genocide and how this event conforms to the definition of the United Nations Genocide Convention. '''We want to underscore that it is not just Armenians who are affirming the Armenian Genocide but it is the overwhelming opinion of scholars who study genocide: hundreds of independent scholars, who have no affiliations with governments, and whose work spans many countries and nationalities and the course of decades.'''''[http://web.archive.org/web/20060416082159/http://www.genocidewatch.org/TurkishPMIAGSOpenLetterreArmenia6-13-05.htm ''A Letter from The International Association of Genocide Scholars'']</ref><ref>[http://www.genocide1915.info/research/view.asp?ID=32 "The Washington Post Confirms Facts of Armenian Genocide"], en Genocide1915 (30 de mayo de 2004).</ref>
 
[[Dosiero:Armeniangenocidemap.gif|eta|200px|Vojoj de la armena deportado.]]
[[Dosiero:John Bull Hated to Drop His Bundle.jpg|eta|200px|Tiuepoka vinjeto kiu aludas al la komercaj interesoj de [[Anglio]] en la agoj de la [[Otomana Imperio]] rilate al la armenoj.]]
[[Dosiero:NY Times Armenian genocide.jpg|eta|200px|Artikolo publikigita en [[New York Times]] la [[15-an de decembro]] [[1915]] pri la genocido.]]
La [[Otomana Imperio]] eniris en la [[Unua Mondmilito]] la [[29-an de oktobro]] [[1914]]. Fine de tiu jaro, la registaro aprobis la devigan militservon, laŭ kiu ĉiuj adoltaj viroj malpli ol 45 jaraĝaj kaj taŭgaj je armiluzado devis enlistiĝi en la armeo aŭ pagi specialan imposton por esti ekskludataj de la militservado. Pro tiu ĉi leĝo, la plimulto de tiuaĝaj viroj estis forigitaj de iliaj hejmoj kaj la virinoj, infanoj kaj maljunuloj restis solaj.
 
[[Enver Paŝao]] reagis antaŭ la malvenko en la [[batalo de Sarikamiŝ]] kulpigante la armenojn. Pro tio li ordonis ke ĉiuj armenaj rekrutoj de la [[otomana armeo]] estu senarmigitaj, malmobilizitaj kaj destinataj al laborkoncentrejoj. Ilia plimulto estis ekzekutitaj aŭ konvertitaj en vojriparistoj.
 
La [[24-an de aprilo]] [[1915]], kvar tagojn post la ekiĝo de la ribelo en Van, la registaro de la [[Junaj Turkoj]] konsideris ke ĝi alfrontis naciisman popularan ribelon ene de la imperiaj landlimoj sekvante la ekzemplon de la jam sendependaj [[Grekio]], [[Serbio]] kaj [[Bulgario]], kaj decidis deporti la plej gravajn sektorojn de la armena popolon al la sudoriento de Anatolio. Laŭ armenaj fontoj, tiu sama tago estis ordonita la arestado al 250 armenaj intelektuloj, el kiuj la plimulto estis tuj ekzekutita.<ref>[http://www.armenian-genocide.org/1915-2.html Chronology of the Armenian Genocide].</ref> Al ĉi tiu okazintaĵo aldoniĝis iom poste — ekde la [[11-a de junio]] [[1915]] — ordonoj por la deportado de centoj da miloj — eble pli ol unu miliono<ref>[http://www.historyplace.com/worldhistory/genocide/armenians.htm ''The History Place-Genocide in the 20th Century'']</ref> — da armenoj el ĉiuj regionoj de Anatolio (escepte de la okcidenta marbordo) al [[Mezopotamio]] kaj al la [[Sirio]]. Multaj iris al la siria urbo [[Dair az-Zaŭr]] kaj al ĝia ĉirkaŭa dezerto. La turka registaro ne garantiis rimedojn por protekti la armenojn dum la deportado nek en la alvenloko.
Post la rekrutado de la plimulto de la viroj kaj la arestado al kelkaj intelektuloj, estiĝis ĝeneralaj masakroj laŭlonge de la Imperio. En Van, la reganto [[Cevdet Bey]] ordonis al neregulaj trupoj okazigi krimojn por devigi la armenojn ribeliĝi kaj tiamaniere justigi la sieĝon de la urbo far la otomana armeo.<ref>''[[Orhan Pamuk]]'', "Cevdet Bey ve Oğulları" (''Cevdet Bey y sus Hijos'').</ref> Laŭ la venezuela militsoldulo [[Rafael de Nogales Méndez|Nogales]], kiu servis al la turka armeo, Cevdet Bey murdigis ĉiujn armenajn virojn de la urbo<ref>Nogales Méndez, Rafael de: '''Memorias'''. Traducción y prólogo de Ana Mercedes Pérez. Caracas, Biblioteca Ayacucho, 1991. ISBN 980-276-162-1. En [http://www.gomidas.org/books/nogales.htm esta reseña] de una traducción al inglés se dice lo siguiente: "Although Nogales was an anti-Armenian, his memoirs nevertheless provide invaluable insights into the genocide of Armenians in 1915."</ref> Laŭ turkaj aŭtoroj,<ref>[http://www.tallarmeniantale.com/ArmenianRevoltVan.pdf The 1915 Armenian Revolt in Van: Eyewitness Testimony], por Hüseyin Çelik.</ref> en Van fakte okazis armena ribelo, subpremita far la turkaj trupoj dum la tago.
 
 
== Armenio kaj la genocido ==
[[Dosiero:NK-Map.PNG|eta|250px|La mapo de la regiono. Oranĝkolora parto estas kontrolata de ''Respubliko Montara Karabaĥo'']]
[[Armenio]] partoprenis en longa etno-teritoria konflikto kun [[Azerbajĝano]], tjurka ŝtato kiu sendependiĝis en 1991 post la falo de [[Sovetio]]. Ĉi tiu konflikto ekiĝis per [[pogromo]]j, [[masakro]]j kaj [[etna purigo|etnaj purigoj]], el ambaŭ flankoj. Kelkaj internaciaj observantoj kaj historiistoj sugestis ke Armenio kaj la [[armena diasporo]] intencis ŝanĝi la vidpunkton al modernaj politikistoj en la kaŭkaza konklikto, pro kio ili sugestas ke tiu moderna konflikto estas la daŭrigo de la armena genocido.<ref>Ambrosio, Thomas. ''Ethnic Identity Groups and U.S. Foreign Policy''. 2002, page 12.</ref><ref>Bloxham, Donald. ''The Great Game of Genocide: Imperialism, Nationalism, and the Destruction of the Ottoman Armenians''. 2005, page 232-3.</ref> Laŭ Thomas Ambrosio, la armena genocido donas al Armenio publikan simpation kaj moralan apogon kiu tradukiĝas kiel grava politika influo ... kun la celo atingi la apogon de la Kongreso por la kontraŭazeraj politikoj. Ambrosio ankaŭ diras ke dume la armenoj kontrolu pli ol 10% de la azera teritorio en la konflikto, granda parto de la retoriko de la okcidenta mondo "devojigos akuzojn je iredentismo kaj kulpigos la azerojn pro la konflikto en [[Montara Karabaĥo]]."<ref>Ambrosio, Thomas. ''Irredentism: Ethnic Conflict and International Politics''. 2001, page 156.</ref>
 
 
== Arto ==
[[Dosiero:The Treatment of Armenians in the Ottoman Empire, 1915-1916.png‎|eta|dekstra|200px|La Blua Libro]]
[[Dosiero:Genocidio armenio Rosario 1.jpg|eta|200px|Armena komunumo de Rosario (Argentino) memoras pri la viktimoj de la armena genocido.]]
[[Dosiero:System of a Down, Download Festival 2005 (1).JPG|eta|dekstra|200px|System of a Down]]
=== Dokumentfilmoj ===
* 1945&nbsp;– ''Fatherland'' (dir. G. Balasanyan, L. Isahakyan and G. Zardaryan)
* 1964&nbsp;– ''Where Are My People?'' (dir. [[J. Michael Hagopian]])
* 1975 - ''The Forgotten Genocide'' (dir. J. Michael Hagopian)
* 1983 - ''Assignment Berlin'' (dir. Hrayr Toukhanian)
* 1988 - ''Tillbaka till Ararat'' (''Back to Ararat'', dir. Jim Downing, Göran Gunér)
* 1988 - ''An Armenian Journey'' (dir. Theodore Bogosian)
* 1990 - ''[[Andranik Toros Ozanian|General Andranik]] (dir. [[Levon Mkrtchyan]])
* 2000 - ''I Will Not Be Sad in This World'' (dir. Karina Epperlein)
* 2003 - ''Germany and the Secret Genocide'' (dir. J. Michael Hagopian)
* 2003 - ''Voices From the Lake: A Film About the Secret Genocide'' (dir. J. Michael Hagopian)
 
== Eksteraj ligiloj ==
{{elEL}} http://www.armenian-genocide.org <!-- Armena Nacia (Instituto, Indtituto) --> (armene)
{{elEL}} http://www.imprescriptible.fr <!-- Franca situo kun laboroj kaj _debunking_ _revisionists_ --> (france)
{{elEL}} http://www.genocide.ru <!-- La Armena genocido (en Rusia) --> (ruse)
{{elEL}} [http://www.armenica.org Armenica.org - Historio de Armenio] (angle)
 
== Vidu ankaŭ ==
112 889

redaktoj

Navigada menuo