André Citroën: Malsamoj inter versioj

Salti al navigilo Salti al serĉilo
1 227 bitokojn forigis ,  antaŭ 5 jaroj
informkesto per ŝablono, ŝablono
(Kreita per traduko de la paĝo "André Citroën")
 
(informkesto per ŝablono, ŝablono)
{{Informkesto homoj
<div class="infobox_v3 ">
<div id|nomo="8">André Citroën
<div class="entete " id="7" style="background-color: #EEEEFF; color: #000000;">
|dosiero=André_Citroën_1932.jpg
<div id="8">André Citroën
|priskribo=André Citroën en 1932.
</div>
|dato de naskiĝo=5an de februaro [[1878]]
</div><div class="images" id="10">[[Fichier:André_Citroën_1932.jpg|alt=Description de cette image, également commentée ci-après|lang=fr|frameless]]
|loko de naskiĝo= [[9-a arondismento de Parizo|en 9a distrikto de Parizo]]
</div>
|dato de morto =3an de julio [[1935]]
André Citroën en 1932.
|loko de morto=en 16a distrikto de [[16-a arondismento de Parizo|Parizo]]
{| id="16"
 <span class|ŝtataneco="datasortkey" data-sort-value="France">[[Francio]]<span class="flagicon">[[FichierDosiero:Flag_of_France.svg|border|20x20px]]</span></span>
|+ class="hidden" id="17" |Ŝlosilaj datumoj <br>
|profesio=Industriulo [[Citroën]]</div>
! id="21" scope="row" style="width:7.5em;" |Naskiĝo
|klereco=Politeknika lernejo</div>
| id="23" |
|}}
5an de <time class="nowrap date-lien bday" datetime="1878-02-05">februaro</time> <time class="nowrap date-lien bday" datetime="1878-02-05">[[1878]]</time> [[9-a arondismento de Parizo|en 9a distrikto de Parizo]]<br>
{| class="infobox" style="width:23em;"
|- id="29"
! id="30" scope="row" style="width:7.5em;" |Morto
| id="32" |
3an de <time class="nowrap date-lien dday" datetime="1935-07-03">julio</time> <time class="nowrap date-lien dday" datetime="1935-07-03">[[1935]]</time> en 16a distrikto de [[16-a arondismento de Parizo|Parizo]]<br>
|- id="38"
! id="39" scope="row" style="width:7.5em;" |Ŝtataneco
| id="41" |
 <span class="datasortkey" data-sort-value="France">[[Francio]]<span class="flagicon">[[Fichier:Flag_of_France.svg|border|20x20px]]</span></span>
|- id="45"
! id="46" scope="row" style="width:7.5em;" |Profesio
| id="48" |
<div id="49">
Industriulo [[Citroën]]</div>
|- id="53"
! id="54" scope="row" style="width:7.5em;" |Formado
| id="56" |
<div id="57">
Politeknika lernejo</div>
|- id="60"
! id="61" scope="row" style="width:7.5em;" |Distingoj
<br>
</div>
|}
Komplementoj
<div id="71" style="font-size: 90%;">
Li ricevas la [[Honora legio|Honoran legion]] en 1931.
</div>
|}
<span class="plainlinks">[//fr.wikipedia.org/w/index.php?title=Andr%C3%A9_Citro%C3%ABn&action=edit&section=0 Modifi]</span>[[Fichier:Gtk-dialog-info.svg|link=Modèle:Infobox_Biographie|12x12px]]
 
</div>'''André Gustave Citroën''', naskiĝinta la 5an de <time class="nowrap date-lien bday" datetime="{{naskiĝdato|1878-02-05">februaro</time> <time class="nowrap date-lien bday" datetime="1878-02-05">[[1878]]</time>|2|5}} en Parizo, 9a distrikto, ĉe numero 44 de la strato Laffitte, kaj mortinta la 3an de <time class="nowrap date-lien dday" datetime="{{mortodato|1935-07-03">julio</time> <time class="nowrap date-lien dday" datetime="1935-07-03">[[1935]]</time>|7|3}} en [[9-a arondismento de Parizo|Parizo]] &nbsp;16a distrikto, estas inĝeniero politeknika [[Francio|franca]], pioniro de la aŭta industrio, fondinto de la aŭta industria imperio [[Citroën]] en 1919.
 
Estas unu el la plej gravaj figuroj de la aŭta industrio. Lia verko superas la francajn limojn tiom la metodoj de produktado kaj de [[merkatiko]] grandskalaj ke li enkondukis, revoluciigis la fakon.<ref><span class="ouvrage">[http://www.motorlegend.com/actualite-automobile/a-lire-andre-citroen/1604.html « <cite style="font-style: normal">La vie d’André Citroën</cite> »], sur ''Motorlegend''</span><span class="ouvrage"></span>.</ref> [[Usono]], kie inventiĝas la moderna produktado de la aŭtomobilo, fariĝis la referenco de André Citroën. Li deziras esti la « eŭropa [[Henry Ford]] », aplikante la metodojn de " [[Fordismo|fordismo"]] aldonitaj al la postulo kaj la teknika [[novigo]], kaj konstrui popularan aŭton por disponigi la aŭtomobilon je la atingo de la plej granda nombro.<ref name="motor"><span class="ouvrage">[http://www.motorlegend.com/histoire-automobile/andre-citroen/8,10821.html « <cite style="font-style: normal">Histoire : André Citroën</cite> »], sur ''Motorlegend''</span><span class="ouvrage"></span>.</ref>
 
André Citroën ne diskoniĝis kiel aŭta inĝeniero, sed kiel industriulo. Lia mastrumado de la entreprenarto kaj lia [[karismo]] pli ol lia « genio de la inventado » permesis al li ĉirkaŭi sin de grandaj homoj kaj de [[Talento|talentoj]] de la epoko. Li sciis motivigi ilin dank'al rilatulemo senkompara.<ref name="motor"><span class="ouvrage">[http://www.motorlegend.com/histoire-automobile/andre-citroen/8,10821.html « <cite style="font-style: normal">Histoire : André Citroën</cite> »], sur ''Motorlegend''</span><span class="ouvrage"></span>.</ref> Li same sciis alporti la teknikajn evoluojn en [[Eŭropo]], ĉefe de [[Germanio]], kaj de la alia flanko de Atlantiko. André Citroën nek estis tiu kiu inventis la antaŭan tiron nek la unua kiu surmerkatigis aŭton dotitan de tiu tekniko; sed la firmao ĝustigis samkinetan junton pli simplan kaj pli fidindan ol ĝiaj antaŭuloj. Citroën 7, 11 kaj 15 « antaŭa tiro » restas la unuaj aŭtoj kiuj popularigis tiun teknikon, je la punkto fariĝi en la komuna lingvo la « Tiroj &nbsp;». Li estas ankaŭ fama por sia amaskomunikila arto, ekzemple okaze de la eksterordinara kampanjo organizita dum la ekvendado de la Tiro Antaŭa. La slogano « &nbsp;Antaŭen &nbsp;! &nbsp;» fariĝos la simbolon de la firmao.<ref name="motor"><span class="ouvrage">[http://www.motorlegend.com/histoire-automobile/andre-citroen/8,10821.html « <cite style="font-style: normal">Histoire : André Citroën</cite> »], sur ''Motorlegend''</span><span class="ouvrage"></span>.</ref>
 
Malgraŭ tiuj multnombraj kvalitoj, la gusto por la grandeco de André Citroën kaj la tro rapida ekspansio de lia firmao gvidas la firmaon Citroën al la juĝa bankroto, kaj poste al lia akiro per Michelin por eviti la ruiniĝon.
André Citroën naskiĝas en Parizo la 5an de <time class="nowrap date-lien bday" datetime="1878-02-05">februaro</time> <time class="nowrap date-lien bday" datetime="1878-02-05">[[1878]]</time> je la 0a <span class="nowrap">30</span> .<ref name="ac1">[[:fr:André_Citroën#AC|J. Reynolds (2006)]], La Découverte du double chevron, <abbr class="abbr" title="page(s)">p.</abbr>&nbsp;16.</ref> Li estas la kvinono kaj lasta infano de Lévie Citroën, diamantisto [[Judoj|juda]] [[Nederlando|nederlanda]], elmigrinta en Parizo en 1873, kaj de Masza Kleinman, [[Pollando|poldevena]] judino el [[Varsovio]].<ref group="Note">André a 2 frères, Bernard et Hugues et 2 sœurs, Jeanne et Fernande.</ref>
 
La nomo Citroën posedas grandan historion. La praavo de André, baptita Roelof, estas komercisto de agrumoj en Holando.<ref name=":0">http://www.joodsamsterdam.nl/citroen.htm , généalogie de la famille Citroen (en néerlandais)</ref> En 1810, kiam Napoleono [[Napoleono Bonaparte|<abbr class="abbr" title="premier">1a</abbr>]] aneksas la [[Reĝlando Holando|Reĝlandon de Holando]], la nederlandaj judoj estas submetitaj al la kodo [[Napoleono Bonaparte|Napoleono]] kaj devas elekti nomon por ilia identigo. Roelof elektis tiam esti nomita ''Limoenman'' (« &nbsp;viro-citrono &nbsp;»), kromnomo ke liaj klientoj donis al li.<ref>[[:fr:André_Citroën#AC|J. Reynolds (2006)]], La découverte du double chevron, <abbr class="abbr" title="page(s)">p.</abbr>&nbsp;18.</ref> Lia filo, Barend, ne daŭrigas la aferoj de Roelof kaj turnas sin al la negoco de [[Juvelo|juveloj]], kiuj konas gravan impulson en la <span class="romain">19a</span> &nbsp;<span>jarcento.</span> Sekve de tiu nova socia statuso, Barend francigas iom post iom lian nomon, unue en Limoenman-Citrono poste en Citroën.<ref name="ac3">[[:fr:André_Citroën#AC|J. Reynolds (2006)]], La découverte du double chevron, <abbr class="abbr" title="page(s)">p.</abbr>&nbsp;19.</ref>
[[Dosiero:Paris-LOC_cph_3b40741.jpg|thumb|Aera vidaĵo de la [[Universala Ekspozicio de Parizo de 1889|universala ekspozicio de 1889]] okaze de kiu la turo Eiffel estis konstruita.]]
La geedzoj Citroën vivas en apartamento de la 9a [[9-a arondismento de Parizo|distrikto de Parizo]], je la 44 de la strato Laffitte, kaj post la naskiĝo de iliaj infanoj kaj illa atingo de pli alta vivnivelo, en la strato de Châteaudun.<ref name="ac1">[[:fr:André_Citroën#AC|J. Reynolds (2006)]], La Découverte du double chevron, <abbr class="abbr" title="page(s)">p.</abbr>&nbsp;16.</ref> En 1884, lia patro memmortigas sin elĵetante sin de la fenestro, kiam André estas nur ses jaraĝa, post komenco de spekulado je altaj riskoj en minejo de diamanto en [[Sud-Afriko|Sud-Afriko.]] La akcioj aperis esti sen iu ajn valoro. La familio ne ruiniĝis, sed la bankroto pezas sur la ŝultroj de Lévie. Unua provo de memmortiĝo jam malsukcesis. Prigardita de tiam de siaj familianoj, li sukcesis tamen malsukcesigi tiun prigardadon la 16an de septembro 1884 je la 3a de la mateno; li rompas siajn femurojn kaj la spinon, kaj mortis matene malgraŭ la zorgoj de la kuracisto de la kvartalo.<ref name="ac3">[[:fr:André_Citroën#AC|J. Reynolds (2006)]], La découverte du double chevron, <abbr class="abbr" title="page(s)">p.</abbr>&nbsp;19.</ref> André kaj liaj pliaĝaj gefratoj estas tiam prizorgitaj de ilia patrino kiu reprenas la negocon de diamantoj kaj de fajnaj [[Perlo (globeto)|perloj.]]<ref name="ci"><span class="ouvrage">[http://www.citroen.com/CWW/fr-FR/HISTORY/ANDRECITROEN/TheMan/ « <cite style="font-style: normal">L'homme</cite> »], sur ''Citroën''</span><span class="ouvrage"></span>.</ref> Post tiu tragedio, la familio Citroën, instaliĝas ĉe la 62 de la strato La Fayette, kie la infanoj ricevas tute francan edukadon, tiel ke ili sentas sin plene francaj civitanoj.
 
André eniras al la gimnazio Condorcet, sub la nomo Citroën. Estas la unua fojo ke dierezo aperas sur la e, André skribante kun tiu nova grafismo ĉar li ne ŝatas aŭdi prononcon de la sonon /ɑ̃/ je la fino de lia nomo.<ref name="Estèbe">Françoise Estèbe et Marie-Ange Garandeau, « &nbsp;André Citroën (1878-1935) &nbsp;», émission ''Une vie, une œuvre'' sur France Culture, 30 mars 2012.</ref> Li rapide aperas esti brila lernanto, aparte pri la sciencoj kaj la teknikoj. Je la aĝo de 9 jaroj, li malkovras la verkaĵojn de la viziulo antaŭ-garda [[Jules Verne]] kiu inspiros lin dum lia tuta vivo. La konstruo de la turo Eiffel por la [[Universala Ekspozicio de Parizo de 1889|universala ekspozicio de 1889]] instigas lin al fariĝo kiel [[inĝeniero]] kaj industriulo kaj al partopreno en la grandaj estontaj industriaj defioj de la [[20-a jarcento|dudeka jarcento.]] Li integras, en oktobro 1898, la politeknika Lernejo, je la 62a rango sur la 201 akceptitaj.<ref>[[:fr:André_Citroën#AC|J. Reynolds (2006)]], La découverte du double chevron, <abbr class="abbr" title="page(s)">p.</abbr>&nbsp;23.</ref> Lia rango de eliro (160a) ne permesas al li antaŭvidi karieron je la servo de la ŝtato sed tio tamen taŭgas al li.<ref name="rsi"><span class="ouvrage">[http://www.rsiauto.fr/citroen-andre-homme-automobile-4.php « <cite style="font-style: normal">André Citroën</cite> »], sur ''RSIAuto''</span><span class="ouvrage"></span>.</ref>
 
== Komencoj de alvokiĝo ==
 
Tiu nova teknika konceptado permesas transdoni gravajn [[Povumo|potencojn]] havante fortan reduktan raporton ĉe la arbo de eliro.<ref>[[:fr:André_Citroën#AC|J. Reynolds (2006)]], La découverte du double chevron, <abbr class="abbr" title="page(s)">p.</abbr>&nbsp;26.</ref>
La dentradoj kun ŝraŭbforma dentaro kontribuas al daŭrigita kontakto de la dentoj en la dentrado kaj, grava kvalito por la epoko, certigas pli grandan silenton dum la funkciado kompare kun la dentradoj kun rekta tajlo, dank'al pli malforta froto.<ref name="Estèbe">Françoise Estèbe et Marie-Ange Garandeau, « &nbsp;André Citroën (1878-1935) &nbsp;», émission ''Une vie, une œuvre'' sur France Culture, 30 mars 2012.</ref> La maloportunaĵo estas ke tio induktas fortaj aksaj penadoj en la [[Lagro|plataĵoj.]] La duobla dentaro en [[Dentrado|ĉevronoj]] kreas kontakton inter la dentradoj en la du direktoj, tio kompensas la aksan penadon. Tamen, por atingi tian funkciadon, necesas ke la dentoj estu perfekte fabrikitaj. La malgranda pola firmao ne kapablas provizi tian precizecon de fabrikado, nek cetere la grandaj fabrikaj entreprenoj en Eŭropo. André Citroën turnas sin tiam al [[Ameriko]], kie la konstruistoj de [[Maŝinkonstruado|ilmaŝinoj]] havas ian plifruon.<ref name="ac4">[[:fr:André_Citroën#AC|J. Reynolds (2006)]], La découverte du double chevron, <abbr class="abbr" title="page(s)">p.</abbr>&nbsp;27.</ref> Revene en Francio, helpita finance de la bankestro Bronislaus Goldfeder, li transponas la ideon al ŝtalaj ĉevronoj kaj konceptas, aliflanke, [[frezmaŝino]] ekipita de tranĉilo kapabla trairi la pecon de [[ŝtalo]] je reĝimo de 2 &nbsp;000 &nbsp;tr/min, atingante tiel la precizecon de fabrikado postulitan.<ref name="ac4">[[:fr:André_Citroën#AC|J. Reynolds (2006)]], La découverte du double chevron, <abbr class="abbr" title="page(s)">p.</abbr>&nbsp;27.</ref><ref name="ac5">[[:fr:André_Citroën#AC|J. Reynolds (2006)]], ''Citroën s'en va-t-en guerre'', <abbr class="abbr" title="page(s)">p.</abbr>&nbsp;31.</ref>
 
Estas la komenco de unu el la plej grandaj industriaj aventuroj de la modernaj tempoj.<ref name="ci"><span class="ouvrage">[http://www.citroen.com/CWW/fr-FR/HISTORY/ANDRECITROEN/TheMan/ « <cite style="font-style: normal">L'homme</cite> »], sur ''Citroën''</span><span class="ouvrage"></span>.</ref> Antaŭ ol vere havi eblecon zorgi pri lia trovaĵo kaj komenci la produktadon de la nova sistemo, Citroën devas fini lian lastan jaron de studo al la Politeknika lernejo kaj liaj deĵoraj jaroj kiel militisto, deviga al tiu epoko. Li pasas tiel du jarojn en la 31an regimenton de artilerio de Le Mans, je la rango de [[subleŭtenanto]].
 
=== Novaj ideoj ===
[[Dosiero:Tour_Eiffel_Citroen.jpg|thumb|Reklamado Citroën sur la turo Eiffel kun 250 &nbsp;000 ampoloj.]]
 
=== Problemo de kronika ŝuldiĝo ===
[[Dosiero:Citroën_Traction_Avant.JPG|thumb|Citroën Antaŭa Tiro. ]]
 
== NotesNotoj ==
<references group="Note" />
 
== RéférencesReferencoj ==
<div class="references-small decimal" style="-moz-column-count: 2;">
<references></references>
</div>
 
{{vivtempo|1878|1935|Citroen, Andre}}
[[Kategorio:Mortintoj pro kancero]]

Navigada menuo