Dezerto Tar: Malsamoj inter versioj

Salti al navigilo Salti al serĉilo
45 bitokojn aldonis ,  antaŭ 4 jaroj
e
plibonigadeto, anstataŭigis: |thumb| → |eta| (6), |left → |maldekstra (6) per AWB
e (plibonigadeto, anstataŭigis: |thumb| → |eta| (6), |left → |maldekstra (6) per AWB)
| notoj =
}}
[[Dosiero:Thar_Khuri.jpg|thumbeta|250px|leftmaldekstra|Kameloj pasas tra la sablodunoj de Tar.]]
[[Dosiero:Turbines-thar-india.jpg|thumbeta|250px|leftmaldekstra|Ventoturbinaro ĉe [[Jaisalmer]]]]
[[Dosiero:Désert-du-Thar.jpg|thumbeta|250px|leftmaldekstra|Nomadoj en Tar, proksime de [[Jaisalmer]]]]
[[Dosiero:Thar_Frauen.jpg|thumbeta|250px|leftmaldekstra|Virinoj en Tar, proksime de [[Jodhpur]]]]
[[Dosiero:House in the Thar.JPG|leftmaldekstra|thumbeta|250px|Domoj en Tar]]
[[Dosiero:Mehrangarh Fort.jpg|leftmaldekstra|thumbeta|250px|Fortikaĵo [[Mehrangarh]] en [[Jodhpur]], Barato]]
'''Dezerto Tar''' (aŭ '''Tar-Dezerto''' aŭ '''Granda hinda dezerto''') estas [[dezerto]] kaj duondezerto en [[Hindio]] en la regiono de [[Raĝastano]], oriente de la malsupra parto de riverego [[Indus]].
 
En sudorienta [[Pakistano]] Tar transiras en dezerton [[Ĉolistano]], kiu situas en sudorienta [[Panĝabo (Pakistano)|Panĝabo]] kaj orienta parto de [[Sindh]]. Ambaŭ estas duone sablodezertoj kun la tipaj [[duno]]j. Kune ili ampleksas ĉirkaŭ 273.000  km² (nur Tar – laŭ [[WWF]]: 238.700  km²). La najbara dornarbusta [[savano]] kovras pliajn 488.300  km².
 
== Situo, amplekso ==
 
== Estiĝo ==
Pri la estiĝo de dezerto Tar estas ankoraŭ scienca disputo: kelkaj asertas, ke ĝi aĝas 4.000 ĝis 10.000 jarojn, aliaj opinias ke ĝi estiĝis nur inter [[-2000|2000 a.K.]] kaj [[-1500|1500 a.K.]].
 
Meze de [[Ĉolistano|dezerto Ĉolistano]] situas la seka [[riverujo]] [[Hakra]], laŭ kies fluo troviĝas restaĵoj de la [[Indus-kulturo]] (floranta en la epoko de [[-2600|2600 a.K.]] ĝis [[-1500|1500 a.K.]]), trovaĵo kiu apogas la relativan junecon de la dezerto.
 
== Formo de la dezerto ==
Tar estas [[sablodezerto]] kun multaj tre maldense surkreskitaj dunoj, foje ĝis 150 m altaj.
La dezerto estas preskaŭ ebena kaj nur iomete deklivetas al la valo de Induso.
 
== Klimato ==
La klimato estas karakterizata per ekstremaj temperaturoj (vintre nur 0° °C, somere 50° °C.
 
La jara [[precipitaĵo]] estas malpli ol 150  mm en okcidento, ĝis 350  mm en oriento, ĉe la rando de [[Aravali-Montaro|montaro Aravali]]. Preskaŭ la tuta precipitaĵo falas dum [[alizeo]]j en la fulmotondroŝtormoj inter julio kaj septembro.
 
Grundakvo estas en profundeco de 30 ĝis 120 m sub la ternivelo, ĝi estas malfacile atingebla kaj malpurigita per salo, tial ne estas [[oazo]]j..
Pro la multeco de dezertformoj (dunoj, montetoj, gruzebenaĵoj troviĝas relative multaj biologiaj [[specio]]j en Tar: 23 specioj de [[lacertuloj]], 25 specioj de [[serpento]]j – pluraj el ili [[endemieco|endemiaj]].
 
Kelkaj specioj, kiuj jam perdiĝis en aliaj regionoj de Barato, troveblas en la dezerto, ekzemple: la [[Hindia otido|Hinda otido]] (''Ardeotis nigriceps''), la [[Cervokapra antilopo]] (''Antilope cervicapra''), la [[Hinda gazelo]] (''Gazella bennettii'') kaj la [[Azia azeno]] (''Equus hemionus khur'') en [[Rann de Katĉo]].
 
Estas rimarkinde, kiel tiaj bestoj povas transvivi sub tiaj severaj kondiĉoj kun altegaj temperaturoj kaj manko de akvo kaj [[vegetaĵaro]]. La vivstrategio estas, ke ili estas pli malgrandaj ol parencaj bestoj en pli facilaj kondiĉoj, krome la plimulto el ili estas aktivaj nur nokte.
Helpas al ili la gento de [[Biŝnoj]], loka kolektivo, kiu celas protekton por la bestoj de [[Raĝastano]]. La fondinto de la kolektivo kredis, ke li estu renaskita kiel antilopo.
 
Observeblas la [[faŭno]] en „Desert National Park“ ĉe Jaisalmer, kiu etendiĝas sur 3000  km². Krom la menciitaj specioj troviĝas [[feneko]]j, [[bengala vulpo]], [[lupo]]j kaj similaj. [[Konko]]j kaj [[fosilio|stoniĝintaj]] arbotrunkoj atestas la geologian pasintecon de la dezerto.
 
La regiono estas rifuĝejo por [[migrobirdoj]]. Tiel troviĝas [[agloj]], [[falkedoj|falkoj]], [[cirkuenoj]], [[buteoj]] kaj [[vulturo]]j. Plej ofte videblas [[serpentaglo]] (''Circaetus gallicus''), [[rabaglo]] (''Aquila rapax''), [[granda kriaglo]] (Aquila clanga), [[Falko|Jugger-falko]] (''Falco jugger'').
Origine la loĝantoj de Tar estas [[nomado|nomadaj]] brutbredistoj, kiuj dum generacioj bredis la plej noblajn kamelojn en tuta Hindio. Ĉefaj aĉetantoj estis la [[maharaĝo]]j.
 
De 1986 Raĝasthan-kanalo alkondukas akvon el provinco [[Panĝabo (Pakistano)|Panĝabo]] al la dezerto kaj tiel ebligas [[agrikulturo]]n. Depost la instalo de ĉi [[irigacio]]-projekto la loĝantaro dekobliĝis, tamen restis tre malriĉa.
 
Urboj en la regiono estas [[Jodhpur]], [[Jaisalmer]], [[Bahawalpur]], [[Bikaner]] kaj [[Haiderad]].
23 504

redaktoj

Navigada menuo