Ĉagataja lingvo: Malsamoj inter versioj

Salti al navigilo Salti al serĉilo
45 bitokojn aldonis ,  antaŭ 2 jaroj
→‎Historio: lingua franca > interlingvo + alia polurado
e ((GR) File renamed: File:Eo-Cxagataja lingvo.oggFile:Eo-Ĉagataja lingvo.oga Criterion 3 (obvious error) · Unicode is fully available on Commons, we should give this file the same name as the Wikipedi...)
(→‎Historio: lingua franca > interlingvo + alia polurado)
La vorto ĉagataja rilatigas al la [[Ĉagataja Ĥanlando]] (1225 –1680), posteulimperio de la [[Mongola Imperio]], kiu estis lasita al la dua filo de [[Ĝingis-Ĥano]], Ĉagataja Ĥano. Multaj el la ĉagatajaj tjurkaj tataroj, kiuj estis la parolantoj de tiu lingvo, postulis devenon de Ĉagataja Ĥano<ref>''The encyclopaedia of Islam''. New ed. Vol. 10, 2000, s.v. ''Turks'', ibid.; Hendrik Boeschoten, Marc Vandamme: ''Chaghatay'', wn: ''The Turkic languages'', London, 1998, paĝoj 166–178: ĉi-tie paĝoj 166–169.</ref><ref>"Zahir ud-Din Mohammad". En: Wheeler M. Thackston: "The Baburnama: Memoirs of Babur, Prince and Emperor". Modern Library Classics, 2002. ISBN 0-375-76137-3.</ref>.
 
== Historio ==
== Historio ==
[[Dosiero:Chagatai Khanate late 13th century locator map.svg|eta|dekstre|250px|<center>Mapo de la [[Ĉagataja Ĥanlando]] fine de la 13-a jarcento]]
ĈagatajaLa ĉagataja apartenas al la Karluk-filio de la [[Tjurka lingvaro|tjurkaj lingvoj]]. Ĝi devenas de la Aĝamalnovtjurka Lalingvo Turka kiukaj funkciis kiel lingua franca[[interlingvo]] en [[Mezazio]], kun forta infuzo de [[araba lingvo|arabaj]] kaj [[persa lingvo|persaj]] vortoj kaj turnoj de frazo. Ĝia literatura formo estis bazita sur du pli fruefruaj librolingvojliteraturlingvoj, Karaĥanido kaj Ĥorezmo. Ĝi povas esti dividita en tri periodojn<ref>Boeschoten / Vandamme: ''Chaghatay'', paĝo 166.</ref><ref>Boeschoten / Vandamme: ''Chaghatay'', paĝo 168.</ref>:
* Antaŭklasika ĉagataja (1400-1465)
* Klasika ĉagataja (1465-1600)
* Postklasika ĉagataja (1600-1921)
 
La unua periodo estas transira fazo karakterizita per la reteno de arkaikaj formoj; la dua fazo komenciĝas per la publikigo de la unua divano de [[Aliŝer Navoi]] kaj estas la altpunkto de Ĉagatailiteraturola ĉagataja literaturo, sekvita antaŭ la tria fazo, kiu estas karakterizita per du forkigaj evoluoj. OniUnu estas la konservado de la klasika Ĉagatailingvoĉagataja lingvo de Navoi, la alia tendenco estas la kreskanta influo de la dialektoj de la lokaj parolaj lingvoj. La Ĉagatajaĉagataja tjurklingvo havis sian glortempon en la [[Timurida Imperio]]. ĈagatajaLa ĉagataja restis la universala librolingvoliteraturlingvo de Mezazio ĝis la [[USSR|sovetiaj reformoj]] de la frua 20-a jarcento, kaj havis konsiderindan influon sur la evoluo de Indio ([[hinda lingvo|la hinda]]/[[urda lingvo|la urdua]])<ref>Boeschoten / Vandamme: ''Chaghatay'', ibid.; ''The encyclopaedia of Islam''. New ed. Vol. 10, 2000, s.v. ''Turks'', paĝo 708.</ref><ref name=EckmannManual4-5>János Eckmann: ''Chagatay manual''. Richmond, 1966. Reprint, Richmond, 1997, paĝoj 4–5.</ref><ref name=EckmannManual9-10>János Eckmann: ''Chagatay manual''. Richmond, 1966. Reprint, Richmond, 1997, paĝoj 9–10.</ref>.
 
== Gramatiko ==
1 773

redaktoj

Navigada menuo