Třebíč

El Vikipedio, la libera enciklopedio
Saltu al: navigado, serĉo
Třebíč
germane: Trebitsch
urbo
Trebic vnitrni mesto.jpg
Třebíč-Vnitřní Město el belvedero de Masaryk sur Hrádek
Flag of Trebic.svg
Flago
CoA of Trebic.svg
Blazono
Oficiala nomo: Třebíč
Ŝtato Flago de Ĉeĥio  Ĉeĥio
Regiono Regiono Vysočina
Distrikto Distrikto Třebíč
Administra municipo Třebíč
Historia regiono Moravio
Memorindaĵoj Juda kvartalo en Třebíč, Baziliko de sankta Prokopo
Rivero Jihlava
Situo Třebíč
 - alteco 405 m s. m.
 - koordinatoj 49°13′12″N 15°52′48″E  /  49.22°N, 15.88°O / 49.22; 15.88 (Třebíč)
Areo 24,86 km² (2 486 ha)
Loĝantaro 5 732 (1.1.2010)
Denseco 230,57 loĝ./km²
Unua skribmencio 1277
Horzono MET (UTC+1)
 - somera tempo MET (UTC+2)
Poŝtkodo 674 01
NUTS 3 CZ063
NUTS 4 CZ0634
NUTS 5 CZ0634 590266
Loko de Monda heredaĵo de UNESCO
Nomo Juda kvartalo en Třebíč
Katastraj teritorioj 10
Partoj de urbo 17
Bazaj sidejunuoj 32
Situo enkadre de Ĉeĥio
ButtonRed.svg
Situo enkadre de Ĉeĥio
Commons-logo.svg Vikimedia Komunejo: Třebíč
Retpaĝo: www.trebic.cz
Portal.svg Portalo pri Ĉeĥio

Třebíč estas urbo kun 40 000 loĝantoj, situanta en okcidenta Moravio, en valo de rivero Jihlava, 55 km okcidente de urbo Brno, 18 km sudokcidente de urbo Velké Meziříčí.

Historio[redakti | redakti fonton]

Třebíč estiĝis el vilaĝo, situanta sub benediktina monaĥejo, en signifa pado ĝis Bohemio. La monaĥejo estas fidinde dokumentita en la jaro 1197. Ĝi fariĝis signifa kolonigata centro de okcidenta Moravio. Reĝo Přemysl Otakar la 2-a donis al Třebíč urbajn rajtojn. Ĝi fariĝis reĝa urbo en 1335 per decido de marggrafo, pli malfrua imperiestro Karolo la 4-a. Třebíč subtenis husanan movadon, kiam ĝi estis konkerita de ili. En 1435 ĝi estis konkerita de soldataroj de Albrecht Rakouský, en 1468 ĝi estis sieĝata kaj poste komune kun la monaĥejo prirabita de Matiaso la 1-a Korvino. En la paso de la 16-a jarcento kaj komence de la 17-a jarcento okazis prospero, kiu montriĝis per konstruado de paradaj renesancaj domoj. Dum la tridekjara milito la urbo suferis pro restado de fremdaj, ĉefe svedaj soldataroj. En la 18-a jarcento okazis evoluo de metioj. Militoj – prusia-aŭstria (1742), napoleonaj marŝoj en 18051806 kaj okupo de prusoj (1866) – tre difektis evoluon de la urbo kaj ili kaŭzis kamparanajn ribelojn (1875).

En la 14-a kaj la 15-a jarcentoj historia kerno de Třebíč estis ĉirkaŭbarita de remparoj, malfermita per tri pordegoj. La remparoj estis plifortigitaj per prismaj bastionoj kaj cilindroformaj turoj, el kiuj ĝis hodiaŭ konserviĝis sole sudorienta parto kaj parto de norda sektoro. El la devena romana benediktina monaĥejo konserviĝis preskaŭ nenio. En la jaroj 12401260 estis konstruita nova monaĥejo. La monaĥeja areo estis ŝirmata per sep turoj, oni eniris en la areon tra pordego kun turo. El la monaĥejobjektoj konserviĝis baziliko de sankta Prokopo.

Centra loko de la historia centro estas plilongigita Karola placo kun eksterordinara areo 22 000 m2. Devene ĝi estis borderita per renesancaj domoj, sed post incendioj en la 19-a jarcento estis fasadoj de plimulto da domoj reguligitaj empire aŭ klasicisme.

Signifa memorigaĵo sur la maldekstra bordo de rivero Jihlava estas juda urbo kun du sinagogoj, konsiderata kiel eŭropa unikaĵo. La ekzistado de juda komunumo estas dokumentita al la jaro 1410. Al la plej valoraj objektoj apartenas renovigita, la tn. Nova sinagogo, renesanca hala konstruaĵo kun ogivaj fenestroj el jarcentŝanĝo de la 16-a kaj la 17-a jarcentoj, kun volbo, etaĝa ĥorejo kaj stukaĵornamaĵaro kaj surmuraj pentraĵoj. Post renovigo ĝi servas al kulturceloj. Malnova sinagogo estis el komenco de la 18-a jarcento estis en la 19-a jarcento reguligita novgotike. Hodiaŭ ĝi servas kiel preĝejloko de Ĉeĥa husana eklezio. Juda tombejo situas en la sama bordo de rivero Jihlava norde de la juda geto, en valo de Týnský-rojo. El 3 000 tombŝtonoj estas la plej malnova el la jaro 1641.

Vidindaĵoj[redakti | redakti fonton]

Kapucena monaĥejo en Jejkov

Esperanto[redakti | redakti fonton]

En Třebíč estas klubo de esperantistoj, kiu organizas Someran Esperanto-Tendaron apud vilaĝo Lančov. En urbo ankaŭ okazis la 6-a kongreso de Ĉeĥa Esperanto-Asocio en jaro 1991.

Panoramoj[redakti | redakti fonton]

Panoramo de Třebíč de nordo; en fono masivo de vulkana origino sude de la urbo.
Magnify-clip.png
Panoramo de Třebíč de nordo; en fono masivo de vulkana origino sude de la urbo.
Vido al la norda granitsienita ebena parto de Třebíč el Strážná hora; en fono estas videblaj ampleksaj arbaroj kaj loĝdomaroj konstruitaj sur bazo, el kiu liberiĝas problema radono.
Magnify-clip.png
Vido al la norda granitsienita ebena parto de Třebíč el Strážná hora; en fono estas videblaj ampleksaj arbaroj kaj loĝdomaroj konstruitaj sur bazo, el kiu liberiĝas problema radono.

Servoj[redakti | redakti fonton]

Eduksistemo[redakti | redakti fonton]