Tajeb Salih
| Tajeb Salih | |||||
|---|---|---|---|---|---|
 | |||||
| Persona informo | |||||
| الطيب صالح | |||||
| Naskiĝo | 12-an de julio 1929 en Al Dabbah | ||||
| Morto | 19-an de februaro 2009 (79-jaraĝa) en Londono | ||||
| Mortis pro | naturaj kialoj  vd | ||||
| Mortis per | rena malfunkcio vd | ||||
| Lingvoj | araba vd | ||||
| Ŝtataneco | Sudano vd | ||||
| Alma mater | Universitato de Londono Universitato de Ĥartumo vd | ||||
| Profesio | |||||
| Okupo | verkisto diplomato ĵurnalisto romanisto vd | ||||
| Verkado | |||||
| Verkoj | Sezono Migri Norden ❦ The Wedding of Zein vd | ||||
| |||||
| vd | Fonto: Vikidatumoj | ||||
A-Tayyeb SALIH (arabe الطيب صالح, ankaŭ konata kiel Al-Tayeb Saleh ; n. la 12-an de julio 1929, en Karmakol, Norda subŝtato – m. la 18-an de februaro 2009, en Londono) estis unu el la plej grandaj sudanaj aŭtoroj de la 20-a jarcento. [1]
Lia verkado traktis politikon kaj la temojn de koloniismo. sekso kaj araba socio. Liaj multaj jaroj en Britio ankaŭ igis lin tuŝi la diversajn aspektojn de okcidentaj kaj islamaj kulturoj kaj la diferencojn inter ili. Saleh estas konsiderata, precipe pro siaj noveloj. unu el la signifaj verkistoj de sia generacio, samrange kun verkistoj kiel Gibran Ĥalil Gibran, Taha Hussein kaj Naguib Mahfouz. [2][3]
Li studis ĉe la Universitato de Ĥartumo, poste ĉe la Universitato de Londono. Li laboris kiel ĵurnalisto - en la gazetaro, en la radio (inkluzive - en la araba redakcio de BBC). Li estis la Ĝenerala Direktoro de la Ministerio pri Informo de Kataro. Li laboris dum 10 jaroj ĉe UNESKO, estis la reprezentanto de UNESKO en la arabaj ŝtatoj de la Persa Golfo. [4]
Verkado
[redakti | redakti fonton]Inter la prozaĵoj de Salih, la romano Sezono de Pilgrimado al la Nordo (1966) estas mondfama ; ĝi estis tradukita en pli ol 20 lingvojn kaj en 2001 estis nomita la plej grava araba romano de la 20-a jarcento fare de la Araba Akademio de Literaturo; ĝi estas inkludita en la listo de la cent plej bonaj afrikaj libroj de la 20-a jarcento .
Tayyib Salih estas aŭtoro de kvar romanoj kaj kolekto de noveloj. Salih estis pli konata kiel "politika" verkisto, kiu esploris la konflikton inter Oriento kaj Okcidento, inter koloniigistoj kaj koloniigitaj, en siaj verkoj. Sed ĉi tiu verkisto ankaŭ estis konata pro la psikologismo, per kiu liaj verkoj estis skribitaj. La aŭtoro fokusiĝis al la priskriboj de lokoj kun realisma precizeco, donante al ili sensualan priskribon. Sudano aperas antaŭ ni kun la plej malgrandaj detaloj: ĝiaj aromoj, naturo kaj homoj. Kaj, ĉefe, ne la politikaj motivoj kaptas la atenton, sed la sentemaj scenoj de la trankvila vivo de homoj ĉe la bordoj de Nilo. La verkoj de Salih estas plenaj de multaj bildoj, lia lingvaĵo estas poezia. La roluloj en la verkoj parolas la nordsudanan dialekton de la araba lingvo, sed ankaŭ vortoj kompreneblaj por ĉiuj arabparolantaj popoloj estas uzataj.
En sia unua kolekto de noveloj, Palmo de Wadi Hamid (1960), verkita kiel drama monologo, Salih esploras eksterajn kaj nuntempajn influojn sur la vivon en sudana vilaĝo. Liaj roluloj luktas kontraŭ subpremo kaj korupto, kaj ene de la vilaĝa komunumo kaj ene de la individua familio.
En la rakonto "Manpleno da daktiloj", junulo komencas kompreni la kruelecon de sia amata avo. La figuro de la avo, kiel portanto de kulturo kiu estas samtempe la malsano kaj la beleco de la sudana vilaĝo, ŝarĝas la nepon per respondeco, kaj tio estas konstanta motivo en la verko de Salih. En la ciklo de Wad Hamid, la konstanta temo de la rilato inter avo kaj nepo estas fakte bildo de la konflikto inter malnovo kaj nova, tradicio kaj moderneco, malpermeso kaj liberalismo.
La plej fama romano de la verkisto, kiu alportis al li tutmondan famon, estis la romano "Sezono de Pilgrimado al la Nordo". Sed indas rimarki du pliajn ĉefajn verkojn de la verkisto: la rakonton "La Geedziĝo de Zein" kaj la romanon "Bender Ŝaho", kiuj kompletigas unu la alian teme kaj formas teman trilogion.
La rakonto "La Geedziĝo de Zein" unue aperis en la revuo "Khiwar" en Bejruto en 1964, sed estis plene publikigita nur en 1966 en Sudano en la revuo "Al-Ĥartumo". Ĝi tuj fariĝis populara en la arabaj landoj. En ĉi tiu rakonto, Salih provis kombini la parolan kulturon de Sudano kun la klasikaj kanonoj de okcidenta kulturo. La ĉefrolulo estas ia ŝekspira racia idioto. Zain kompletigas ĉi tiun bildon per spirita sentemo. Pro ĉi tiu sentemo, li estas elektita kiel edzo de la plej bela knabino en ilia vilaĝo. Ĉiuj aliaj roluloj en la rakonto reflektas la viglan kulturon de Norda Sudano. La geedziĝo, laŭ la ideo de la aŭtoro, simbolas amon, pacon, toleremon kaj harmonion en la socio. Sed ĉi tiu harmonio estas pli kaj pli malrespektata en postaj verkoj.
La sekva romano de la tema trilogio estis publikigita en 1966 en la sama revuo "Khiwar" en Bejruto . Ĉi tiu estas la plej fama romano de la verkisto. En 2001, la Araba Literatura Akademio nomis ĝin unu el la plej bonaj arabaj romanoj de la 20-a jarcento. Komence, la aŭtoro elpensis ĝin kiel suspensrakonton (rakonton pri murdo), sed poste la ideo de la romano turniĝis en malsama direkto. Ĉi tie la aŭtoro fokusiĝas al la lukto de la kulturo de Eŭropo kaj arab-afrikaj landoj. Sed tamen, malantaŭ ĉi tio oni povas spuri la ekzistadisman problemon pri la loko de la homo en la moderna socio. La ĉefrolulo, Mustafa Said, estas vera monstro, kiu ne konas amon kaj tiel detruas virinojn, kiuj freneziĝas pri li. Kelkajn jarojn post la publikigo de la romano, aperis onidiroj pri la financado de la publikigo fare de la CIA. En Egiptio kaj Sudano, la romano estis malpermesita pro diskutoj pri seksaj temoj kaj rektaj diskutoj pri Islamo. En la romano, la aŭtoro fokusiĝas al la konflikto asociita kun la opozicio de Oriento kaj Okcidento, viro kaj virino, kristanoj kaj islamanoj, Eroso kaj Tanato, tradicio kaj moderneco, urbo kaj vilaĝo.
"Bender Shah" estas dilogio de romanoj konsistanta el du partoj "Dual-Beit" kaj "Maryud" (1971; 1977). "Bender Shah" fokusiĝas al la lukto inter la nova kaj la malnova. La verkisto certas, ke kulturo devas kongrui kun la karaktero de la socio, kaj la romano montras la prezon, kiun la sudanoj pagas por la formado de nova kulturo. La komponado de la romano estas teksado de rakontoj, kelkaj halucinigaj (ĝi interplektas la nunon kaj la pasintecon, realecon kaj miton). Ĉi tiu strukturo montras la malstabilecon de la vivo mem.
En la verkoj de Tayyib Salih, gravas rimarki la altan lertecon de la verkisto kaj la preskaŭ eposajn rolulojn. La bildigo de bildoj de la sudana vilaĝo, la eterna Nilo, vastaj dezertoj kaj trankvilaj romantikaj noktoj ankaŭ elvokas respekton. Pluraj literaturaj premioj nomitaj laŭ Tayyib Salih estis establitaj en Sudano.
Verkaro
[redakti | redakti fonton]- "A Date Palm by the Stream" (نخلة على الجدول [Nakhla 'ala al-jadwal]) (1953)
- "The Doum Tree of Wad Hamid", trans. Denys Johnson-Davies (1962) (دومة ود حامد [Douma wad Hamid]) (1960)
- "A Handful of Dates", trans. Denys Johnson-Davies (1966) (حفنة تمر [Hafna tamar]) (1964)[5]
- The Wedding of Zein, trans. Denys Johnson-Davies (1968) (عرس الزين [Urs al-Zayn]) (1966)
- Season of Migration to the North, trans. Denys Johnson-Davies (1969) (موسم الهجرة إلى الشمال [Mawsim al-Hijra ila ash-Shamal]) (1966)
- Bandarshah (ضو البيت (بندر شاه) [Dau al-Beit: Bandarshah]) (1971)
- "The Cypriot Man", trans. Denys Johnson-Davies (1980) (Al-Rajul al Qubrosi) (1973, revised 1976)[6]
- Meryoud: The Second Part of Bandarshah (مريود (الجزء الثاني من بندر شاه)) (1976)
- Complete Works (الأعمال الكاملة [al-Aʻmāl al-kāmilah]) (1984)
- Mansi: A Rare Man in His Own Way, trans. Adil Babikir (2020) (منسي إنسان نادر على طريقته) (2004, memuaro)[7]
Kolektoj
[redakti | redakti fonton]- The Wedding of Zein and Other Stories (1968). Trans. Denys Johnson-Davies. Includes: The Doum Tree of Wad Hamid, A Handful of Dates and The Wedding of Zein.
- Season of Migration to the North / The Wedding of Zein (1980). Trans. Denys Johnson-Davies
- Bandarshah (1996). Trans. Denys Johnson-Davies
Referencoj
[redakti | redakti fonton]- ↑ Tayeb Salih, 80, Cross-Cultural Arabic Novelist, Dies (2009-02-23). Arkivita el la originalo je 2021-08-02. Alirita 2020-07-29 .
- ↑ Waïl S. Hassan, Tayeb Salih: Ideology and the Craft of Fiction, Syracuse University Press, 2003.
- ↑ . On Banipal's '100 Best Arabic Novels' (en-US) (2018-11-19). Alirita 2021-12-03 .
- ↑ Tayeb Salih | New York Review Books. Nybooks.com. Arkivita el la originalo je 2013-05-03. Alirita 2012-10-15 .
- ↑ "A handful of dates": English translation
- ↑ (1994-12-22) Arabic Short Stories (angle). University of California Press. ISBN 978-0-520-08944-0.
- ↑ . Adil Babikir on 'Mansi': A Rare Book, and a Joy to Translate (angle) (2020-11-11). Alirita 2021-02-26 .