Saltu al enhavo

Takrolimuso

El Vikipedio, la libera enciklopedio
Takrolimuso
Struktura formulo
speco de kemiaĵo
alkaloido • macrolides
Ĝeneralaĵoj
Nomo Takrolimuso
Alternativa(j) nomo(j)

FK-506, fujimycin

Mallongigo(j)

C44H69NO12

Kemia formulo C44H69NO12
Nomo laŭ IUTAK
Nomo laŭ MeSH

Tacrolimus

CAS-numero-kodo fujimycin FK-506, fujimycin
PubChem-kodo 445643
ChemSpider-kodo

393220

SMILES
Komercaj nomoj

Prograf, Advagraf, Protopic, Envarsus, aliaj

Karakterizaĵoj
Molmaso

804.031 g mol−1

Sekurecaj indikoj
Pridanĝeraj indikoj

Danĝerosimbolo nekonata


nekonata
GHS etikedigo de kemiaĵoj
R:
S:
Se eble, uziĝu unuoj de la Sistemo Internacia de Unuoj. Escepte de la notoj alie indikitaj, la datumoj rilatas al materialoj laŭ la ordinaraj normoj pri temperaturo kaj premo (25o kaj premo je 1 atmosfero aŭ 760 mm de Hg).
v • d • r

Takrolimuso (komerca marko Prograf ka) estas antibiotiko-makrolido, eligita de japanaj esploristoj meze de la 1980-aj jaroj el bakterio Streptomyces tsukubensis. Ĝi estas uzata kiel elektema imunosubpremilo.

Historio

[redakti | redakti fonton]

Takrolimuso iĝis la dua (post ciklosporino) inhibanto de kalcineŭrino, aprobita por kuracado de aŭtoimunaj malsanoj[1]. Ĝi havas iom malsaman toksan profilon, kio ebligas uzi ĝin ĉe pacientoj kun certaj riskofaktoroj.

Origine ĝi estis uzata je transplantado, ekde komenco de la 1990-aj jaroj ankaŭ por kuracado de nefrota sindromo ĉe plenkreskuloj, poste ĉe la infanoj[2][3]. Aktuale ĝi, same kiel ciklosporino, estas konsiderata kuracilo de la unua linio dum terapio de la nefrota sindromo, inkluzive kaze de ties tipoj refraktaj al glukokortiroidoj aŭ se haveblas kontraŭindicoj rilate glukokortiroidojn (kaze de diabeto, mensaj perturboj, grava ostoporozo)[4][5].

Mekanismo

[redakti | redakti fonton]

Takrolimuso kaŭzas imunosubpreman efikon, inhibante kalcineŭrinon kaj tiel preventante aktivigon de la T-ĉeloj, kies aktivigo ludas ŝlosilan rolon je patogenezo de la aŭtoimunaj malsanoj reŭmata artrito, lupuso kun renaj damaĝoj, miastenio, por kies kuracado ĝi estas la preferata kuracilo[6][7].

Post penetri la ĉelon, takrolimuso formas aktivan komplekson kun FK-506-liganta proteino 12[8][9].

Ĝi kupliĝas al citoplasma proteino ciklofilino, formante aktivan komplekson, kiu inhibas kalcineŭrinon — enzimon, reguligatan per kalcio en imuno-kompetentaj ĉeloj. Kalcineŭrino perdas eblecon malfosforiladi en la citosolo de T-helpantoj (CD4+ de T-limfocito) transskriban nuklean faktoron NF-AT, kiu ne povas translokiĝi al la nukleo kaj ebligi transskribon de la genoj de citokinoj de interleŭkinoj 2, 3, 4, 5, faktoro de tumora nekrozo (TNFα), interferono γ. Speciale gravas la efiko kaŭzita de subpremado de la interleŭkino 2, kies nivelo altiĝas kaze de proteinurio kaj normaliĝas kaze de remito de la nefrota sindromo. Krome la inhibado de esprimiĝo de la interleŭkino 2 kaŭzas subpremon de aktivado de B-limfocitoj, sekve de kio malaltiĝas produktado de la antikorpoj. Do okazas subpremado samtempe de la hista kaj humora imunecoj[10][11].

La pinta koncentriĝo je la sango okazas post 1 ĝis 8 horoj. La substanco estas lipofila kaj vaste distribuiĝas. 99% de takrolimuso kupliĝas al proteinoj en sangoplasmo[12][13]. Takrolimuso metaboliĝas en la hepato per fermentoj CYP3A (citokromo P4503A). P-glikoproteino preventas alsorbadon de la kuracilo je la intestaro, stimulante ĝian forfluon al intesta kavo, de kie ĝi foriras kun galo. Koncentriĝo de takrolimuso je la sango grave dependas de la fermentoj CYP3A5 (citokromo P4503A5). Pli ol 50 esploroj montris ke ĉe la pacientoj, trapasintaj transplantadon, genesprimiloj CYP3A5 servas kiel neintensaj interaj metaboliloj, do pacientoj kun alelo *1, ekzemple genotipo CYP3A5*1/*1 aŭ CYP3A5*1/*3), havas oble pli malaltajn minimumajn koncentriĝojn de takrolimuso (konsiderante la dozon) kompare al ne-genesprimiloj CYP3A5, kiuj estas malfortaj metaboliloj (ekzemple genotipo CYP3A5*3/*3)[14].

Terapio

[redakti | redakti fonton]

Takrolimuso kombine kun ciklofosfamido kaj Mycophenolate mofetil ofte estas uzata por kuracado de malsanuloj kun lupusa nefrito[15][16][17]. Kombino de takrolimuso kun aliaj kuraciloj ebligas malaltigi dozojn de ĉiuj komponantoj de la terapio, kuracile kaŭzitajn damaĝojn de la organoj kaj riskojn de infektiĝo[18][19][20]. Pluraj klinikaj esploroj montris ke terapio, kombinanta takrolimuson kun ciklofosfamido kaj Mycophenolate mofetil grave influas la renojn de la pacientoj kun lupusa nefrito, kiuj antaŭe ne reagis al monoterapio per tiuj ĉi kuraciloj[21][22]. Takrolimuso estas aprobita por kuracado de lupusa nefrito en Japanio kaj aliaj landoj de Azio[23].

Usona Societo de Transplantado rekomendas uzi takrolimuson dum gravedo de la ricevantoj de la transplantaĵoj[24]. Eŭropaj rekomendoj pri avangarda praktiko ankaŭ mencias ke gravedulinoj, ricevintaj renan transplantaĵon, povas plu uzi takrolimuson, glukokortiroidojn kaj azatioprinon. Takrolimuso akcepteblas ankaŭ dum mamnutrado[25].

Vidu ankaŭ

[redakti | redakti fonton]

Referencoj

[redakti | redakti fonton]
  1. ↑ Vollenhoven, Ronald F van; Marta Mosca, George Bertsias, David Isenberg, Annegret Kuhn, Kirsten Lerstrøm, Martin Aringer, Hendrika Bootsma, Dimitrios Boumpas, Ian N Bruce, Ricard Cervera, Ann Clarke, Nathalie Costedoat-Chalumeau, László Czirják, Ronald Derksen, Thomas Dörner, Caroline Gordon, Winfried Graninger, Frédéric Houssiau, Murat Inanc, Søren Jacobsen, David Jayne, Anna Jedryka-Goral, Adrian Levitsky, Roger Levy, Xavier Mariette, Eric Morand, Sandra Navarra, Irmgard Neumann, Anisur Rahman, Jozef Rovensky, Josef Smolen, Carlos Vasconcelos, Alexandre Voskuyl, Anne Voss, Helena Zakharova, Asad Zoma, Matthias Schneider (2014-06). “Treat-to-target in systemic lupus erythematosus: recommendations from an international task force”, The Annals of the Rheumatic Diseases (en) 73 (6), p. 958–9567. doi:10.1136/annrheumdis-2013-205139. Alirita 2025-10-31.. 
  2. ↑ Peleg, Yonatan; Andrew S Bomback, Jai Radhakrishnan (2020-07). “The Evolving Role of Calcineurin Inhibitors in Treating Lupus Nephritis”, Clinical Journal of the American Society of Nephrology (en) 15 (7), p. 1066–1072. doi:10.2215/CJN.13761119. Alirita 2025-10-31.. 
  3. ↑ Malakasioti, Georgia; Daniela Iancu 2, Kjell Tullus (2021-06). “Calcineurin inhibitors in nephrotic syndrome secondary to podocyte gene mutations: a systematic review”, Pediatric Nephrology (en) 36 (6), p. 1353–1364. doi:10.1007/s00467-020-04695-0. Alirita 2025-10-31.. 
  4. ↑ Peleg, Yonatan; Andrew S Bomback, Jai Radhakrishnan (2020-07-01). “The Evolving Role of Calcineurin Inhibitors in Treating Lupus Nephritis”, Clinical Journal of the American Society of Nephrology (en) 15 (7), p. 1066–1072. doi:10.2215/CJN.13761119. Alirita 2025-10-23.. 
  5. ↑ Malakasioti, Georgia; Daniela Iancu, Kjell Tullus (2021). “Calcineurin inhibitors in nephrotic syndrome secondary to podocyte gene mutations: a systematic review”, Pediatric Nephrology (en) 36, p. 1353–1364. doi:10.1007/s00467-020-04695-0. Alirita 2025-10-23.. 
  6. ↑ Ong, Song C; Robert S Gaston (2021-03). “Thirty Years of Tacrolimus in Clinical Practice”, Transplantation (en) 105 (3), p. 484–495. doi:10.1097/TP.0000000000003350. Alirita 2025-10-31.. 
  7. ↑ Pallet, Nicolas; Ana A Fernández-Ramos 2, Marie-Anne Loriot (2018). “Impact of Immunosuppressive Drugs on the Metabolism of T Cells”, International Review of Cell and Molecular Biology (en) 341, p. 169–200. doi:10.1016/bs.ircmb.2018.05.009. Alirita 2025-10-31.. 
  8. ↑ Руденко, Е. В.; Н. А. Томилина, Е. В. Захарова (2015). “Применение Циклоспорина А для лечения нефротических типов хронических гломерулонефритов — болезни минимальных изменений и фокального сегментарного гломерулосклероза”, Нефрология и диализ (ru) 17 (2), p. 158. Alirita 2025-10-23.. 
  9. ↑ Клим, Ф. (2007). “Такролимус при трансплантации почки. Сообщение 1”, Нефрология (ru) 11 (2), p. 7–25. doi:10.24884/1561-6274-2007-11-2-7-25. Alirita 2025-10-31.. 
  10. ↑ Руденко, Е. В.; Н. А. Томилина, Е. В. Захарова (2015). “Применение Циклоспорина А для лечения нефротических типов хронических гломерулонефритов — болезни минимальных изменений и фокального сегментарного гломерулосклероза”, Нефрология и диализ (ru) 17 (2), p. 156–172. Alirita 2025-10-23.. 
  11. ↑ Arslansoyu Camlar, Seçil; Alper Soylu, Salih Kavukçu (2018-11). “Cyclosporine in Pediatric Nephrology”, Iranian Journal of Kidney Diseases (en) 12 (6), p. 319–330. Alirita 2025-10-23.. 
  12. ↑ Fei Liu; Jian-Hua Mao (2018-04). “Calcineurin inhibitors and nephrotoxicity in children”, World Journal of Pediatrics (en) 14 (2), p. 121–126. doi:10.1007/s12519-018-0125-y. Alirita 2025-10-31.. 
  13. ↑ Mohamed, Moataz E; Abdelrahman Saqr, Christopher Staley, Guillaume Onyeaghala, Levi Teigen, Casey R Dorr, Rory P Remmel, Weihua Guan, William S Oetting, Arthur J Matas, Ajay K Israni, Pamala A Jacobson (2024-09-01). “Pharmacomicrobiomics: Immunosuppressive Drugs and Microbiome Interactions in Transplantation”, Transplantation (en) 108 (9), p. 1895–1910. doi:10.1097/TP.0000000000004926. Alirita 2025-10-31.. 
  14. ↑ Birdwell, K A; B Decker, J M Barbarino, J F Peterson, C M Stein, W Sadee, D Wang, A A Vinks, Y He, J J Swen, J S Leeder, Rhn van Schaik, K E Thummel, T E Klein, K E Caudle, I A M MacPhee (2015-07). “Clinical Pharmacogenetics Implementation Consortium (CPIC) Guidelines for CYP3A5 Genotype and Tacrolimus Dosing”, Clinical Pharmacology & Therapeutics (en) 98 (1), p. 19–24. doi:10.1002/cpt.113. Alirita 2025-10-31.. 
  15. ↑ Tianbiao Zhou; Xialan Zhang, Wenshan Lin, Shujun Lin (2019). “Multitarget Therapy: An Effective and Safe Therapeutic Regimen for Lupus Nephritis”, The Journal of Pharmacy & Pharmaceutical Sciences (en) 22 (1), p. 365–375. doi:10.18433/jpps30526. Alirita 2025-10-31.. 
  16. ↑ Mayu Terasaki; Hiroyuki Takahashi, Ryota Sato, Shota Okamoto, Toshihiko Terasaki, Hirofumi Toko, Mizuki Yagishita, Shinya Hagiawara, Yuya Kondo, Hiroto Tsuboi, Isao Matsumoto, Takayuki Sumida (2021-03). “Successful Treatment With Multitarget Therapy of Mycophenolate Mofetil and Tacrolimus for Cyclophosphamide-Resistant Antineutrophil Cytoplasmic Antibody-Associated Pauci-Immune Glomerulonephritis Developed Independently of Systemic Lupus Erythematosus”, Journal of Clinical Rheumatology (en) 27 (2), p. e79–e80. doi:10.1097/RHU.0000000000001255. Alirita 2025-10-31.. 
  17. ↑ Xuebing Zhang; Pei Liu, Zhen Zhang (2020-11). “Analysis of the Clinical Effects of the Combination of Mycophenolate Mofetil with Either Tacrolimus or Cyclophosphamide”, Clinics (en) 75, p. e1820. doi:10.6061/clinics/2020/e1820. Alirita 2025-10-31.. 
  18. ↑ Watanabe, H; R Yamanaka, K-E Sada, S Zeggar, E Katsuyama, T Katsuyama, M T Narazaki, N T Tatebe, K Sugiyama, K S Watanabe, H Wakabayashi, T Kawabata, J Wada, H Makino (2016-01). “The efficacy of add-on tacrolimus for minor flare in patients with systemic lupus erythematosus: a retrospective study”, Lupus (en) 25 (1), p. 54–60. doi:10.1177/0961203315600538. Alirita 2025-10-31.. 
  19. ↑ Squifflet, J P; L Bäckman, K Claesson, K H Dietl, H Ekberg, J L Forsythe, U Kunzendorf, U Heemann, W Land, J M Morales, F Mühlbacher, D Talbot, D Taube, G Tyden, J van Hooff, S Schleibner, Y Vanrenterghem; European Tacrolimus-MMF Renal Study Group (2001-07). “Dose optimization of mycophenolate mofetil when administered with a low dose of tacrolimus in cadaveric renal transplant recipients”, Transplantation (en) 72 (1), p. 63–69. doi:10.1097/00007890-200107150-00014. Alirita 2025-10-31.. 
  20. ↑ Hochberg, M C (1997-09). “Updating the American College of Rheumatology revised criteria for the classification of systemic lupus erythematosus”, Arthritis & Rheumatology (en) 40 (9), p. 1725. doi:10.1002/art.1780400928. Alirita 2025-10-31.. 
  21. ↑ Haitao Zhang; Zhengzhao Liu, Minlin Zhou, Zhangsuo Liu, Jianghua Chen, Changying Xing, Hongli Lin, Zhaohui Ni, Ping Fu, Fuyou Liu, Nan Chen, Yongcheng He, Jianshe Liu, Caihong Zeng, Zhihong Liu (2017-12). “Multitarget Therapy for Maintenance Treatment of Lupus Nephritis”, Journal of the American Society of Nephrology (en) 28 (12), p. 3671–3678. doi:10.1681/ASN.2017030263. Alirita 2025-10-31.. 
  22. ↑ Seung Seok Han; Do Hyoung Kim, Su Mi Lee, Na Young Han, Jung Mi Oh, Jongwon Ha, Yon Su Kim (2012-09). “Pharmacokinetics of tacrolimus according to body composition in recipients of kidney transplants”, Kidney Research and Clinical Practice (en) 31 (3), p. 157–162. doi:10.1016/j.krcp.2012.06.007. Alirita 2025-10-31.. 
  23. ↑ Tsutomu Takeuchi; Naoko Wakasugi, Tetsuji Hashida, Satoshi Uno, Hirofumi Makino (2024-06). “Long-Term Safety and Effectiveness of Tacrolimus in Patients With Lupus Nephritis in Japan: 10-Year Analysis of the Real-World TRUST Study”, The Journal of Rheumatology (en) 51 (6), p. 613–621. doi:10.3899/jrheum.2023-0210. Alirita 2025-10-31.. 
  24. ↑ Saad, Antonio F; Luis D Pacheco, George R Saade (2024-04). “Immunosuppressant Medications in Pregnancy”, Obstetrics & Gynecology (en) 143 (4), p. e94–e106. doi:10.1097/AOG.0000000000005512. Alirita 2025-10-31.. 
  25. ↑ Wiles, Kate; Lucy Chappell, Katherine Clark, Louise Elman, Matt Hall, Liz Lightstone, Germin Mohamed, Durba Mukherjee, Catherine Nelson-Piercy, Philip Webster, Rebecca Whybrow, Kate Bramham (2019-10-31). “Clinical practice guideline on pregnancy and renal disease”, BMC Nephrology (en) 20 (1), p. 401. doi:10.1186/s12882-019-1560-2. Alirita 2025-10-31.. 


Elŝutita el "https://eo.wikipedia.org/w/index.php?title=Takrolimuso&oldid=9221294"