Tereftalata acido

El Vikipedio, la libera enciklopedio
Jump to navigation Jump to search
Tereftalata acido
Terephthalic-acid-2D-skeletal.svg
Kemia strukturo de la
Tereftalata acido
Terephthalic acid 3D ball.png
3D Kemia strukturo de la
Tereftalata acido
Kemia formulo
  • 1,4-benzenodukarboksilata acido
  • p-ftalata acido
Kemia formulo
C6H4(COOH)2
CAS-numero-kodo 100-21-0
ChemSpider kodo 7208
PubChem-kodo 7489
Fizikaj proprecoj
Aspekto Blankaj kristaloj
Molmaso 166,13 g mol−1
Smiles c1cc(ccc1C(=O)O)C(=O)O
Denseco 1522 g/cm3
Fandopunkto 260 °C en firme sigelita tubo;
sublimiĝas ĉe 402 °C
Bolpunkto 402 °C (malkomponiĝas)
Acideco (pKa)
  • 3,54
  • 4,46
Merck Index
  • 14,9162
  • 15,9305
Sekurecaj Indikoj
Risko R36/37/38
Sekureco S26 S36
Pridanĝeraj indikoj
Danĝero
GHS etikedigo de kemiaĵoj[1]
GHS Damaĝo-piktogramo
07 – Toksa substanco
GHS Signalvorto Averto
GHS Deklaroj pri damaĝoj H315, H319, H335
GHS Deklaroj pri antaŭgardoj P261, P264, P271, P280, P302+352, P304+340, P305+351+338, P312, P321, P332+313, P337+313, P362, P403+233, P405, P501
Escepte kiam indikitaj, datumoj estas prezentataj laŭ iliaj normaj kondiĉoj pri temperaturo kaj premo
(25 °C kaj 100 kPa)

Tereftalata acido, hidrogena tereftalato, TFAC6H4(COOH)2 estas aromata dukarboksilata acido, blanka kristala solido, uzata kiel ĉefa antaŭaĵo de la poliestero polietilena tereftalato (disvolvita de John Rex Whinfield (1901-1966) kaj James Tennant Dickson (1932-1991))[2][3] en la produktado de vestaĵoj kaj plastaj boteloj. Pluraj milionoj da tunoj estas produktataj ĉiujare.

Sintezo[redakti | redakti fonton]

Sintezo per oksidigo de p-ksileno.

Historio[redakti | redakti fonton]

La ftalata acido (la izomero kun formo orto de la tereftalata acido) estis preparita de la franca kemiisto Auguste Laurent, en 1836, pere de oksidiĝo de la naftalena kvarklorido. Komence, la sciencisto, kredante ke li estigis produkton derivitan el la naftaleno, alnomis la substancon naftalenata acido. Sinsekve, la svisa kemiisto Galissard de Marignac determinis la ekzaktan formulon de ĉi-produkto, elmontrante la miskomprenon de la teorio de Laurento, kiu finfine decidas realnomi la substancon tiel kiel ĝi estas nun konata.

La graveco de la tereftalata acido estas rimarkita post la 2-a Mondmilito. La unuaj kompanioj kiuj unue komercis la uzon de fibroj ekde la polietilena tereftalato estas la Imperial Chemical Industries[4] en Britio kaj DuPont[5] en Usono, en 1953. La fibroj estis faritaj ekde dumetila tereftalato pere de transesterigado kun etilena glikolo. Tereftalata acido estis produktita per oksidado de p-ksileno kun diluita nitrata acido. Ĉi-tipo de oksidado faras uzon de la atmosferaero en la komenco de la reakcio por malplingrandigi la konsumon de nitrata acido kaj la malfacilecon dum purigado. La kresko de la tekstila industrio pligrandigis la postulon de tereftalata acido. En la jardeko 1960, ĉia tereftalata acido produktita estis konvertita al ties dumetila estero, pro tio ke TFA estis nefandebla kaj malfacile purigebla. Nuntemmpe TFA estas produktita per oksidado de la p-ksileno.

Literaturo[redakti | redakti fonton]

Vidu ankaŭ[redakti | redakti fonton]

Referencoj[redakti | redakti fonton]