Titsian Tabidze

Titsian Tabidze
Tician Tabidze je 19-ajaraĝa (1914)
Persona informo
ტიციან ტაბიძე
Naskiĝo	21-an de marto 1895 (1895-03-21) en Chkvishi
Morto	16-an de decembro 1937 (1937-12-16) (42-jaraĝa) en Tbiliso
Mortis pro	nenatura morto kaj mortpuno vd
Lingvoj	kartvela vd
Ŝtataneco	Rusia Imperio Kartvela Demokratia Respubliko Transkaŭkaza Federacia Demokratia Respubliko Soveta Unio vd
Alma mater	Faculty of History and Philology of Moscow University (en) vd
Memorigilo
Profesio
Okupo	poeto vd
Verkado
Verkoj	Q28053557 ❦ Q28053570 vd
vd	Fonto: Vikidatumoj

Tician Tabidze (kartvele ტიციან ტაბიძე, mallonge Ticiani; ტიციანი; ruse Тициан Юстинович Табидзе, Titian Justinoviĉ Tabidze; n. la 21-an de marto / 2-a de aprilo 1895 en Tbiliso apud Kutaiso, Rusia Imperio, hodiaŭ Kartvelio ; m. la 16-an de decembro 1937 en Tifliso, Kartvela SSR, Sovetunio) estis kartvela poeto kaj grava gvidanto de la kartvela simbolisma movado.

Li estis arestita dum la Granda Purigo de Josif Stalin kaj ekzekutita pro supozata ŝtatperfido.

Vivo

Tabidze estis filo de kartvela ortodoksa pastro el la Imeretia provinco de okcidenta Kartvelio, tiam parto de la Kutaisa gubernio de Imperia Rusio.

Edukita ĉe la Universitato de Moskvo, li revenis al Kartvelio por iĝi unu el la kunfondintoj kaj ĉefaj ideologoj de la Bluaj Kornoj, kliko de junaj kartvelaj simbolistoj fondita en 1916. La pli posta verko de Tabidze kombinis eŭropajn kaj aziajn tendencojn en eklektikan poezion, kiu signife kliniĝis al futurismo kaj Dadaismo, samtempe omaĝante la klasikaĵojn de la kartvela literaturo, kiujn atakis la fruaj Bluaj Kornoj. Post la establado de la soveta potenco en Kartvelio en 1921, li elektis akordeman linion rilate al la bolŝevika reĝimo, sed li ne forlasis sian futurisman kaj dekadencan stilon, malgraŭ duonkoraj provoj laŭdi la "konstruantojn de socialismo". Lia poezio dediĉita al la historio de Kaŭkazio, precipe al Imamo Ŝamil, antaŭenigis "avangardan estetikon de transgresiva sankteco".

Tabidze estis proksima amiko de la rusa verkisto Boris Pasternak kaj korespondanto en lia verko Leteroj al kartvelaj amikoj. Pasternak konis Tabidze kiel "rezervitan kaj kompleksan animon, tute altiritan al boneco kaj kapablan je klarvido kaj oferado" kaj tradukis lian poezion en la rusan.

Verkado

En 1915 li kunorganizis la literaturan grupon de kartvelaj simbolistoj Cisperi rkebi ( Bluaj Kornoj ). Li estas aŭtoro de personaj, reflektaj lirikaj poemoj, inkluzive de Kaldeas kalakebi ( Ĥaldeaj Lokoj ) (1917), kaj tiuj dediĉitaj al socipolitikaj ŝanĝoj (la poemo Rionis sadguri ( Rion-Haveno )) (1928) kaj amikeco inter nacioj (la poemaro Somkheshti ( En Armenio )) (1933).

Heredaĵo

La malliberigo kaj malapero de Tabidze ŝokis lian amikaron. Lia dumviva amiko kaj simpatianto, Paolo Iashvili, jam estis devigita akuzi aliajn poetojn por esti malamikoj de la popolo. Sed post la aresto de Tabidze, Iashvili pafis sin per ĉasfusilo en Tbiliso.

Dum preskaŭ du jardekoj, la familio kaj amikoj de Tabidze kredis, ke li ankoraŭ vivas. En 1940, Boris Pasternak helpis Nina Tabidze transdoni peticion nome de ŝia edzo al la estro de la spionservo, Lavrentij Berija. Tamen, la vero nur fariĝis konata meze de la 1950-aj jaroj dum la tiel nomata Degelo.

La poezio de Tabidze estis tradukita en multajn lingvojn, inkluzive de la rusa kaj la angla. Rusaj poetoj Boris Pasternak kaj Osip Mandelstam tradukis liajn verkojn en la rusan. Rebecca Ruth Gould tradukis lian verkon en la anglan, kiu estis publikigita en Seizure, The Brooklyn Quarterly, Tin House, Prairie Schooner, kaj Metamorphoses. Gould ankaŭ intervjuis Tanit Tabidze, filinon de Titsian Tabidze, ĉe la hejmo de ŝia patro en 2010.

Verkaro

• “Rion Port” (poemo, 1928)
• "Patrujo" (poemo)
• "Tbilisa Nokto" (poemo)
• "Okrokana" (poemo)
• Elektita. M. Art. literaturo. 1936

En Esperanto aperis

• Karmensito en la Nova Esperanta Krestomatio, parto 1.