UNU MONDO

El Vikipedio, la libera enciklopedio
Saltu al: navigado, serĉo
Tri (el ses) estraranoj de UNU MONDO dum la fondo (N. Matthias-Wang, M. Ngangu kaj U. Matthias)

UNU MONDO estas tutmonda esperantista partio, kiu fondiĝis la 1-an de novembro 2009 en Wiesbaden (Germanio). Ĝi aktivas pere de Esperanto por justa tutmondiĝo.

Bazaj principoj kaj celoj[redakti | redakti fonton]

UNU MONDO komprenas sin kiel politikan branĉon de la movadoj por monda etiko kaj interkultura humanismo – t.e. de strebadoj akiri el la diversaj kulturoj minimuman konsenton pri bazaj principoj, kiuj ebligas harmonian kunvivadon de la homaro. Al la bazaj principoj kaj celoj de UNU MONDO apartenas la respekto pri ĉia vivo, mediprotektado kaj daŭripova evoluo, homaj rajtoj, paca kunlaboro, tutmonda demokratio (i.a. per starigo de UN-Parlamento) kaj dialogo inter la religioj kaj kulturoj.

La lingvo Esperanto helpu pli­bonigi kompreniĝon kaj kunlaboron; ĝi servu al lingva egalrajteco kaj faciligu al homoj senti sin mondcivitanoj. UNU MONDO atentigas ankaŭ pri la interna ideo de Esperanto, laŭ kiu ĉiu "vidu en sia proksimulo nur homon kaj fraton".

UNU MONDO rigardas la tutmondiĝon kiel ŝancon por realigi homajn rajtojn kaj forigi malriĉecon ĉie en la mondo. Por eluzi tiun ĉi ŝancon, ĝi engaĝiĝas por tutmonda pensado kaj deziras realigi ideojn el la konceptoj de solidara ekonomio kaj ekologi-sociala merkata ekonomio.

Historio[redakti | redakti fonton]

Estraranoj de "Eine-Welt-Partei" dum la fondo (A. Schubert, U. Matthias, F. Elleder, N. Matthias-Wang kaj A. Eder)

UNU MONDO disbranĉiĝis de la politika asocio Eŭropo - Demokratio - Esperanto (EDE) post la eŭropaj balotoj 2009. La 16-an de aŭgusto 2009 Ulrich Matthias publikigis sur retpaĝo kaj en retaj forumoj la ideon, ke EDE pluevoluu al tutmonda partio. Tiu ĉi ideo rapide trovis subtenon ne nur de 4 el la 10 EDE-kandidatoj de la eŭropaj balotoj 2009 en Germanio, sed ankaŭ de esperantistoj el aliaj eŭropaj kaj ekstereŭropaj landoj, precipe el Afriko kaj Brazilo. Ĉar almenaŭ en Francio plimulto de la EDE-anoj rifuzis la ideon, estis decidite fondi apartan partion. Ĝia nomo estis prenita de la esprimo "unu mondo".

La 1-an de novembro 2009 UNU MONDO fondiĝis en Wiesbaden kiel politika asocio sen jura personeco. Kiel estraranoj elektiĝis Molière Ngangu (prezidanto), Hokan Lundberg kaj Emile Malanda (vicprezidantoj), Ulrich Matthias (sekretario), Jean-Bosco Malanda (estrarano pri Afriko) kaj Nan Matthias-Wang (estraranino pri Azio). En marto 2010, la partio jam havis landajn reprezentantojn en 15 landoj.

La germana sekcio de UNU MONDO fondiĝis sub la nomo "Eine-Welt-Partei" la 5-an de septembro 2010 en Wiesbaden, kaj registriĝis tie mallonge poste ĉe la loka tribunalo. Estraranoj fariĝis Nan Matthias-Wang (prezidantino), Fabian Elleder, Alois Eder, Alfred Schubert kaj Ulrich Matthias. En majo 2011, Eine-Welt-Partei registriĝis kiel unu el ĉ. 110 germanaj partioj ĉe la germana balotestro (Bundeswahlleiter).

En oktobro 2012, Eine-Welt-Partei reelektis sian estraron, akceptis provizoran programon por la eŭropaj balotoj 2014 kaj - kiel unua germana partio - subtenis Simpol, la iniciativon por simultana politiko.

UNU MONDO kaj EDE[redakti | redakti fonton]

UNU MONDO kaj EDE havas kelkajn komunajn trajtojn kaj celojn, tamen ekzistas kelkaj gravaj diferencoj.

  • Dum EDE direktas sian agadon ĉefe al Eŭropo, UNU MONDO emfazas, ke ĉefe sur monda nivelo gravas agadi por homaj rajtoj, demokratio, daŭripova evoluo, egalrajta kunlaboro, paco ktp.
  • Dum EDE aktivas ĉefe por demokratio, UNU MONDO emfazas (laŭ la opinio de Hans Küng, ke demokratio sen etiko ne tre valoras), ke etiko ne malpli gravas. Ekzemple lige al la financa krizo de 2008, EDE substrekis ĉefe la gravecon de demokratia kontrolo de la financaj merkatoj, dum UNU MONDO rekomendas moninvestadon laŭ etikaj principoj. Se UNU MONDO elektus nomon el tri vortoj laŭ la modelo de "Eŭropo - Demokratio - Esperanto", tiuj tri vortoj verŝajne estus "Mondo - Etiko - Esperanto".
  • Dum EDE hezitas paroli pri ekonomia politiko (escepte de ĝia germana sekcio, kiu proponis "solidaran merkatan ekonomion" en sia programo por la eŭropaj balotoj 2009), UNU MONDO konsideras tiun ĉi temon aparte grava.
  • Dum EDE deziras partopreni nur en eŭropaj balotoj, UNU MONDO intencas partopreni en ĉiuspecaj balotoj, laŭokaze ankaŭ en regionaj aŭ lokaj balotoj (surbaze de la devizo "pensu tutmonde - agu loke" de la Agendo 21).

Eksteraj ligiloj[redakti | redakti fonton]