Vakuo

El Vikipedio, la libera enciklopedio
Salti al navigilo Salti al serĉilo
Ĉi tiu pentraĵo: Eksperimento pri birdo en la aerpumpilo de Joseph Wright el Derbio, 1768, prezentas eksperimenton faritan de Robert Boyle en 1660.
Ampoloj enhavas partan vakuon, kutime plenigitan per argono, kiu protektas la volframan (tungsten) filamenton

Vakuo estas spaco entenanta neniom da materio, aŭ premo malpli alta ol kutima atmosfera premo de 101.3 kPa. En la praktiko ĝi estas spaco entenanta treege maldensan materion, precipe post elpumpado de aero.

Sub eksteraj atmosferaj kondiĉoj vakuo ŝajnas alsuĉi aeron, sed vere la ekstera premo enpuŝas ĝin.

La mezurunuo de vakuo uzata estas nomata paskalo, mallongigita per Pa. Vakuo ankaŭ povas esti esprimita per uzado de torr, per barometra skalo, aŭ kiel procento de la atmosfera premo per uzado de la mezurunuo baro, mallongigita per bar.

Tipoj, gradoj kaj rangoj[redakti | redakti fonton]

Malaltvakuo estas vakuo akirebla per pumpiloj kun premo de 100 kPa ĝis 3 kPa.

Mezvakuo estas vakuo akirebla per pumpiloj kun premo de 3 kPa ĝis 0.1 Pa.

Altvakuo estas vakuo akirita per specialaj aparatoj, kun premo de 0.1 Pa ĝis 0.1 µPa.

Ultravakuo estas vakuo akirita per specialaj aparatoj kaj procezoj, de 0.1 µPa ĝis 0.1 nPa.

Ideala vakuo estas vakuo kun nula premo.

Uzoj[redakti | redakti fonton]

Vakuo utilas en diversaj procezoj kaj aparatoj. Ĝia unua ĝeneraligita uzo estis en la inkandeska ampolo por protekti la filamenton kontraŭ ĥemia degradado. La ĥemia inerteco produktita de vakuo ankaŭ utilas por elektronfaska veldado, malvarma veldado, vakua pakado kaj vakua fritado. Ultra-alta vakuo estas uzata en la studo de atompuraj substratoj, ĉar nur tre bona vakuo konservas atomskalajn purajn surfacojn dum sufiĉe longa tempo (proksimume de minutoj al tagoj). Alta al ultra-alta vakuo forigas la obstrukcon de aero, permesante al partiklaj faskoj deponi aŭ forigi materialojn sen poluado. Ĉi tiu estas la principo malantaŭ ĥemia vapora deponejo, fizika vapora deponejo kaj seka akvaforto, kiuj estas esencaj por la fabrikado de duonkonduktaĵoj kaj optika tegado, kaj al surfacoscienco. La redukto de konvekcio provizas la termikan izoladon de termoboteloj. Vakuo malaltigas la bolpunkton de likvaĵoj kaj favoras malaltan temperaturan gaseliradon, kiu estas uzata en liofilizado, gluopreparado, vakua distilado, metalurgio, kaj procezpurigo. La elektraj ecoj de vakuo ebligas elektronan mikroskopon kaj vakutubojn, inkluzive bildotubojn. Vakuaj ŝaltiloj estas uzataj en elektrotekniko. Vakuarko procezoj estas industrie gravaj por produktado de certaj ŝtalaj aŭ altaj purecaj materialoj. La forigo de aera frotado estas utila por inercirada konservado de energio kaj ultracentrifugiloj.

Kelkaj ekzemploj[redakti | redakti fonton]

Vidu ankaŭ[redakti | redakti fonton]